Հայաստանը շարունակում է տոննաներով խեցգետին ներմուծել հարևան երկրներից. ի՞նչ է կատարվում ոլորտում

Մասնավորապես վերջին տարիներին քաղցրահամ ջրերի խեցգետին ամենից շատ ներմուծվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից (93,14 տոննա), Ռուսաստանի Դաշնությունից (21,3 տոննա), Վրաստանից (13,1 տոննա), Ղազախստանից (0,65 տոննա) և Ֆրանիսայից (0,1 տոննա):

ՊԵԿ մաքսային ռիսկերի կառավարման և վիճակագրության վարչության տրամադրած տվյալների համաձայն` Հայաստան ամենից շատ խեցգետին (33,3 տոննա) ներմուծվել է 2023 թվականին, իսկ այս տարվա առաջին կիսամյակի ընթացքում խեցգետնի ներմուծման ծավալները կազմել են ավելի քան 18 տոննա:

ՊԵԿ-ից միաժամանակ հայտնել են, որ ՀՀ-ից խեցգետնի արտահանումների վերաբերյալ տեղեկատություն ՊԵԿ տեղեկատվական բազաներում առկա չէ:

Նշենք, որ  Հայաստանի Հանրապետության ջրային տարածքներում վերջին տարիներին կտրուկ նվազել է խեցգետնի պոպուլյացիան։ Ըստ մասնագետների՝ խեցգետնի չկանոնակարգված և անվերահսկելի որսը, առավելապես՝ Սևանա լճից, հանգեցրել է լճում դրա պաշարների կտրուկ նվազմանը։ Սա է հիմնական պատճառը, որ Հայաստանը խեցգետին արտահանող երկրից դարձել է ներմուծող: Հայաստանից վերջին անգամ խեցգետին արտահանվել է 2019 թվականին՝ մոտ 8 տոննա, 2018-ին՝ մոտ 120, իսկ 2017-ին՝ 234 տոննա:

Հիշեցնենք, որ  կառավարությունը 2023 թվականի ապրիլին հաստատեց Հայաստանում արդյունաբերական խեցգետնաբուծության զարգացման 2024-2026թթ․ ծրագիրը, որի հիմնական նպատակն է ներդրումային ծախսերի մասնակի փոխհատուցման միջոցով նպաստել հանրապետությունում արդյունաբերական խեցգետնաբուծության ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը, տեղական արտադրության խթանմանը։ Կառավարության հաշվարկով` ծրագրի իրականացման արդյունքում հանրապետությունում տարեկան կարտադրվի 162 տոննա խեցգետին, ինչը թույլ կտա տարեկան լրացուցիչ ստանալ 1 մլրդ 620 մլն համախառն արտադրանք։

Մասնավորապես ծրագրող նախատեսվում է հանրապետությունում հիմնել 3  տիպի խեցգետինների բուծման համալիրներ՝ փոքր, միջին և խոշոր: Ծրագրի շրջանակներում պետական աջակցությունն իրականացվելու է 2024-2026 թվականներին, ծախսերի մասնակի փոխհատուցման եղանակով փոխհատուցելով ներդրումների համար կատարված ծախսերի 50%-ը, բայց ոչ ավելի, քան յուրաքանչյուր ծախսային հոդվածի համար սահմանված արժեքի 50%-ը։

NEWS.am-ի գրավոր հարցմանն ի պատասխան ՀՀ էկոնեմիկայի նախարարությունից հայտնեցին, որ ծրագրի շրջանակներում դեռևս չկա գործող խեցգետնաբուծական համալիր, մինչդեռ նախատեսված էր մինչև  2026 թվականը հանրապետությունում հիմնել 18 խեցգետնաբուծական ժամանակակից համալիր (12 փոքր, 3 միջին և 3 խոշոր)։

Նախարարությունից միաժամանակ տեղեկացրեցին, որ 2024-2025 թվականների ընթացքում քաղաքացիներից ստացվել է ծրագրին մասնակցելու 5 հայտ, որոնք դեռևս ուսումնասիրման փուլում են: Ծրագրով որևէ փոխհատուցում նախարարության կողմից դեռևս չի տրամադրվել:

Հավալենք նաև, որ ծրագրով  նախատեսվում է բուծել միայն ավստրալական կարմրաչանչ խեցգետին։