Մարզերի միջև աղքատության մակարդակի տարբերությունը զգալի է 

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած աղքատության վերաբերյալ վիճակագրության համաձայն  Հայաստանում 2024 թվականին աղքատության մակարդակը կազմել է 21.7 տոկոս։ Այսինքն՝ բնակչության մոտ յուրաքանչյուր հինգերորդը գտնվել է աղքատության մեջ։ Ծայրահեղ աղքատության մակարդակը կազմել է 0.6 տոկոս։ 

2026 թվականի օգոստոսի դրությամբ Հայաստանի աղքատության վերաբերյալ վերջին ամբողջական տարեկան տվյալները վերաբերում են 2024 թվականին։ Պատճառն այն է, որ աղքատության մակարդակը հաշվարկվում է տնային տնտեսությունների կենսապայմանների ամբողջացված հետազոտության հիման վրա, որը ներառում է եկամուտների, ծախսերի, սպառման և կենսապայմանների վերաբերյալ տվյալներ։

Ի տարբերություն գնաճի կամ տնտեսական ակտիվության որոշ ցուցանիշների՝ աղքատության մակարդակը չի հաշվարկվում ամսական կամ եռամսյակային կտրվածքով։ Տվյալների հավաքագրումից հետո դրանք մշակվում և վերլուծվում են, ինչից հետո հաշվարկվում է տարեկան աղքատության ցուցանիշը։

Այսպիսով, այս պահին աղքատության վերջին ամբողջական պաշտոնական պատկերը վերաբերում է 2024 թվականին։

Որ մարզում է աղքատության մակարդակը բարձր, իսկ որտեղ՝ ցածր

Տվյալներն ուսումնասիրելիս պարզ է դառնում, որ աղքատության մակարդակը Հայաստանի տարբեր մարզերում էապես տարբերվում է։

2024 թվականին ամենաբարձր ցուցանիշը գրանցվել է Շիրակում՝ 43%։ Տավուշում այն կազմել է 39.9%, Վայոց ձորում՝ 30.3%, Գեղարքունիքում՝ 27.6%, Արմավիրում՝ 27%։ Կոտայքում աղքատության մակարդակը կազմել է 24.8%, Լոռիում՝ 20.4%, Երևանում՝ 16.9%։ Ամենացածր ցուցանիշը գրանցվել է Սյունիքում՝ 6.2%, իսկ Արագածոտնում՝ 7.6%։

Այսպիսով, 2024 թվականին աղքատության մակարդակի տարբերությունը ամենաբարձր և ամենացածր ցուցանիշ ունեցող մարզերի միջև կազմել է 36.8 տոկոսային կետ։

Որքա՞ն է աղքատության շեմը

2024 թվականին մեկ անձի հաշվով ամսական ընդհանուր աղքատության գիծը կազմել է 64 հազար 162 դրամ։ Պարենային կամ ծայրահեղ աղքատության գիծը կազմել է ամսական 29 հազար 196 դրամ։ Աղքատության գիծը այն սահմանն է, որի նկատմամբ համեմատվում է բնակչության սպառումը՝ որոշելու համար, թե տվյալ անձը կամ տնային տնտեսությունը աղքատության մեջ է, թե ոչ։

Միաժամանակ, աղքատության մակարդակը պետք չէ նույնացնել միայն մարդու ստացած աշխատավարձի կամ եկամտի հետ։ Հայաստանի պաշտոնական մեթոդաբանությամբ աղքատության գնահատման հիմքում տնային տնտեսությունների սպառման ցուցանիշն է։

Ծայրահեղ աղքատությունը՝ 0.6 տոկոս

2024 թվականին ծայրահեղ աղքատության մակարդակը Հայաստանում կազմել է 0.6%։ Այս ցուցանիշով նույնպես առաջատարը Շիրակի մարզն է՝  2.4%։ Տավուշում այն կազմել է 2%, Լոռիում՝ 1%։ Երևանում ծայրահեղ աղքատության մակարդակը կազմել է 0.4%, Կոտայքում՝ 0.3%։ Արագածոտնում, Արարատում և Սյունիքում ծայրահեղ աղքատության ցուցանիշը 2024 թվականին զրոյական է եղել։

Աղքատության պատկերը՝ մարզերի միջև մեծ տարբերությամբ

2024 թվականի տվյալները ցույց են տալիս, որ աղքատության մակարդակը Հայաստանում էապես տարբերվում է ոչ միայն բնակչության տարբեր խմբերի, այլև տարածքների միջև։ Եթե աղքատության միջին ցուցանիշը ամբողջ հանրապետությունում կազմել է 21.7%, ապա միայն Շիրակում այն հասել է 43%-ի։ Մյուս կողմից՝ Սյունիքում ցուցանիշը կազմել է ընդամենը 6.2%։

Այս տարբերությունը նշանակում է, որ աղքատության խնդիրը Հայաստանի տարբեր մարզերում նույն չափով չի արտահայտվում, և հանրապետական միջին ցուցանիշը ամբողջությամբ չի ներկայացնում մարզերի սոցիալական վիճակի տարբերությունները։

Արմեն Խեչումյան