Գարեջրի շնորհիվ Անդերում հնագույն կայսրությունը չէր պատերազմում 500 տարի շարունակ

Երբեմնի գոյություն ունեցող Անդերում Վարի կայսրությունը բավականին կայուն պետություն էր շնորհիվ «գարեջրի փառատոների», որոնք պարբերաբար կազմակերպվում էին տեղի էլիտայի կողմից քաղաքական եւ ժամանցային նպատակներով: Այդ եզրահանգմանն են եկել գիտնականները, որոնք եփել են գարեջուր հին բաղադրատոմսով, որը մնացել էր Վարիի բնակիչներից, հաղորդում է Sustainability պարբերականը:

Չիչա անունով գարեջուր հիշեցնող ըմպելիքը, որը գարեջրի փառատոների հիմքն էր, պատրաստվում էր շատ մեծ քանակով եւ, ընդ որում, անընդհատ ավելացվում էր: Գիտնականները համոզված են, որ հատկապես Վարիի էլիտայի՝ գարեջրով անդադար մատակարարումն էր թույլ տվել հնագույն պետությանը գոյատեւել 500 տարի առանց էական ռազմական հակամարտությունների:

«Գարեջրի փառատոները, որոնք պարբերաբար կազմակերպվում էին պետության ներսում, կարեւոր որոշումների կայացման վայրն էին: Որոշումների ամրությունը պայմանավորված էր ծիսական անոթներից չիչայի համատեղ օգտագործմամբ: Ե′ւ ոգելից խմիչքի, ե′ւ դրա անոթի հասանելիությունը երկու առանցքային գործոններն էին, որոնց հիմքում ընկած էր պետության երկարատեւ կայունությունը»,-պատմում է ԱՄՆ-ի Բնական գիտությունների Ֆիլդովյան թանգարանի աշխատակից Ռայն Ուիլյամսը:

Հետազոտողները վերլուծել են գարեջրի նստվածքը, որը հայտնաբերվել էր Վարի կայսրության գարեջրի «գործարաններից» մեկում, եւ որոշել ընպելիքի բաղադրությունը. չիչիի հիմնական բաղադրիչներն են եգիպտացորենը, կինոա մրգերը, վայրի ելակն ու պերուական պղպեղը: Բոլոր այդ բույսերը բավականին հասանելի էին, ուստի ընպելիքը պատրաստելու որեւէ խնդիր չկար:

«Ոգելից խմիչքների օգտագործմամբ զանգվածային միջոցառումները պետությունն ամրապնդելու եւ էլիտայի ու հասարակ ժողովրդի միասնության պարզ միջոցն էր: Իսկ փառատոներ անցկացնելու հնարավորությունն ուղղակիորեն կապված էր գարեջրի հասանելիության հետ»,-նշել է Ուիլյամսը, հաղորդում է Planet-today-ը: