Ապագայում արհեստական բանականությունը հնարավոր է նմանվի դատողություն անող մարդու

Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկայի ինստիտուտի օպտիկայի և ֆոտոնիկայի նորաստեղծ կենտրոնում, որում միավորված են ԵՊՀ-ում գործող օպտիկայի և ֆոտոնիկայի ոլորտի բոլոր լաբորատորիաները, ներկայումս իրականացվում են հինգ խոշոր հետազոտական նախագծեր՝ նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, Հայաստանի և արտերկրի առաջատար գիտնականների ու ուսանողների ներգրավմամբ։ Նախագծերը վերաբերում են օպտիկական հաշվման նոր տեխնոլոգիաների ստեղծմանը, օպտիկական խելացի նկարահանմանը՝ տուրբուլենտ միջավայրերի միջով, քիրալ (chiral) հեղուկ բյուրեղների կիրառմանը տարածական և սպեկտրալ ճառագայթների ձևավորման նպատակով, ինչպես նաև հեղուկ բյուրեղային խորը նեյրոնային կառուցվածքներին։

Կենտրոնի ղեկավարի խոսքով՝ օպտիկան այսօր լայնորեն կիրառվում է և համարվում է ամենախոստումնալից տեխնոլոգիական ուղղություններից մեկը՝ շնորհիվ էներգախնայողության, օպերատիվության (արագագործության) և այլ հատկանիշների։

Անդրադառնալով արհեստական բանականության և օպտիկայի համատեղ զարգացմանը՝ Ռաֆայելյանը նշեց, որ օպտիկան կարող է դառնալ արհեստական բանականության «աչքերը»։

«Օրինակ, մեր լաբորատորիայում արհեստական բանականությունը կիրառում ենք որպես օպտիկան, լույսը, ինչպես նաև տարբեր բարդ համակարգեր կառավարելու միջոց։ Այսինքն՝ այն ոչ միայն կարող է օգտակար լինել համակարգը ստուգելու, դրանից տեղեկատվություն ստանալու առումով, այլ նաև՝ համակարգի վրա ազդելու, այն փոխելու և որոշակի ուղղություններով ազդեցություն գործելու համար», — նշեց նա։

Գիտնականի կարծիքով՝ ապագայում արհեստական բանականությունը հնարավոր է նմանվի դատողություն անող մարդու՝ դատողություն, որին կհաջորդի գործողությունը։

Խոսելով օպտիկական հաշվման ոլորտում իրականացվող նախագծի մասին՝ Ռաֆայելյանը նշեց, որ իրենց նպատակն է ստեղծել օպտիկական հաշվման նոր տեխնոլոգիա, որը ապագայում կկարողանա կատարել մեծամասշտաբ և էներգախնայող գծային հանրահաշվական գործողություններ՝ համեմատած այս ոլորտում գործող նորագույն տեխնոլոգիաների հետ։

«Գիտական նախագծի շրջանակում մենք փորձում ենք ստեղծել ներկայիս համակարգիչներին այլընտրանքային հաշվարկային սարք, որը կկարողանա գործող համակարգիչներից շատ ավելի արագ և էներգախնայող ձևով կատարել հաշվարկներ, ներառյալ՝ աշխատեցնել արհեստական բանականության ալգորիթմներ, իրականացնել տարբեր բարդ խնդիրների օպտիմիզացիա և այլն։ Օրինակ՝ միկրոէլեկտրոնիկան կամ այլ էլեկտրոնային չիպերը, որոնց հիման վրա լուծվում են արհեստական բանականության խնդիրներ, կարող են փոխարինվել իրենց օպտիկական համարժեքներով։ Սակայն մենք մեկ քայլ առաջ ենք՝ մեր նպատակը ավելի դինամիկ անալոգ համակարգ ստեղծելն է։ Մեր մոտեցումը ավելի մոտ է լինելու իրական կենսաբանական բանականությանը, այսինքն՝ օպտիկական համակարգերի հիման վրա ստեղծվելու են որոշակի դինամիկ սարքեր՝ այսպես ասած՝ արհեստական, բայց որոշ չափով մտածող արհեստական բանականություններ, որոնք կկարողանան լուծել խնդիրներ։ Մենք հենց այդ ուղղությամբ ենք աշխատում», - ասաց Ռաֆայելյանը՝ նշելով, որ նախագծի հաջող իրականացման դեպքում ստացված գիտական արդյունքը հեղափոխական կլինի աշխարհում։