Սեպտեմբերի 11. 25 տարի առաջ սկսեց ձեւավորվել 21-րդ դարի նոր աշխարհակարգը

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի առավոտյան Նյու Յորքում երկու ուղեւորատար ինքնաթիռ հարվածում են Առեւտրի համաշխարհային կենտրոնի երկվորյակ աշտարակներին։ Երրորդ օդանավը մխրճվում է Պենտագոնի մեջ։ Չորրորդը, որը, ամենայն հավանականությամբ, ուղղվում էր դեպի Կապիտոլիում, կործանվում է Փենսիլվանիայի գյուղական վայրերում։

«Ալ Կաիդա» ահաբեկչական խմբավորման իրականացրած այս հարձակման հետեւանքով զոհվում է 2977 մարդ, մոտ 6000- ը վիրավորվում է։

Այս ահաբեկչությունը ցնցում է ողջ աշխարհը։ Անգամ Իրանում իշխանությունները ուրբաթօրյա աղոթքի ժամանակ հավատացյալներին արգելում են աղոթքից հետո հակաամերիկյան կոչեր անել, ինչի մասին այդ ժամանակ հաղորդում էր CNN-ը։

«Բնավ ակնհայտ չէր, որ այս իրադարձությունը կդառնար համաշխարհային ուժերի հարաբերակցության ռազմավարական մեծ շրջադարձ»,- 2023- ին գրել էր Ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի (Irsem) հետազոտող Էլի Բարանեցը, նրա խոսքերն է մեջբերում RFI- ին։

Հենց Վաշինգտոնի արձագանքը պատճառ դարձավ, որ այս աննախադեպ ահաբեկչությունը դառնա պատմության ընթացքի վրա ազդող խոշորագույն դրվագ։

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունները շրջադարձային պահ դարձան միջազգային հարաբերություններում եւ ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության մեջ։

Բուշի վարչակազմը հռչակեց  «Ահաբեկչության դեմ պատերազմի» հայեցակարգը։ Հռչակվեց ԱՄՆ արտաքին եւ անվտանգության քաղաքականության առաջնորդող սկզբունք։ Բուշը նաեւ սահմանեց պայքարի ենթակա «չարիքի առանցք»- ը՝ Իրաք, Իրան եւ Հյուսիսային Կորեա, ընդլայնեց «կանխարգելիչ պատերազմի» հայեցակարգի կիրառման շրջանակը։

Այստեղ պարադոքնս այն էր, որ ահաբեկչական գործողությունը իրականացրել էին սունի մահմեդական ահաբեկիչները, իսկ «չարիքի առանցքում» հայտնվել էին շիա մահմեդական բնակչությամբ երկրները։

Արդեն 2001 թվականի հոկտեմբերին Ջորջ Բուշը սկսեց առաջին պատերազմը թալիբների կողմից վերահսկվող Աֆղանստանի դեմ, որտեղ այդ ժամանակ ապրում էր Ալ Կաիդայի առաջնորդ Ուսամա բեն Լադենը։ Այս պատերազմը տեւեց քսան տարի եւ ավարտվեց ԱՄՆ-ի ու նրա արեւմտյան դաշնակիցների պարտությամբ։

2024 թվականին ԱՄՆ-ի Փրովիդենս քաղաքի Բրաունի համալսարանում իրականացված ուսումնասիրությունը, որը կոչվում է «The Costs of War Project\Պատերազմի արժեքը», գնահատում է, որ 2001-2023 թվականներին Իրաքում, Աֆղանստանում, Սիրիայում, Եմենում եւ Պակիստանում սեպտեմբերի 11-ից հետո տեղի ունեցած պատերազմական ուղղակի բռնությունների հետեւանքով զոհվել է ավելի քան 940 000 մարդ։ Նրանցից ավելի քան 432 000-ը խաղաղ բնակիչներ են եղել։