Ինչ խորհուրդ ունեն զատկական սեղանի ուտելիքները. Սոնյա Թաշչյան

Ձկան, ու կարմիր գինու առկայությունը Քրիստոսի հրաշափառ հարության տոնական սեղանին գալիս է քրիստոնեությունից, իսկ հյուսված եզրերով ու կաթով հունցած տարեհացի առկայությունը դեռ հեթանոսական ժամանակներից է հիշողություն պահպանել՝ Անահիտ դիցուհու ծամերի հիշողությունը:

Նաև հատկանշական է, որ Զատկի Հայաստանում տոնական սեղանին դրվել են մթերքներ, որոնք Հայաստանում չեն աճել, հազվագյուտ ու թանկ են եղել:

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը բանահավաք Սոնյա Թաշչյանն անդրադարձավ զատկական տոնական սեղանին դրված մթերքների խորհրդանշանական իմաստներին, թե ինչ է նշանակում Սուրբ Զատկի դրվող խորհրդանշանական ուտեստներից յուրաքանչյուրը:

«Որովհետև մեր հայկական ավանդական սեղանը երբեք ինքնանպատակ չի եղել և փոխկապակցված է ընդհանուր խորհրդի հետ և արտացոլում է տոնի խորհուրդը: Իմիջայլոց ոչ մի բան չի պատրաստվել: Առաջին հերթին եկեղեցական տոն է, և որովհետև Մեծ Պահքին է հաջորդում, սեղանին դրվում են այն բոլոր ճաշատեսակները, որոնք պասի ընթացքին չեն ճաշակվել: Առաջինը՝ բրնձով, չամիչով քաղցր փլավը, և որովհետև բրինձը մերն տարածաշրջանում եղել է շատ հազվագյուտ մթերք, ապա տոնական օրը՝ հատկապես Զատկին, Հիսուսի հարության դրվագով ավելի արժևորվեց: Այսինքն՝ մթերքը, որը Հայաստանում չի աճել ու ներմուծվել է Մետաքսի ճանապարհով. Չինաստանից եկել է մեր մոտ: Եվ ուրեմն՝ բրնձով փլավը պետք է պատրաստվեր Զատկի սեղանի համար»,-մեկնաբանեց Սոնյա Թաշչյանը:

Ըստ բանահավաքի՝ Զատկի փլավի բրինձը պետք է լինի կլոր բրնձից՝ որպես տիեզերքի խորհրդանիշ, իսկ չրերի առկայությունն ունի «ոչ միայն քաղցրացնելու, այլև ավելի հին իմաստ, որն անմիջապես գարնանամուտի հետ է առնչվում»:

Եվ «զատել» բառն էլ, ըստ բանահավաքի, ունեցել է այն իմաստը, որ զատել է ձմեռը գարնանից: Իսկ չամիչը, որը նախորդ տարվա մրգի հիշողությունն է, հանդես է գալիս, որպես հնի ու նորի միաձուլում»,-նշեց Սոնյա Թաշչյանը:

Ըստ նրա՝ ձուն Զատկի սեղանի գլխավոր կերակուրն է, լավաշը, ունի և՛ կենցաղային, և՛ ծիսական նշանակություն:

Հայաստանի որոշ շրջաններում ընդունված է եղել նաև մատաղն ու խաշլաման, որը պետք է լիներ ողջ գյուղի մասնակցությամբ:

tert.am