Գիտնականները քաղցկեղի բուժման նոր մեթոդներ են փորձարկում

Քաղցկեղի բուժման նոր մեթոդների որոնումներն ու փորձարկումները շարունակվում են։ Առողջապահական համակարգում այժմ փորձարկվում է մի նոր համակարգ, որը կոչվում է mRNA։ Այն հարմարեցված է կոնկրետ հիվանդի մոտ հայտնաբերված ուռուցքին։ Այսինքն բուժման մեթոդը անհատականացվում է։

Այս ուղղությամբ քաղցկեղի բուժման իրենց տարբերակն են փորձարկում Moderna և Merck ընկերությունները։ Այդ փորձարկման արդյունքները մասնագետների ուշադրությանն են արժանացել։ Կարծիքներ կան, որ այդ մեթոդը կարող է փոխել քաղցկեղի բուժման հեռանկարների վերաբերյալ ընդհանուր մոտեցումները։

Ամերիկյան երկու խոշոր դեղագործական ընկերություններ՝ Moderna-ն և Merck-ը հայտարարել են մաշկի ագրեսիվ քաղցկեղի՝ մելանոմայի դեմ անհատականացված բուժման նոր մեթոդի՝ mRNA-ի փորձարկումների երրորդ փուլի հաջող արդյունքների մասին։ Հազարից ավելի հիվանդների փորձնական բուժումը այդ ընկերությունների մշակած դեղամիջոցով որոշակի արդյունք է տվել՝ նվազել է վիրահատությունից հետո մելանոմայի կրկնվելու և տարածվելու վտանգը։

Մասաչուսեթսի «Բրիգեմ» ինստիտուտի մաշկային ուռուցքաբան, դոկտոր Ռայան Սալիվանը, որն ուսումնասիրում է mRNA տեխնոլոգիայի կիրառումը քաղցկեղի բուժման ժամանակ, փորձարկումների արդյունքն այսպես է նկարագրում․

«Սա, իսկապես, մեծ նշանակություն ունի։ Սա նոր դեղամիջոցի երրորդ փուլի կլինիկական փորձարկում է, որտեղ հիվանդները պատահականության սկզբունքով խմբերի են բաժանվել, և այն, կարծես, դրական արդյունք է տվել»։

Թեև նոր դեղամիջոցը պատվաստանյութ է համարվում, մասնագետները հստակեցնում են, որ խոսքը սովորական կանխարգելիչ պատվաստման մասին չէ։ Այս բուժումը նախատեսված է այն մարդկանց համար, որոնք արդեն վիրահատվել են, ուռուցքը հեռացվել է, սակայն հիվանդության կրկնության վտանգը պահպանվում է։ Ուռուցքը հեռացնելուց հետո բժիշկները ուսումնասիրում են դրա գենետիկական առանձնահատկությունները, որոնց հիման վրա էլ կազմակերպվում է անհատականացված բուժումը, ասում էդոկտոր Ռայան Սալիվանը․

«էությունը հետևյալն է․ նախ պարզում ենք, թե ինչով է ուռուցքը տարբերվում։ Հետո փորձում եք հասկանալ՝ իմունային համակարգն այդ տարբերություններից որը կարող է ճանաչել։ Դրանից հետո կանխատեսման մոդելի միջոցով որոշում ենք, թե այդ տարբերություններից որոնք պետք է թիրախավորել պատվաստանյութով։ Եվ դրանից հետո պատվաստում ենք»։

Moderna-ի և Merck-ի առաջարկած այս մեթոդով կարելի է յուրաքանչյուր հիվանդի ուռուցքին բնորոշ մինչև 34 տարբեր փոփոխություն թիրախավորել ։ Այսինքն՝ բուժման հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այն նույնը չէ բոլոր հիվանդների համար։

Ուռուցքաբան դոկտոր Մատեո Կարլինո Բուժման ասում է՝ նոր մեթոդի կիրառումը որոշվում է յուրաքանչյուր առանձին հիվանդի ուռուցքի ուսումնասիրությունից հետո։

«Սա չափազանց անհատականացված բուժում է։ Անհատականացված բժշկության մեծ մասում ուռուցքի գենետիկական վերլուծություն են անում և ասում՝ ձեր ուռուցքն ունի այս կամ այն մուտացիան։ Այդ մուտացիան կարող է հանդիպել հիվանդների 40-50 տոկոսի, կամ ընդամենը 1-2 տոկոսի դեպքում»։

Սակայն, ինչպես բացատրում է մասնագետը, միայն այս կամ այն մուտացիան հայտնաբերելը դեռ բավական չէ․

 «Բայց դա դեռ լիովին անհատականացված չէ։ Իսկ այստեղ այդ փոփոխությունն իսկապես հատուկ պետք է լինի տվյալ մարդուն»։

Բայց հիմա մասնագետների համար գլխավոր հարցն է՝ կկարողանա նույն մոտեցումն աշխատել նաև այլ տիպի քաղցկեղի դեպքում։ Moderna-ն և Merck-ն արդեն ուսումնասիրում են այս տեխնոլոգիայով թոքերի, միզապարկի և երիկամի քաղցկեղի բուժման հնարավորությունները։ Սակայն միշտ չէ, որ փորձարկումները դրական արդյունք են տվել։ Ուշագրավ է, որ գերմանական կենսատեխնոլոգիական BioNTech ընկերությունը դադարեցրել է հաստ աղու քաղցկեղի բուժման անհատականացված mRNA մեթոդի իր փորձարկումը՝ արդյունավետության պակասի պատճառով։

Այսպիսով, ըստ մասնագետների, մելանոմայի դեպքում ստացված արդյունքը դեռ համընդհանուր լուծում չէ։ Բաց է մնում նաև բուժման այդ մեթոդի հասանելիության հարցը․ յուրաքանչյուր հիվանդի համար անհատական բուժում կազմակերպելը բարդ է և ժամանակատար։ Բայց եթե առաջիկա փորձարկումներով պարզվի, որ այս մոտեցումն արդյունավետ է նաև այլ ուռուցքների դեպքում, քաղցկեղի բուժման գաղափարախոսությունը կարող է փոխվել՝ «մեկ դեղ բոլորի համար» սկզբունքից դառնալով «բուժում՝ ըստ անհատական առանձնահատկությունների»։

armradio.am