Ադրբեջանն Իրանի համար վերածվել է թիրախի, Իրանը կփորձի դիմել պրոքսի պատերազմների. Արգիշտի Կիվիրյան

Արցախյան երկրորդ պատերազմում հայկական կողմի պարտությունը խախտել է ԽՍՀՄ փլուզումից եւ Արցախյան առաջին պատերազմից հետո տարածաշրջանում ձեւավորված ուժային հավասարակշռությունը, ինչի հետեւանք է հենց Իրան-Ադրբեջան ընթացիկ լարվածությունը: Նման կարծիք TALK TIME հաղորդման տաղավարում հայտնել է քաղաքական վերլուծաբան Արգիշտի Կիվիրյանը՝ անդրադառնալով տարածաշրջանային ընթացիկ զարգացումների եւ, մասնավորապես, Իրան-Ադրբեջան աճող լարվածությանը:

«Իրանի այս ակտիվությունը՝ ընդդեմ Ադրբեջանի, պայմանավորված է նախ նրանով, որ այստեղ իր շահերի համար լուրջ սպառնալիքներ է տեսնում, բացի այդ՝ վերջին տարիներին ու պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանն անցավ Թուրքիայի, Իսրայելի գերիշխանության տակ, որն իրենց չեն կարող հանդուրժել: Իհարկե, Իրանը հիմա, որպես հիմնական թիրախ, մատնանշում է Իսրայելը, բայց կա նաեւ թուրքական գործոնը: Ադրբեջանն Իրանի նախկին պրովինցիան է, որը զիջել էր Ռուսաստանին 19-րդ դարի սկզբի ռուս-պարսկական պատերազմների արդյունքում, կնքվել էին Գյուլիստանի պայմանագիրը, որով հիմնական հատվածն էր անցել Ռուսաստանին, Թուրքմենչայի պայմանագրով՝ Երեւանի եւ Նախիջեւանի շրջանները: Այդ պայմանագրերով Իրանն Ադրբեջանը Ռուսաստանին է ժամանակին զիջել, եւ ոչ թե Թուրքիային, եւ այդ պատճառով Իրանի համար հարցն այսպես է դրված՝ եթե Ռուսաստանը դուրս է եկել Ադրբեջանից, ապա իրենք արդեն իրավունք ունեն վերադառնալ, իսկ վերջին պատերազմի հետեւանքով Ադրբեջանը Թուրքիայի նահանգի է վերածվել՝ ադրբեջանական բանակը թուրքական գեներալիտետի կառավարման ներքո է անցել, իսկ եթե քո բանակն այլ պետություն է կոորդինացնում, ստացվում է՝ այդ երկրի պրովինիցիան ես հանդիսանում: Հետեւաբար, Իրանը չի կարող հանդուրժել, որ իր նախկին պրովինցիան թուրքական պրովինցիա դառնա: ԽՍՀՄ փլուզումից հետո աստիճանաբար Ռուսաստանը դուրս եկավ Ադրբեջանից, իսկ վերջինը, ինչ-ինչ հարցերից ելնելով, որոշեց իր տարածք բերել Թուրքիային»,- նշել է քաղաքական վերլուծաբանը:

Կիվիրյանի գնահատմամբ՝ կա նաեւ Իսրայելի խնդիրը, որի հարցում Իրանն ավելի բաց է արտահայտվում՝ մատնանշելով սիոնիստական ուժերի առկայությունն Ադրբեջանում:

«Արցախյան երկրորդ պատերազմում մեր դեմ բացի թուրքական, ադրբեջանական ու պակիստանյան ուժերից, իսրայելցի զինվորականներն էլ են մասնակցել՝ ղեկավարել են իսրայելական արտադրության ԱԹՍ-ներն են կառավարել, այսինքն՝ ոչ միայն զենքը վաճառել են, այլ նաեւ կառավարել են դրանք: Եվ այնպես չէ, որ Իսրայելը հենց այնպես է նման ծառայություններ մատուցել. ոչ միայն փող էր աշխատում, այլ նաեւ՝ տնավորվում Ադրբեջանի տարածքում: Իրանը ինչ-որ առումով շրջապատել է Իսրայելի տարածքը՝ լիբանանյան «Հեզբոլլահը», Գազայի հատվածում գործող «Համասը», ճիշտ հաշվարկել են՝ եթե հակառակորդիդ խեղդել ես ուզում, ապա պետք է գործես նրա սահմաններին կից, եւ նույն մարտավարությունն Իսրայելը փորձում է Իրանի դեմ կիրառել: Կարելի է ասել՝ Իրանին հարեւան Ադրբեջանում իսրայելական ստորաբաժանումներ են գործում: Բազմաթիվ տեղեկություններ կան, որ Իրանի դեմ օդային հարված հասցնելիս իսրայելական կողմը Ադրբեջանի տարածքում գտնվող օդանավակայաններն է օգտագործելու, անգամ տեղեկություններ կան, որ Ֆիզուլիում օդանավակայանի հապճեպ կառուցումն իսրայելական կողմի աջակցությամբ է իրականացվել հենց այդ նպատակով: Սա է ներկա գործընթացների հիմնական պատճառը»,- նկատել է Կիվիրյանը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում: