Ինչպե՞ս է հայկական քարթինգը հաղթահարում դժվարությունները

Օրերս Երևանում ավարտվեց «Համահայկական քարթինգի մրցարշավ 2026»-ը։ Երեք օր շարունակ աշխարհի տարբեր անկյուններից հավաքված 48 արշավորդներ պայքարում էին լավագույնի տիտղոսի համար, սակայն եզրափակիչի ուղեգիր հաջողվեց նվաճել միայն 12-ին։ Այս մրցաշարը ոչ միայն ի հայտ բերեց ուժեղագույններին, այլև դարձավ հայկական ավտոսպորտի խնդիրների, նոր նվաճումների ու հեռանկարների քննարկման գլխավոր հարթակը։

Օգոստոսի 2-ին կայացած եզրափակիչում չեմպիոնի տիտղոսը նվաճեց Արա Եգանյանը, երկրորդ տեղը զբաղեցրեց Ալեքսեյ Լիսյուտենկոն, իսկ լավագույն եռյակը եզրափակեց Արմենակ Հայրապետյանը։ Հենց այս մարզիկներն էլ կձևավորեն Հայաստանի ազգային թիմը, որն ընթացիկ տարվա սեպտեմբերին հայկական դրոշի ներքո կմեկնի Սալոնիկ (Հունաստան)՝ մասնակցելու 8-ժամյա միջազգային դիմացկունության մրցարշավին։

Չնայած գրանցված հաջողություններին՝ մարզիկներն ու ոլորտի ներկայացուցիչները փաստում են, որ Հայաստանում կա պրոֆեսիոնալ, բացօթյա և մեծ չափերի մրցուղիների ու մասնագիտացված ենթակառուցվածքների սուր կարիք։

«Համապատասխան վայր չկա վարելու, դրա համար ստիպված մեր թիմով մի քանի անգամ գնում ենք Վրաստան կամ Ռուսաստան՝ մասնակցելու այնտեղի առաջնություններին,- նշում է ավտոարշավորդ Աշոտ Առուշանյանը,- բայց հույս ունենք, որ այս տեմպերով Հայաստանում ավելի ու ավելի կսիրեն ավտոսպորտը»։

Ավտոարշավորդ Շահեն Սողոմոնյանն էլ ընդգծում է, որ Հայաստանում սպորտաձևի նկատմամբ պահանջարկ կա, սակայն զարգացման համար պետական մոտեցում է անհրաժեշտ. «Այո՛, Հայաստանում սպորտաձևը հետաքրքրություն ու պահանջարկ ունի։ Պոտենցիալը մեր երկրում շատ ավելի մեծ է. մինչև 20-30 հոգի հանգիստ կարող ենք ունենալ, եթե համապատասխան տեղ ունենանք։ Ցավոք, այս պահի դրությամբ պետական մակարդակով այդ հարցը լուծել հնարավոր չէ, քանի որ ավտոսպորտը դեռ պաշտոնապես որպես սպորտաձև գրանցված չէ Հայաստանի Հանրապետությունում։ Մինչդեռ, դրա միջոցով կարելի է էապես բարձրացնել Հայաստանի ճանաչելիությունը»։

Քարթինգի հեղինակավոր SH Racing ակումբի համահիմնադիր Սիրական Համբարձումյանի խոսքով՝ ավտոմրցուղու կառուցումը ոչ միայն պարապելու հնարավորություն կտա, այլև լուրջ տնտեսական ազդեցություն կունենա։ «Բոլոր այն մրցաշարերը, որոնք անցկացվում են արտասահմանում և որոնց հիմա մեր երեխաները մասնակցում են, մեծ քանակությամբ մարդկանց են ներգրավում։ Այսպիսի մրցարշավները զբոսաշրջության զարգացման մեծ խթան են։ Սպորտաձևում մեծ գումարներ են ներդրվում, և եթե այն զարգանա, այդ ներդրումները Գերմանիա գնալու փոխարեն կարող են գալ Հայաստան»,- նշում է նա։

Միջոցառման գլխավոր նորություններից մեկը հայկական արտադրության սպորտային նոր մեքենայի՝ քրոսքարի (Crosscar) շնորհանդեսն էր։ Հայաստանի ավտոմոբիլային սպորտի ֆեդերացիայի (FAA) տեխնիկական գծով տնօրեն Տիգրան Մկրտչյանի խոսքով՝ սա բարդ, բայց շրջադարձային ճանապարհի արդյունք է։

«Մեկուկես տարի առաջ Միջազգային ավտոմոբիլային ֆեդերացիան (FIA) նախագիծ ստեղծեց, որպեսզի ավտոսպորտը զարգացնող պետություններն ունենան մատչելի սպորտային տեխնիկա։ Որոշեցինք նմանատիպ տեխնիկա ստանալ նաև մեզ մոտ»,- պատմում է Տիգրան Մկրտչյանը։

Ֆեդերացիայի տեխնիկական տնօրենը նշում է, որ այժմ նպատակ կա անցնելու արդյունաբերական արտադրության մակարդակի. «Մոտակա վեց ամսվա ընթացքում կունենանք ևս 6-7 նմանատիպ մեքենա, ինչով էլ կտրվի Հայաստանում քրոսքարերի առաջնության մեկնարկը։ Պատրաստելուց հետո Հայաստան են եկել FIA-ի փորձագետները, որոնք և՛ գծագրել են, և՛ հանդիսանում են տեխնիկական փորձագետներ։ Նրանցից մեկը երկու անգամ աշխարհի չեմպիոն է եղել, չորս անգամ՝ Եվրոպայի։ Մեքենան լիարժեք հավանություն է ստացել։ Աշխարհում կա ընդամենը 40 արտադրող, որոնցից միայն 10-ն է հոմոլոգացված՝ պաշտոնապես ճանաչված որպես սպորտային տեխնիկայի արտադրող։ Տասնմեկերորդը Հայաստանն է։ Հաջորդ տարի արդեն կունենանք քրոսքարի հայկական, հուսանք նաև՝ եվրոպական առաջնություններ»։

Այս նախաձեռնություններն ունեն նաև կարևոր սոցիալական ուղերձ. նպաստել ճանապարհային անվտանգության մշակույթի ձևավորմանը։ Նպատակն է երիտասարդության շրջանում արագության և ադրենալինի ձգտումը քաղաքային վտանգավոր փողոցներից տեղափոխել դեպի վերահսկելի ու անվտանգ պրոֆեսիոնալ մրցուղի։ Ավտոսպորտը փողոցում արագ վարելը չէ, այլ առաջին հերթին կարգապահությունը, տեխնիկան և անվտանգությունը։

Իզուր չէ, որ քարթինգը համարվում է պրոֆեսիոնալ ավտոսպորտի ամենակարևոր դպրոցը, որտեղից իրենց կարիերան են սկսել Ֆորմուլա 1-ի չեմպիոնների 99%-ը՝ ներառյալ Միխայել Շումախերը, Լուիս Հեմիլթոնն ու Մաքս Ֆերսթապենը