Հայաստանի տարածքում դիտված կլիմայի փոփոխությունը և կլիմայական անոմալիաների ազդեցությունը

Հոկտեմբեր ամսին հեղինակավոր Nature Partner Journals գիտական ամսագրերի շարքում հրապարակվել է ՇՄՆ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն ՊՈԱԿ-ի (Հայհիդրոմետ) կլիմայի ծառայության աշխատակիցների իրականացրած գիտական ուսումնասիրությունը։ Այն վերաբերվում է վերջին տասնամյակներում Հայաստանի տարածքում դիտված կլիմայի փոփոխության և կլիմայական անոմալիաների ազդեցությանը։

Հայաստանում օդի ջերմաստիճանի աճի տեմպերը 2-3 անգամ գերազանցում են գլոբալ տաքացման միջին ցուցանիշները՝ հավասարվելով Եվրոպայում արձանագրվող տաքացման միտումներին։ Ի դեպ, Եվրոպան համարվում է ամենաարագ տաքացող աշխարհամասը Երկրագնդի վրա։ Հայաստանում գրանցված ամենատաք չորս տարիները դիտվել են 2010-2023 թվականներին, զգալիորեն ավելացել է ծայրահեղ տաք ամիսների կրնկնելիությունը։

Վերլուծվել է 2023 թվականի մարտ, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամսիներին դիտված անոմալ տաք եղանակակլիմայական պայմանները Հայաստանում և տարածաշրջանում։

Գնահատվել է բարձր ջերմաստիճանների ազդեցությունը ձնածածկույթի վրա։ Այս ամիսներին ձնածածկույթի սակավություն է գրանցվել նույնիսկ բարձր լեռնային գոտիներում՝ 3000 մետր և ավելի բարձրություններում։

Ուսումնասիրվել է մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության, օդային զանգվածների տեղաշարժի, ինչպես նաև տեղական գործոնների՝ լեռնային ռելիեֆի, ազդեցությունը բարձր ջերմաստիճանների ձևավորման վրա։

Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել Հայաստանում և տարածաշրջանում կլիմայի փոփոխության ազդեցության գնահատման, անոմալ բարձր ջերմաստիճանների միջնաժամկետ և երկարաժամկետ կանխատեսման, ինչպես նաև կլիմայական անոմալիաների ազդեցության գնահատման խնդիրներում։

Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է npj Climate and Atmospheric Science գիտական ամսագրում։