Հայաստանը` Արեւելյան Եվրոպայի ամենապահպանողական երկրների թվում

Pew Research Center ամերիկյան հետազոտական կենտրոնը հրապարակել է 2015-2017 թվականներին եվրոպական 34 երկրներում ավելի քան 58,000 անձանց շրջանում անցկացրած հարցման արդյունքները, որոնց հիման վրա կարելի է եզրահանգումներ անել կրոնի, միասեռական ամուսնությունների, փոքրամասնությունների եւ մի շարք սոցիալական խնդիրների վերաբերյալ: Հայաստանը եւս ներառված է հետազոտվող երկրների շարքում:

Մահմեդականներին կամ հրեաներին իրենց ընտանիքում հյուրընկալելու, ինչպես նաեւ ազգային ինքնության հարցում կրոնի դերի կարեւորության մասին հարցումների արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայաստանն Արեւելյան Եվրոպայի ամենապահպանողական երկրներից է. բնակության միայն 7%-ն է պատրաստ հյուրընկալել մահմեդականների եւ 28%-ը` հրեաների, իսկ հարցվողների ճնշող` 82%-ը նշել է, որ կրոնը հայ ազգային ինքնության կարեւոր բաղադրիչ է:

Գրեթե նման ցուցանիշ է գրանցել հարեւան Վրաստանը` մուսուլմանների նկատմամբ 17%, իսկ հրեաների` 27% հյուրընկալություն (չնայած որ, բնակչության որոշակի մասն իսլամադավան է), իսկ հարցվողների 81%-ը կրոնը կրկին համարում է ազգային ինքնության կարեւորագույն մաս:

Հետազոտողները հարցրել են՝ համաձա՞յն են հետեւյալ սահմանման հետ. «Մեր ժողովուրդը կատարյալ չէ, բայց մեր մշակույթը մյուսներից լավն է»: Հայաստանն 8 երկրների թվում է, որտեղ այս միտքը գերակշռում է:

Կրոնի մասին այս եւ այլ հարցերի պատասխաններից երեւում է, որ Արեւելյան Եվրոպայի երկրներում խիստ ընդգծված է ազգայնականությունը, մինչդեռ Արեւմտյան Եվրոպան ավելի բաց եւ բազմամշակութային է:

Նշվում է նաեւ, որ եվրոպական կամ արեւմտյան արժեքների թվին հաճախ դասվում է եւ քրիստոնեությունը, մինչդեռ որոշ մասնագետներ առաջ են քաշում աշխարհիկության եւ բազմամշակութայնության գաղափարը: Կրկին, արդյունքներից, երեւում է, որ Կենտրոնական եւ Արեւելյան Եվրոպայի երկրները հակված են քրիստոնեությանն ավելի մեծ նշանակություն տալ, իսկ Արեւմտյան Եվրոպայի երկրների տեսակետն այս հարցում համընկնում է ԱՄՆ-ի բազմամշակութային ուղղվածության հետ:

Միասեռական ամուսնություններին հայ հարցվողների 96%-ը դեմ է արտահայտվել: Հարեւան Վրաստանի ցուցանիշն 95% է։ Մինչդեռ, պտղի արհեստական վիժեցման օրինականացման հարցում Հայաստանը հայտնվել է համեմատաբար լիբերալ երկրների թվում` 39% դեմ եւ 56% կողմ ձայների հարաբերակցությամբ։ Վրացի հարցվողների դիքորոշումը կտրուկ տարբերվում է` 85% դեմ եւ 10% կողմ:

Հետազոտության տվյալներով` Կենտրոնական եւ Արեւելյան Եվրոպայում անգամ երիտասարդները միասեռ ամուսնությունները ընդունելի չեն համարում: Պատկերը նույնն է մահմեդականներին կամ հրեաներին հյուրընկալելու հարցում:

Նշվում է նաեւ, որ նախկին Խորհրդային Միության երկրներում, մասնավորապես, Հայաստանում, Ռուսաստանում, Բելառուսում եւ Ուկրաինայում, մարդկանց մեծ մասն ասել է, որ իրեն համարում է քրիստոնյա, քանի որ կրոնի հարցում այժմ ավելի ազատ են, քան առաջ։ Մինչդեռ, Արեւմտյան Եվրոպայում հակառակն է՝ շատերն ասել են, որ քրիստոնեական դաստիարակություն են ստացել, սակայն այժմ իրենց քրիստոնյա չեն համարում:

Հայաստանում եւ արեւելաեվրոպական այլ երկրներում մարդիկ հակված են Աստծուն եւ ճակատագրին հավատալուն, մինչդեռ արեւմտաեվրոպական երկրներում պատկերն այլ է (Հայաստանում 10-ից 8-ը հավատում է ճակատագրին, իսկ 59 %-ը` չար աչքին): Հայաստանում նաեւ գերակշռող է կարծիքը, որ կառավարությունը պետք է սատարի կրոնական արժեքների ու հավատքի պահպանմանը: Ռուսաստանում հարցվողների 42%-ն է ասել, որ կառավարությունը պետք է խթանի կրոնի դավանումը:

Եվրոպայում կարծիքները բախվում են պատմության եւ մայրենի լեզվի կարեւորության հարցում: Հայ հարցվողների 60%-ն ասել է, որ հայ լինելու համար Հայաստանում ծնվելը կարեւոր է, իսկ 92%-ը կարծում է, որ խիստ կարեւոր է հայկական արմատների առկայությունը: Իսկ մայրենի լեզվի իմացությանը մեծ կարեւորություն են տալիս թե՛ Արեւմտյան եւ թե՛ Արեւելյան Եվրոպայի երկրներում: