ՄԻԵԴ 2025-ի զեկույցը ՀՀ-ին առնչվող ուշագրավ տվյալներ է պարունակում

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) հրապարակել է իր 2025 թվականի տարեկան զեկույցը։ Ինչպես «Ռադիոլուրին» տեղեկացրեց ԵԽ լրատվական բաժանմունքի մեդիայի և հաղորդակցության գծով խորհրդատու Տատյանա Բաեվա Ֆրաշոնը, Հայաստանը ևս հիշատակվում է նաև տարեկան զեկույցում՝ միջպետական գանգատների համատեքստում։

Ըստ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2025 թվականի տարեկան զեկույցի՝ դատարանում սպասող գանգատների ընդհանուր թիվը նվազել է 11%-ով՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ի շուրջ 60,350-ից հասնելով 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ի շուրջ 53,450-ի։

• 2025 թվականի վերջի դրությամբ ամենաշատ սպասող գործեր ունեցող երկրներն էին՝
  1. Թուրքիա (18,464 կամ ընդհանուրի 34.5%)
  2. Ռուսաստան (7,177, 13.4%)
  3. Ուկրաինա (4,004, 7.5%)
  4. Լեհաստան (3,517, 6.6%)
  5. Իտալիա (2,787, 5.2%)
  6. Հունաստան (2,562, 4.8%)
  7. Ռումինիա (2,489, 4.7%)
  8. Ադրբեջան (2,180, 4.1%) [էջ 33]

2025 թվականի վերջի դրությամբ ՄԻԵԴ-ում սպասում էր Հայաստանի դեմ ներկայացված 941 գանգատ։

Միջպետական ​​ընդհանուր 15 գործից 12-ը, որոնք վերաբերում են հակամարտություններին, դեռ քննության փուլում են․  
 

4-ը՝ Ուկրաինայի կողմից ՌԴ դեմ,

1-ը՝ Նիդերլանդների կողմից ՌԴ դեմ,

4-ը՝ ՀՀ կողմից Ադրբեջանի դեմ,

1-ը՝ ՀՀ կողմից Թուրքիայի դեմ,

2-ը՝ Ադրբեջանի կողմից ՀՀ դեմ։

2025 թվականին ՄԻԵԴ-ը կայացրել է ընդհանուր 914 վճիռ, որոնցից 816-ում (89.3%) արձանագրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի առնվազն մեկ խախտում։

• Հայաստանի դեմ գործերով կայացվել է 23 վճիռ, որոնցից 22-ում արձանագրվել է առնվազն մեկ խախտում։

2025 թվականին առնվազն մեկ խախտում արձանագրած վճիռների ամենամեծ թվով երկրներն էին՝

1. Ուկրաինա (160-ը՝ 164 վճռից)
2. Ռուսաստան (153-ը՝ 156-ից)
3. Թուրքիա (66-ը՝ 74-ից)
4. Իտալիա (62-ը՝ 65-ից)
5. Մոլդովայի Հանրապետություն (45-ը՝ 48-ից)
6. Ադրբեջան (43-ը՝ 48-ից) [էջ 36]

2025 թվականին հայկական գործերով կայացված 12 վճիռներում արձանագրվել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի խախտում (արդար դատաքննության իրավունք)։

Դատական կազմին փոխանցված նոր գանգատներ

Դատարանի դատական կազմերին փոխանցված նոր գանգատների ընդհանուր թիվը աճել է 10%-ով՝ 2024 թվականի 28,800-ից հասնելով 2025 թվականին 31,800-ի։

2025 թվականին Հայաստանի դեմ ներկայացված և դատական կազմին փոխանցված գանգատների թիվը կազմել է 189։

Ըստ բնակչության թվի՝ 2025 թվականին ամենաշատ գործեր փոխանցված երկրներն էին (ամեն 10,000 բնակչի հաշվով)՝

1. Չեռնոգորիա (2.76 գանգատ)
2. Մոլդովայի Հանրապետություն (1.97)
3. Խորվաթիա (1.96)
4. Սերբիա (1.71) [էջ 35]

Ամենափոքր ցուցանիշ ունեցող երկրներն էին՝

1. Միացյալ Թագավորություն (0.04 գանգատ յուրաքանչյուր 10,000 բնակչի հաշվով)
2. Գերմանիա և Իռլանդիա (0.07)
3. Ֆրանսիա (0.13)
4. Բելգիա, Դանիա և Իսպանիա (0.15)
5. Նիդերլանդներ (0.16)։

Հայաստանի համար այս ցուցանիշը 2025 թվականին կազմել է 0.61 գանգատ յուրաքանչյուր 10,000 բնակչի հաշվով։