Սոցիալական ցանցերի վերահսկողության դարաշրջան․ ինչո՞ւ են երկրները սահմանափակում առցանց հարթակները

Սոցիալական ցանցերը վերջին տարիներին դարձել են ոչ միայն հաղորդակցության, այլև քաղաքական, հասարակական և տեղեկատվական գործընթացների կարևոր գործիք։ Սակայն դրանց ազդեցության աճին զուգահեռ մի շարք երկրներ սկսել են սահմանափակումներ կիրառել տարբեր հարթակների նկատմամբ։

Ամենաշատ քննարկվող օրինակներից մեկը Tik Tok-ն է։ Մի շարք երկրներ սահմանափակել են դրա օգտագործումը պետական սարքերում՝ պատճառաբանելով տվյալների անվտանգության և ազգային անվտանգության հետ կապված մտահոգություններով։ Հնդկաստանը 2020 թվականին ամբողջությամբ արգելել է Tik Tok-ը՝ չինական մի շարք այլ հավելվածների հետ միասին։

Սակայն սոցիալական ցանցերի նկատմամբ վերահսկողությունը միայն Tik Tok-ով չի սահմանափակվում։ Տարբեր երկրներ սկսել են քննարկել նաև անչափահասների մուտքը սոցիալական հարթակներ՝ նշելով, որ խնդիրներ են ստեղծում կիբերբուլինգը, վնասակար բովանդակությունը և սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը երեխաների հոգեբանական վիճակի վրա։

Ավստրալիան դարձել է առաջին երկրներից մեկը, որը սահմանափակել է մինչև 16 տարեկանների մուտքը մի շարք սոցիալական հարթակներ։ Նմանատիպ նախաձեռնություններ քննարկվել են նաև եվրոպական որոշ երկրներում։

Միևնույն ժամանակ, սոցիալական ցանցերի սահմանափակումները քննադատվում են իրավապաշտպան կազմակերպությունների և տեխնոլոգիական ոլորտի ներկայացուցիչների կողմից։ Նրանց կարծիքով՝ անվտանգության խնդիրների լուծումը չպետք է հանգեցնի խոսքի ազատության սահմանափակմանը կամ համացանցի նկատմամբ չափազանց մեծ վերահսկողության։

Նման քննարկումներ ժամանակ առ ժամանակ տեղի են ունեցել նաև Հայաստանում։ 2020 թվականի պատերազմի ընթացքում սոցիալական ցանցերի դերը դարձավ հատկապես զգայուն թեմա․ անվտանգության ռիսկերի և ապատեղեկատվության տարածման մտահոգությունների ֆոնին շրջանառվում էին տեսակետներ, որ անհրաժեշտ է սահմանափակել որոշ հարթակների, այդ թվում՝ Tik Tok-ի օգտագործումը։

Պատերազմի առաջին օրերին օգտատերերը հայտնել էին TikTok-ի աշխատանքի խափանումների մասին․ որոշ օգտատերերի մոտ հնարավոր չէր ներբեռնել տեսանյութեր կամ դիտել արդեն հրապարակված բովանդակությունը։ Սակայն հավելվածի պաշտոնական արգելափակման մասին իշխանությունները հայտարարություն չէին տարածել։

Վերջին տարիներին նաև ակտիվացել են քննարկումները անչափահասների շրջանում որոշ հավելվածների օգտագործումը սահմանափակվելու հետ կապված։  Հարցի ուսումնասիրության նպատակով, դեռ ամիսներ առաջ, ստեղծվել է միջգերատեսչական աշխատանքային խումբ։  Աշխատանքային խումբն ուսումնասիրում է տարբեր երկրների փորձը՝ հասկանալու, թե ինչպիսի սահմանափակումներ են գործում։ 

Այսպիսով, սոցիալական ցանցերի նկատմամբ որոշակի կարգավորումները դարձել են անհրաժեշտություն՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունն ու հնարավոր ռիսկերը։ Սակայն մյուս կողմից կարևոր է զգուշավոր մոտեցումը, որպեսզի կարգավորումները չվերածվեն ազատ տեղեկատվական հոսքերի սահմանափակման կամ արգելափակումների գործիքի։

Top news