Հայաստանում լրագրողների իրավունքների խախտումները հասել են եռամսյակային առավելագույն ցուցանիշի 

Հայաստանում 2026 թվականի երրորդ եռամսյակում լրագրողների և լրատվամիջոցների իրավունքների խախտման 44 դեպք է արձանագրվել՝ այս տարվա եռամսյակների համեմատ ամենաբարձր ցուցանիշը։ Թեև հաշվետու ժամանակահատվածում լրագրողների նկատմամբ նպատակային բռնության դեպքեր չեն գրանցվել, աճել են զրպարտության և վիրավորանքի վերաբերյալ դատական գործերը։

Այս մասին հայտարարել է Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը՝ ներկայացնելով Հայաստանում խոսքի ազատության վիճակի և լրագրողների ու լրատվամիջոցների իրավունքների խախտումների վերաբերյալ եռամսյակային զեկույցը։

Մելիքյանի խոսքով՝ լրագրողների նկատմամբ նպատակային բռնության դեպքերի բացակայությունը կարող է պայմանավորված լինել նաև հանրապետության տարածքում հասարակական-քաղաքական իրավիճակի համեմատաբար հանգիստ լինելով։ Սակայն ֆիզիկական բռնության դեպքերի բացակայությունը դեռևս չի նշանակում, որ լրագրողների մասնագիտական գործունեության ընթացքում իրավունքների պաշտպանության խնդիրները վերացել են։

Մտահոգիչ միտումներից է զրպարտության և վիրավորանքի վերաբերյալ դատական գործերի աճը։ Այս հանգամանքը կարևորում է ոչ միայն լրագրողների նկատմամբ ֆիզիկական բռնության դեպքերի հաշվառումը, այլև հրապարակումների պատճառով առաջացող իրավական վեճերի և դրանց հնարավոր ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Դատական հայցերի աճը խոսքի ազատության վիճակի գնահատման հարցում առանձին ուշադրության կարիք ունի՝ հաշվի առնելով գործերի բնույթը և դրանց հանգամանքները։

Ասուլիսի ընթացքում Աշոտ Մելիքյանն անդրադարձել է նաև Ազգային ժողովում լրագրողների տեղաշարժին վերաբերող կարգավորումներին։ Նրա խոսքով՝ սահմանափակումների վերաբերյալ ընդունված կարգավորումները գործնականում կարող են չարտահայտել լրագրողների աշխատանքի իրական պայմանները։ Մելիքյանը նշել է, որ գործընկեր լրագրողների փոխանցմամբ՝ Ազգային ժողովում հնարավոր է ազատ տեղաշարժվել, և փաստացի սահմանափակումներ չեն գործում։

Այս իրավիճակը հարց է առաջացնում ընդունված կարգավորումների և դրանց գործնական կիրառության հարաբերակցության վերաբերյալ։ Լրագրողների աշխատանքի պայմանները գնահատելիս կարևոր է դիտարկել ոչ միայն իրավական ձևակերպումները, այլև այն, թե ինչպես են դրանք անդրադառնում լրագրողների՝ իրենց մասնագիտական պարտականություններն իրականացնելու հնարավորությունների վրա։

Երրորդ եռամսյակում արձանագրված դատական 44 դեպքերը ցույց են տալիս, որ լրագրողների և լրատվամիջոցների իրավունքների պաշտպանության հարցը շարունակում է մնալ օրակարգում։ Խոսքի ազատության վիճակի ամբողջական գնահատման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն խախտումների ընդհանուր թիվը, այլև դրանց բնույթը, դատական գործերի դինամիկան և լրագրողների աշխատանքի իրական պայմանները։

Շողեր Ղլիջյան