Էրդողանը սահմանափակ հնարավորություններ ունի

15 տարի վարչապետի եւ նախագահի պաշտոններում կառավարելուց հետո Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հունիսին կայացած ընտրություններում թույլ ընդդիմության հետ բախվեց, ինչի հետեւանքով հակակշիռները տեղափոխվեցին այնպես, ինչպես նա ուզում էր: Թուրքիայում Էրդողանը բոլոր հարցումների առաջատարն է, գրում է Reuters-ը:

Նրա հաղթանակը կարող է «թունավոր խնձոր» դառնալ, եթե Էրդողանին չհաջողվի նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ թշնամությունը կարգավորել, ինչը երկիրը ֆինանսական ճգնաժամի է տանում:

Էրդողանը սահմանափակ հնարավորություններ ունի: Դրանց մեծ մասը կապված է դիմագծի կամ ինքնիշխանության կորստի հետ, որի մեջ մեղադրվում է միայն նա, քանի որ նա հաջողությամբ մարգինալացրել է ոչ միայն բաժանված ընդդիմությանը, այլեւ իր սեփական «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցությունը:

Այս տարի լիրան նվազել է 40 տոկոսով: Թուրքական բանկերը ներկայումս բախվում են դոլարով եւ եվրոյով կարճաժամկետ պարտքի վերաֆինանսավորման գրեթե անհնարին խնդրի հետ:

Ներդրողները բախվել են կտրուկ գնաճի հետ, իսկ վճարային հաշվեկշռի աճող դեֆիցիտը անսպասելիորեն բախվեց Էրդողանի եւ Թրամփի առճակատմանը, որը կրկնապատկեց ԱՄՆ ներկրվող թուրքական պողպատի եւ ալյումինի մաքսատուրքերը:

Անցյալ ամիս, երբ լիրան կորցրեց իր արժեքի չորրորդ մասը, Էրդողանը մեղադրեց ԱՄՆ-ին Թուրքիայի դեմ «տնտեսական պատերազմ» վարելու մեջ: Նա հորդորեց թուրքերին չհավատալ, որ Միացյալ Նահանգների հետ տարաձայնությունները կապված են իր հետ: «Խնդիրն իսլամում է», - ասել էր նա:

Սակայն Էրդողանի խնդիրը, որն առաջին հերթին է զգացվում, փողն է:

Ըստ JPMorgan-ի, 2019 թվականի հուլիսին Թուրքիայի արտաքին պարտքը կկազմի 179 միլիարդ դոլար, որից 146 միլիարդը բաժին է հասնում մասնավոր հատվածին, հատկապես արտերկրում պարտքեր ունեցող Թուրքիայի բանկերին:

Հարցն այն է, թե արդյոք Էրդողանը կփորձի կարգավորել Թրամփի հետ հարաբերությունները, օրինակ, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում:

«Բրանսոնը կոսմետիկ, բայց կարեւոր գործիք է», - ասել է աղբյուրը:

Ըստ նրա, Անկարան կփորձի ԵՄ-ի կողմը շրջվել: Անկարայում մեծ հույսեր ունեն, որ Գերմանիան, ուր Էրդողանն այս ամիս կայցելի, կարող է գլխավորել Եվրոպայի ջանքերը Թուրքիայի ֆինանսական օգնության հարցում:

Սակայն ԵՄ-ի աջակցությունը դժվար թե բավական լինի: Թուրքիայում 15 միլիարդ դոլար ներդնելու Կատարի մտադրությունը քիչ ազդեցություն ունեցավ:

«Տնտեսությունը մեծ խնդիր է, քանի որ մարդիկ աղքատանում են», - ասել է աղբյուրը: «Այս բոլոր տարիների ընթացքում մենք ներդրումներ չենք արել, հաշվի չառնելով շինարարությունը, բայց դրանով չես գոհանա»:

Թուրքիայի կենտրոնական բանկն ահազանգում է հաջորդ շաբաթ տոկոսադրույքների բարձրացման մասին, որպեսզի կանխի լիրայի ազատ անկումը:

Բայց, հաշվի առնելով Էրդողանի համոզվածությունը, որ տոկոսադրույքները, որոնք նա անվանում է «բոլոր չարիքների մայրն ու հայրը», գնաճի պատճառն են, այս ուղղությամբ ցանկացած քայլ կարող է չափազանց փոքր եւ ուշացած լինել:

Դա մեծացնում է այն հավանականությունը, որ Թուրքիան ստիպված կլինի օգնության համար ԱՄՀ դիմել: Կառավարությունը դա ինքնիշխանության անընդունելի կապիտուլյացիա է համարում:

«ԱՄՀ-ին դիմելը շատ մեծ խնդիր կլինի», - ասել է աղբյուրը, «քանի որ մենք հաճախ ենք այն օգտագործել մեր քարոզարշավի կարգախոսներում եւ մենք շատ հպարտ էինք ԱՄՀ-ի բեռից ազատվելուց»՝ 2001 ֆինանսական ճգնաժամից հետո, մինչեւ «Արադարությունը ու զարգացումը» եկավ իշխանության:

Սակայն աղբյուրը նշել է, որ Էրդողանը ազգին լավ բացատրում է վիճակը եւ գրեթե ամբողջությամբ վերահսկում է լրատվամիջոցներին:

Խորհրդարանի փոխխոսնակ Մուստաֆա Սենթոպը կարծում է, որ բոլոր փորձանքների պատճառն այն է, որ ԱՄՆ-ն փորձում է վերահսկել տարածաշրջանը եւ մեկուսացնել Իրանին: Էրդողանը խոչընդոտ է Վաշինգթոնի ճանապարհին, կարծում է նա: «Սա Թուրքիայի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ հակամարտություն չէ, սա ԱՄՆ-ի պատերազմն է Թուրքիայի, ինչպես նաեւ աշխարհի այլ մասերի հետ, ուղղված Ռուսաստանին, Չինաստանին եւ նույնիսկ Եվրամիությանը: Նրանք (ԱՄՆ) փորձում են օգտագործել,-ասել է նա:

«Կամ աշխարհը միավորվում է կովբոյների վարքի եւ Թրամփի բռնապետության դեմ կամ մենք ծնկի ենք իջնում», -ասել է նա. «Բայց Թուրքիան երբեք ծնկի չի գա».

Սակայն թուրք ակադեմիկոսը, ով ցանկացել է անանուն մնալ, կարծում է, որ եթե Էրդողանը որեւէ գործողություն չձեռնարկի, սա կարող է զանգվածային գործազրկության եւ անկարգությունների հանգեցնել:

Ըստ նրա, Էրդողանը կարող է կորցնել իր աջակցությունը: «Կարծում եմ, որ նրա համար անհնար է պահպանել այդ աջակցության մակարդակը տնտեսական անկման ֆոնին», - ասել է նա:

Այս թեմայով Թուրքիայում 5,5 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել Թուրքիա–Հունաստան սահմանին զինված բախում է տեղի ունեցել Թուրքիայի ընդդիմադիր կուսակցապետի նկատմամբ հետաքննություն է սկսվել Թուրքիայում 5․8 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել․ կա 1 զnh և 69 տուժած Զբոսաշրջիկները չեղարկում են դեպի Թուրքիա տուրերը՝ հնարավոր երկրաշարժերի պատճառով