Սոցփաթեթը դադարում է գործել․ ի՞նչ է փոխվելու 2027-ից

2027 թվականի հունվարի 1-ից դադարելու է սոցիալական փաթեթի գործող ծրագիրը։ Տարիներ շարունակ այն պետական համակարգում աշխատող տարբեր խմբերի համար առողջապահական և կրթական մի շարք հնարավորություններ էր ապահովում, սակայն ժամանակի ընթացքում ծրագիրը, ըստ պատասխանատուների, աստիճանաբար սպառել է իրեն։ Դրա առանձին բաղադրիչները առաջիկայում ներառվելու են այլ գործող համակարգերում։

Առողջապահական բաղադրիչի հիմնական փոփոխությունը կապված է առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի հետ։ 2026 թվականի հունվարի 1-ից ներդրված համակարգը միավորում է տարբեր ոլորտների աշխատողների և քաղաքացիների խմբեր, իսկ 2027 թվականից նախատեսվում է ընդլայնել դրա շրջանակը։ Սոցփաթեթի առողջապահական բաղադրիչն այդ համակարգում ներառվելու է, և նախկինում սոցփաթեթի շահառուների համար նախատեսված ֆինանսական միջոցները ևս ուղղվելու են առողջության ապահովագրության համակարգին։

Առողջության ապահովագրության հիմնադրամի տնօրենի ԺՊ Հայկ Բաբայանի ներկայացմամբ՝ այդ փոփոխության արդյունքում ընդլայնվելու է քաղաքացիներին հասանելի բժշկական ծառայությունների և հետազոտությունների շրջանակը։ Այսինքն՝ սոցփաթեթի առողջապահական բաղադրիչի դադարեցումը չի նշանակելու, որ քաղաքացին զրկվում է առողջապահական հնարավորություններից․ փոխվում է այն համակարգը, որի միջոցով դրանք հասանելի են դառնալու։

Միաժամանակ փոփոխություն է առաջանալու նաև կանխարգելիչ հետազոտությունների հարցում։ Սոցփաթեթի գործող համակարգում քաղաքացին հնարավորություն ուներ տարեկան որոշակի ստուգումներ անցնել նաև այն դեպքում, երբ առողջական գանգատներ չուներ։ Համընդհանուր առողջության ապահովագրության գործող փուլում այդ հնարավորությունը դեռ ամբողջությամբ նույն ձևով չի պահպանվում։ Պատասխանատուների փոխանցմամբ՝ համակարգի ամբողջական ներդրումից հետո՝ 2029 թվականից, նախատեսվում է նաև քաղաքացիների համար տարեկան կանխարգելիչ ստուգումների հնարավորություն։

Սոցփաթեթի մյուս կարևոր ուղղություններից մեկը կրթական բաղադրիչն էր։ Կրթության ոլորտում վերջին տարիներին ներդրվել են այլ մեխանիզմներ, այդ թվում՝ կամավոր ատեստավորման համակարգը։ Դրա արդյունքում շուրջ 9500 ուսուցիչ արդեն ստանում է ատեստավորման արդյունքով սահմանված բարձրացված լրավճար։

ԿԳՄՍ նախարարությունում այժմ քննարկվում է նաև ուսուցիչների համար լրավճարների դրույքաչափերի բարձրացման հնարավորությունը։ Միաժամանակ նախարարությունը նախաձեռնել է «Ուսուցչի կարգավիճակի մասին» օրենքի նախագիծ, որով նախատեսվում է սահմանել ուսուցիչների սոցիալական մի շարք երաշխիքներ։

Այսպիսով, սոցփաթեթի կրթական բաղադրիչի ավարտը չի դիտարկվում որպես ուսուցիչների համար նախկին հնարավորությունների պարզապես վերացում․ ոլորտում սոցիալական աջակցության այլ մեխանիզմներ են ձևավորվում։

Փոփոխությունների ֆոնին քաղաքացիների շրջանում առանձին հարց է առաջանում նաև արդեն կուտակված գումարների վերաբերյալ։ Մասնավորապես՝ արդյոք սոցփաթեթի դադարեցման դեպքում քաղաքացիների հաշիվներում տարիների ընթացքում կուտակված միջոցները կզրոյանա՞ն։

Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարության աշխատանքային իրավունքի քաղաքականության վարչության պետի պարտականությունները կատարող Լուսինե Հարությունյանի փոխանցմամբ՝ այդ գումարները չեն կորչելու։ Դրանք շարունակելու են մնալ քաղաքացիների հաշիվներում և կարող են օգտագործվել սոցփաթեթի շրջանակում նախատեսված համապատասխան ծառայությունների համար, այդ թվում՝ ուսման վարձի, հիփոթեքային վճարների և ծրագրով նախատեսված այլ ուղղություններով։

Այսպիսով, 2027 թվականի հունվարի 1-ից փոփոխությունը սոցփաթեթի ամբողջական «զրոյացում» չէ։ Փոխվում է դրա գործողության տրամաբանությունը․ առողջապահական բաղադրիչը տեղափոխվում է համընդհանուր ապահովագրության համակարգ, իսկ կրթության ոլորտում նախկին մեխանիզմներին զուգահեռ զարգացվում են այլ սոցիալական և մասնագիտական աջակցության գործիքներ։ Միաժամանակ արդեն կուտակված սոցփաթեթի միջոցները պահպանվելու են քաղաքացիների հաշիվներում։

Շողեր Ղլիջյան