Թրամփի պատերազմն Իրանի դեմ ԱՄՆ հարկատուներին արդեն շուրջ 6 մլրդ դոլար է արժեցել

Ամերիկյան առաջընթացի կենտրոնի (Center for American Progress, CAP) հրապարակած փաստաթղթում հաշվի են առնված ծախսերը՝ կապված անցյալ տարվա հունիսին Իրանի վրա Թրամփի հարձակման, Գազայում Իսրայելի պատերազմի շրջանակում Եմենի հութիներին հասցված ամերիկյան հարվածների, ինչպես նաև ռազմական խմբավորման ուժեղացմանն ուղղված տարածաշրջանային միջոցառումների և ռազմական տեխնիկայի կորուստների հետ։

Զեկույցում նշվում է, որ «Epic Fury գործողության նախնական ծախսերի զգուշավոր գնահատականը մարտի 2-ի դրությամբ կազմում է ավելի քան 5 միլիարդ դոլար, և արշավը դեռ նոր է սկսվում»։

Quincy Institute-ի պաշտպանական բյուջեի գծով փորձագետ Բեն Ֆրիմանը համաձայն է, որ CAP-ի գնահատականը զգուշավոր է։

«Նույնիսկ այս 5 միլիարդը, հավանաբար, նվազեցված է։ Օրինակ՝ դրանում ներառված չէ 1,1 միլիարդ դոլար արժողությամբ ամերիկյան ռադարի արժեքը, որը, ըստ հաղորդումների, Իրանը ոչնչացրել է Քաթարում։ Հաշվի չեն առնված նաև հակահրթիռային կալանիչների ծախսերը, որոնք օգտագործվել են հակամարտությունում»,- RS-ին պատմել է նա։

Վերջերս հրապարակված այլ գնահատականներ տարբերվում են՝ կախված հաշվի առնված գործոններից։ Այսպես, Institute for Policy Studies-ը և National Priorities Project-ը եկել են այն եզրակացության, որ երկու ավիակիր խմբերի շահագործումը, ուղեկցող ծովային աջակցությունը և ավելի քան 200 ռազմական ինքնաթիռները օրական արժենում են գրեթե 60 միլիոն դոլար։

Լայնորեն մեջբերվող մեկ այլ աղբյուր, որը հիմնված է պաշտոնական տվյալների և արհեստական բանականությամբ մշակված լրատվական հրապարակումների վրա, ծախսերը գնահատում է գրեթե 2,5 միլիարդ դոլար հրապարակման պահին (կայքի ստեղծողը դադարեցրել է աշխատանքը՝ «ծախսերի մասին բոլոր տվյալները ստուգելու համար»)։

Պատերազմի ներքին աջակցությունն արդեն իսկ ցածր է։ Հարցումները, որոնք անցկացվել են շաբաթ օրը ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի վրա հարձակվելուց անմիջապես հետո, ցույց են տվել բնակչության լայն դիմադրությունը։ Օրինակ՝ Reuters/Ipsos-ի հետազոտությունը փաստում է, որ հանրապետականների շրջանում աջակցությունը կարող է նվազել հենց ամերիկյան զորքերը սկսեն կորուստներ կրել, իսկ բենզինի գները բարձրանան (երկու երևույթն էլ արդեն տեղի են ունենում)։

Stimson Center-ի Reimagining U.S. Grand Strategy ծրագրի տնօրեն Քրիս Փրեբլը RS-ին ասել է, որ ամերիկացիները չպետք է հիմնվեն ոչ պաշտոնական գնահատականների վրա։ «Թրամփի վարչակազմը պարտավոր է հայտնել ամերիկացի ժողովրդին, թե որքան է արժենում այս պատերազմը», - նշել է նա։ «Այս վարչակազմի կողմից Կոնգրեսի և ամերիկացի ժողովրդի անտեսումն ապշեցուցիչ է»։

Ֆրիմանը հավելում է, որ միայն Patriot հրթիռների արժեքը պետք է ստիպի ամերիկացիներին մտորել ծախսերի մասշտաբների մասին։ «Մեկ հրթիռն արժե մոտ 4 միլիոն դոլար։ Տվյալներ կան, որ իրանական մեկ հրթիռ որսալու համար օգտագործվել է մինչև 11 նման հրթիռ. սա հարկատուների 44 միլիոն դոլարն է իրանական մեկ հրթիռի դիմաց, իսկ մենք արդեն հարյուրավորներն ենք որսացել»։ Ըստ նրա՝ «երբ ամեն ինչ հանդարտվի, կասկած չկա, որ այս պատերազմի ծախսերը կգերազանցեն 10 միլիարդ դոլարը և, հնարավոր է, զգալիորեն ավելի բարձր լինեն, եթե հակամարտությունը ձգձգվի»։

Կանխատեսվող ծախսերը, հավանաբար, է՛լ ավելի մեծ կլինեն. հաղորդվում է, որ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը պատրաստում է ավելի քան 50 միլիարդ դոլարի արտակարգ ֆինանսավորման հարցում՝ օգտագործված զինամթերքը և կորցրած տեխնիկան փոխարինելու համար։

Նմանատիպ մեխանիզմ արդեն կիրառվել է նախագահ Ջորջ Բուշի ժամանակ՝ Իրաքում և Աֆղանստանում պատերազմները Կոնգրեսի հերթական բյուջեից դուրս ֆինանսավորելու համար։ Այդ հիմնադրամը՝ Overseas Contingency Operations (OCO), քննադատներն անվանում էին «սև դրամարկղ» այն ռազմական նախագծերի համար, որոնք անմիջական կապ չունեին պատերազմի հետ։ Ինչ-որ պահի OCO-ն գերազանցում էր բոլոր դաշնային գործակալությունների բյուջեները, բացի Պենտագոնից, Առողջապահության ու սոցիալական ծառայությունների նախարարությունից և Վետերանների գործերով դեպարտամենտից։ Մինչև 2021 թվականին Բայդենի վարչակազմի կողմից հիմնադրամի պաշտոնական փակումը, Կոնգրեսը դրա համար հատկացրել էր ավելի քան 2 տրիլիոն դոլար՝ առանց սովորական վերահսկողության։

«Այս ծախսերը կատարվում են մի ժամանակաշրջանում, երբ ամերիկացիները սուր կերպով զգում են բնակարանների, էներգակիրների և բժշկական ծառայությունների գների աճը»,- նշում է CAP-ը։ «Եթե պատերազմը շարունակվի նույն տեմպով, ԱՄՆ կառավարությունը կարող է ծախսել տասնյակ միլիարդավոր դոլարներ՝ գումարներ, որոնք համադրելի են միլիոնավոր ամերիկացիների համար Medicaid-ի ֆինանսավորման հետ»։