2021 թվականին ՀՀ յուրաքանչուր քաղաքացու պարտքը կազմել է 3112,8 դոլար

Կորոնավիրուսի համավարակով պայմանավորված տնտեսական ճգնաժամը նպաստեց, որ երկրներն արագ տեմպերով ավելացրեցին պետական պարտքը բացասական հետևանքները վերացնելու կամ մեղմելու նպատակով։ Անշուշտ, սպասելի էր, որ Հայաստանի կառավարությունը նույնպես պետք է նոր պարտքեր ներգրավեր՝ հաշիվ առնելով այն, որ 2020 թվականին Հայաստանի տնտեսությունը7,4 տոկոսանկում է գրանցել։

Պետական պարտքից ժամանակին բողոքող գործող իշխանությունները 2021 թվականի ընթացքում ՀՀ պետական պարտքն ավելացրել են 1,25 մլրդ դոլարով կամ 16,1 տոկոսով։ Պետական պարտքի ավելացման ավելի բարձր ցուցանիշ արձանագրվել է համաշխարհային ճգնաժամի տարում՝ 2009 թվականին, երբ պետական պարտքը մեկ տարվա ընթացքում աճել է 1,46 մլրդ դոլարով։

Հատկանշական է, որ 2021 թվականին պետական պարտքը աճել է ավելի շատ ներքին պարտքի ավելացման հաշվին, մասնավորապես՝ արտաքին պարտքն ավելացել է 585,5 մլն դոլարով կամ 10,4 տոկոսով, իսկ ներքին պարտքը՝ 674 մլն դոլարով կամ 35,3 տոկոսով։ Ներքին պարտքի կտրուկ աճն ունի դրական և բացասական կողմեր։ Դրականն այն է, որ պարտքի սպասարկումը կախված է արտարժութային տատանումից, իսկ բացասականն այն է, որ դրամային պարտքի տոկոսավճարը մի քանի անգամ բարձր է, ինչի հետևանքով պարտքի սպասարկումը պետական բյուջեի համար դառնում է ավելի ծախսատար։

2021 թվականի ընթացքում վերցված պետական պարտքի մի մասը ՀՀ կառավարությունն ուղղել է արտարժութային պահուստների ավելացմանը, իսկ կենտրոնական բանկի պարտքի մեծությունը պահպանվել է գրեթե նույնությամբ՝ կազմելով 457,7 մլն դոլար։ Կառավարությունն ավելացրած պարտքի մի մասը չի ծախսել՝ իր համար ստեղծելով ֆինանսական կայունության բարձիկ, սակայն վերցված գումարների համար տոկոսը պտտվում է։

Հարկ է նշել, որ անցած տարվա ընթացքում պարտք վերցրած գումարի զգալի մասը ծախսվել է ասֆալտապատման, գյուղատնտեսական վարկերի սուբսիդավորման, ոռոգման համակարգի արդիականացման և այլ ուղղություններով, որոնք ամբողջությամբ չեն նպաստել, որ Հայաստանի տնտեսությունը վերականգվի 2020 թվականի ճգնաժամից։

Տարիներ շարունակ պետական պարտքի անարդյունավետ կառավարման արդյունքում Հայաստանի Հանրապետության մեկ բնակչի հաշվով պետական պարտքը կազմել է 3112 դոլար, միայն 2021 թվականի ընթացքում մեկ շնչի հաշվով պետական պարտքն ավելացել է 420,4 դոլարով։

Արամ Աճեմյան