1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 06 դեկտեմբերի 2019թ., 00:00
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների պատվիրակությունների ղեկավարները համատեղ հայտարարություն են արել Սուրճի գները նոյեմբերին հասել են վերջին 12 ամիսների ընթացքում առավելագույնին Շվեյցարացի ուսանողը լուծել է հարյուրամյա ֆիզիկական հանելուկը Պոմպեոն սխալմունք է անվանել Թրամփի իմփիչմենթի մասին դեմոկրատների զեկույցը Գործադուլ Փարիզում. կա 60-ից ավելի կալանավորված «Դոմ 2»-ից հայուհին ընկերուհու որդուն ներկայացրել է որպես իր երեխա՝ սիրելիից գումար ստանալու համար Փաշինյանը ձգտում է միահեծան իշխանության․ ՀՅԴ հայտարարությունը Տարվա առաջին 9 ամիսներին օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների զուտ հոսքերը կազմել են ընդամենը 68 մլն դոլար «Ժաննա Ֆրիսկեն չի շփվել հոր հետ». հանգուցյալ երգչուհու հայրը սպառնացել է սպանել Շեպելեւին Մամեդյարովը մեկնաբանել է Մնացականյանի հետ հանդիպումը Բարսեղ Բեգլարյանին մեղադրանք է առաջադրվել․ ՀՔԾ Խորհրդարանական ընդդիմությունը դեմ կքվեարկի 2020 թվականի պետբյուջեի նախագծին Ֆոտոշոփի զոհը. բալետի հայտնի արտիստը շքեղ կազմվածքը ցույց է տվել անհաջող ռետուշով Կիպրոսը Թուրքիայի դեմ հայց է ներկայացնում Հաագայի Միջազգային դատարան Coca-Cola-ն կփոխի բաղադրատոմսը ԱՄՆ-ն ընդլայնել է Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները Աղբյուր․ Մարկոսը պայմանագիր է կնքել Արարատ-Արմենիայի հետ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ. Լարսը բաց է Արարատ Միրզոյանն ընդունել է Գվատեմալայի Հանրապետության խորհրդարանի առաջին փոխնախագահի գլխավորած պատվիրակությանը Գիտնականները հերքել են Երկրի վրա հնագույն համաճարակի մասին առասպելը Պուտինը մասնակցել է «Ցանկությունների տոնածառ» ակցիային. նա կիրականացնի Ստավրոպոլում բնակվող տղայի ցանկությունը «Նա ատում էր այդ ոչնչությանը». Ֆրիսկեի հայրն արձագանքել է Շեպելեւի հարցազրույցին Ջիջի Հադիդը ցուցադրության է մասնակցել պիջակով, որը կրում էր մերկ մարմնին Բելլա Հադիդը Քենդալ Ջեների և Քորթնի Քարդաշյանի հետ այցելել է Մայամիի լողափերից մեկը (լուսանկարներ) Ինչո՞ւ է քիթը քչփորելը վտանգավոր Սինգապուրում ցանկանում են հետիոտնին հետ վարժեցնել քայլելիս գաջեթներին նայելուց «Իմ ընտանիքի անդամներն ասում էին, որ դերասանուհու մասնագիտությամբ անգամ մի կոպեկ չեմ կարողանա աշխատել». Ջենիֆեր Էնիսթոն (լուսանկար) Թուրքիան 2020 թվականին հինգ հորատանցք կբացի Կիպրոսի գազի հանքավայրում 2020 թվականի բյուջեի նախագծով ՀՀ ռազմական արդյունաբերության ծախսերը կավելանան 122 տոկոսով Վիրաբույժներն ամեն տարի հազարավոր առողջ կույր աղիք են հեռացնում. հետազոտություն Ռուս լրտեսները ֆրանսիական Ալպերը որպես գաղտնի առաքելությունների իրականացման կայան են օգտագործել Ավստրալիայում բռնագրավել են թմրանյութերի՝ երկրի պատմության մեջ ամենամեծ խմբաքանակը Դոլարի փոխարժեքն աճել է. եվրոն թանկացել է շուրջ մեկ դրամով Ճապոնիայում բացվել է աշխարհում առաջին խանութը, որտեղ գնումներն իրականացվում են կառավարվող ռոբոտի օգնությամբ (լուսանկար) Նեթանյահուն շնորհակալություն է հայտնել Թրամփին Իրանին ճնշելու համար Կասեցվել է Արամի 23 հասցեին կից շինության ապօրինի քանդման աշխատանքները Պենտագոնից հայտնել են, որ կշարունակեն Թուրքիային համոզել Ս-400-ից հրաժարվել ՀՀ-ում հետբուհական եւ մասնագիտական կրթության ծախսերը 2020 թվականին էապես կավելանան «Բելառուսը երբեք չի մտնի մեկ այլ պետության կազմի մեջ, իմ օրոք դա երբեք չի լինի». Լուկաշենկո Կիևը կարող է պաշտպանական պատ կառուցել Դոնբասում ՄԻԵԴ-ը մերժել է 2008 թվականին Գյումրիի ընտրատեղամասում ծեծկտուք կազմակերպածների հայցը 10–ամյա տղայի երկու մատներն անդամահատել են պայթուցիկ սարքի օգտագործման հետևանքով Դեկտեմբերի 6, 7 եւ 8-ին կաշխատեն Երեւան-Գյումրի-Երեւան լրացուցիչ արագընթաց էլեկտրագնացքներ Իշխանության դիրքորոշումը շատ հստակ է՝ որևէ ապօրինություն անպատիժ չի մնալու. Էդուարդ Աղաջանյանը՝ Գևորգ Լոռեցյանի ձերբակալության մասին Էյֆելյան աշտարակը փակվել է Ֆրանսիայում համընդհանուր գործադուլի պատճառով Մերկելի խոսքով՝ ՌԴ-ն չի ցանկանում աջակցել Խանգոշվիլիի սպանության հետաքննության հարցում 2020 թվականի վերջին ՀՀ պետպարտքը կկազմի 7,3 մլրդ դոլար. ֆիննախ Մեր քաղաքական թիմը պատրաստվում է ստուգումներ իրականացնել ընդհուպ մինչև 1991 թվական. Էդուարդ Աղաջանյան Սեդրակ Քոչարյանն ընդդեմ Արա Պապյանի դատական նիստը․ ՈւՂԻՂ Ի՞նչ դեպքերում թույլ կտան ջրառը Սեւանա լճից. քննարկում ՀՀ խորհրդարանում Ադրբեջանցիների հրապարակային վերջնագրից հետո երեք ժամ բանակցելու միակ խելամիտ բացատրությունը Ջասթին Թիմբերլեյքը ներողություն է խնդրել կնոջից՝ սկանդալային պահվածքի համար (տեսանյութ, լուսանկարներ) «Էդքան քծնելուց իրենց վրայից կարող է հոտ գա». Մարուքյանը՝ իշխանության «ֆեյքերի կարմիր բանակի» մասին Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար պետք է 13-րդ թոշակ ստանան թոշակառուները Ասում ենք ՝ բա 5 տարի Ամուլսարի մասին ինչու չէիք բարձրաձայնում, ասում են՝ նախկինները մեզ կբռնեին. Փաշինյան Գործադիրը հաստատեց «Աշխատիր, Հայաստան» ռազմավարությունը. Այսօր գործազուրկ է բնակչության մոտ 20 տոկոսը Պետբյուջեի հարկային մուտքերը կանխատեսվում են 1 տրլն 602 մլրդ դրամի չափով. ՀՀ ֆիննախ Հանրապետությունում ջերմաստիճանը կնվազի. շրջանների մեծ մասում սպասվում են տեղումներ, լեռնային և նախալեռնային շրջաններում` ձյան տեսքով Դիմակով, զենքով, էլեկտրաշոկով, ավազակային հարձակում՝ «Ֆլեշ» բենզալցակայանում Փոքրիկ միջադեպ՝ Պուտինի միկրոֆոնի հետ կապված Ավանդաբար «փակ» շուկաներում հայտնվում են նոր մասնակիցներ, փոքրացել է գերիշխող դիրք ունեցողների մասնաբաժինը. ՏՄՊՊՀ Համացանցում վիրավորում ու քննադատում են Սերգո Կարապետյանին Կառավարությունը թույլ տվեց, որ աջ ղեկով մեքենաները ներմուծվեն եւ ՀՀ տարածքում ղեկը փոխվի Քաղաքապետին մեղադրանք է առաջադրվել 70-ականներին կառուցված շենքի պատճառով Դիլիջանի քաղաքապետին մեղադրանք է առաջադրվել՝ պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու համար Կառավարությունը 30 հատ աղբաման նվիրեց Գյումրիին ՀՔԾ-ն պարզաբանում է՝ Կոստանյանը Մարտի 1-ի գործով մեղադրյալ է ներգրավվել 5 հոդվածներով Քաղաքապետարանին «ԿամԱԶ»-ներ նվիրելու փաստով ԱԺ քննիչ հանձնաժողով է ստեղծվել Փոխնախարար Գևորգ Լոռեցյանը ձերբակալվել է ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը մասնակցեց Արևելյան գործընկերության ԱԳ նախարարների հանդիպմանը Սպորտն ինձ համար կենսակերպ է, դրա մեջ մեծ դեր ունի հայրս․ Լևոն Քոչարյան Կադաստրի կոմիտեն նոր ղեկավար ունի Մելանյա Թրամփը դպրոցականներին օգնել է փաթեթավորել ամանորյա նվերները (լուսանկարներ, տեսանյութ) Ֆրանսիայում անժամկետ գործադուլ է սկսվում ընդդեմ կենսաթոշակային բարեփոխման Ի՞նչ կապ ունի թագաժառանգ ա եղել, հորեղբոր տղա ա եղել, թե մորքուրի մարդ․ Գեւորգ Պետրոսյան Արմեն Գևորգյան. Հին ռիսկերը օրակարգում են Սիրիայի հյուսիսում գործողությունները կշարունակվեն այնքան ժամանակ, մինչև այդ տարածքը մաքրվի «ահաբեկիչներից» Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարարը բացասական է գնահատել Լավրովի այցը Բաքու Մեզ համար ի՞նչ տարբերություն՝ գոմը խելացի է, թե ոչ, եթե կովը թրիքի մեջ է. Փաշինյան Հայկ Մարությանը շուրջ 1 տարի օրենք է խախտել
Հարցում

Վահե Հովհաննիսյան. Կա մի բան, որը բոլորիս կմիավորի

Ստացվել է այնպես, որ այսօր ցանկացած հարց հասարակությունը բաժանում է ճամբարների՝ թշնամանքի ու ագրեսիվության եզրին։ Ամուլսարը, կոնվենցիան, դատավարությունները, Արցախը, մարտի 1-ը, Երևանի աղբը և այլն։ Գնալով ցանկը մեծանալու է։ Սա կայուն տեսակետներ չունեցող իշխանության, ինչպես նաև՝ տարի ու կես առաջ սկիզբ դրված ներքին պառակտման ու ներքին թշնամանքի մթնոլորտի ուղիղ արդյունքն է։ Պետության ամենակարևոր սենյակներում մշակվող սխալների հետևանքները սովորաբար պարզ և ուղիղ ազդեցություն են թողնում հասարակությունների վրա։

Ուրիշ բարդ մեխանիզմներ փնտրել պետք չէ։ Եթերից եթեր գնացող հանրային ակտիվ անվանացանկերը անում են նույնը՝ բզկտել, բարիկադավորել, բաժանել։ Ավելորդ է քննարկել, թե ինչի կհանգեցնի այս ամենը։ Գիտակից շերտերը սա արդեն մի քանի ամիս է՝ հասկացել են։ Ինչ վերաբերում է նվազ գիտակից շերտերին, ապա նրանք նման բաները հասկանում են սովորաբար երկու դեպքում՝ ա/ երբ համբերատար և հարգալից բացատրում ես ու ցույց ես տալիս այլընտրանքը, բ/ երբ իրական կյանքը այնպիսի շոկ է ձևակերպում, որից նրա ինքնապաշտպանական բնազդները արթնանում են։

Մի անզգույշ և թերևս ոչ միտումնավոր ձևակերպմամբ ժամանակակից հայ հասարակության մի զգալի հատվածին տրվեց «Պողոս» բնորոշումը։ Այնքան սահուն այս ձևակերպումը մտավ շրջանառություն և այնքան բնական այն ընկալվեց, կարծես՝ հասարակությունը հենց նման մի բանի էր սպասում։ Եթե նույնիսկ դա այդպես է, ապա էլի խիստ իռացիոնալ սպասում է։ Պողոսը անսպասելիորեն ակտիվացած ցածր իրավագիտակցությամբ քաղաքացին չէ, կամ այդ խավը չէ. նույնիսկ եթե մի փուլ էլ նա լինի դոմինանտ։ Սա մեր հասարակությամ մասն է, որը փաստ է, ու որը պետք է ընդունել ու որի հետ պետք է աշխատել։ Պետության համար շատ ավելի վտանգավոր է, երբ «Պողոսի» է վերածվում վերնախավը՝ քաղաքական- դատաիրավական-մշակութային- գործարար և այլն։ «Պողոսը» ոչ մի կապ չունի սոցիալական վիճակի հետ, որովհետև մենք ունենք հարուստ պողոսներ, և կապ չունի կրթական ցենզի հետ, որովհետև մենք ունենք բավականին լավ կրթությամբ՝ պողոս քաղաքացիներ։ Մենք ունենք մտավորական պողոսներ, որոնց վնասը շատ ավելի մեծ է, քան չորսամյա կրթությամբ որևէ քաղաքացու։

Ինչու՞ եմ ես սա ասում՝ ցույց տալու համար, որ այսօրվա ներհասարակական բզկտվածությունը շատ բազմաշերտ է, ամեն ինչ խառնվել է իրար, և չեն գործում պետություն ունեցող հասարակություններին բնորոշ նորմերը։ Սա լուրջ պրոբլեմ է։

Այսպես երկար չի կարող մնալ

Հիմա հարցին նայենք հակառակ տեսանկյունից՝ ավելի կիրառական կողմից։ Բզկտվածությունը հասկացանք, սերմանվող նեքին թշնամանքը հասկացանք. իսկ ի՞նչը կկարողանա համախմբել հասարակությանը։ Կա՞ արդյոք նման գաղափար, թե՞ դա ուտոպիա է։ Վստահ եմ, որ կա. եթե հանում ենք արտաքին թշնամու ագրեսիան, որի պարագայում գործելու է լրիվ այլ տրամաբանություն, ապա կա մեկ գաղափար, որը ունի կոնսոլիդացնող վճռորոշ ռեսուրս։ Դա «սոլիդ» իշխանության գաղափարն է։

Սոլիդը քաղաքագիտական ձևակերպում չէ, այն չի ենթարկվում հայտնի տարաբաժանումներին։ Սոլիդը նույնիսկ չի ենթադրում այս կամ այն կարևոր խնդրի շուրջ տեսակետների համընկնում։ Այսօրվա Հայաստանի վիճակը շատ դժվար է տեղավորվում դասական քաղաքական ձևակերպումներում։ Սա իսկապես պատահական վիճակ է՝ էքսպերիմենտալ իրականություն։ Ենթադրաբար՝ լուծումներն էլ են լինելու ոչ ստանդարտ։

Հետզհետե՝ հասարակության շատ ավելի մեծ շերտեր են գիտակցելու, որ «լայվահեն» իշխանությունը վտանգավոր է։ Բայց սա դեռևս չի ենթադրում, որ կա քաղաքական լուծում։ Քաղաքական ուժերի այսօրվա պայմաններում իսկապես չի երևում նման լուծում։
Իշխանության մեջ կան մարդիկ, որոնք արդեն իսկ հասկանում են, որ սա հեռանկար չունեցող վիճակ է։ Խորհրդարանական մեծամասնութան մեջ կան մարդիկ, որոնք շատ լավ հասկանում են, որ այս դատարկությունը վատ բանի է հանգեցնելու, և այդ մարդկանց թիվը գնալով մեծանալու է։ Իշխանությունից դուրս՝ հանրային կյանքում, կան զգալի թվով մարդիկ, ովքեր փայլուն հասկանում են անհնարինությունը՝ վերադառնալ անցյալի մոդելներին, բայց նույնքան էլ լավ հասկանում են, թե ուր է տանելու այսօրվա իշխանական որակը։

Ի՞նչը կարող է միավորել տարբեր հայացքներ, քաղաքական նախասիրություններ ունեցողներին, տարբեր սերունդներին և տարբեր կրթական ու սոցիալական ցենզ ունեցողներին. դա սոլիդ իշխանության գաղափարն է, պահանջը։

Ի՞նչ խնդիրներ է դրվելու ապագա «սոլիդ իշխանության» առաջ. կանգնեցնել գահավիժումը, կանգնեցնել ներհասարակական թշնամանքն ու բաժանումը, կանգնեցնել դատաիրավական բեսպրեդելը, գտնել ներքին համերաշխության բանաձևերը, կտրուկ ամրացնել Հայաստան-Արցախ անվտանգության համակարգը, վերացնել երկիմաստությունները Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում և վերականգնել վստահության անհրաժեշտ մակարդակը, հստակեցնել հարաբերությունների մակարդակը ԵՄ և ԱՄՆ-ի հետ, առողջացնել քաղաքական համակարգը, այդ թվում՝ մի շարք օրենքների ընդունումով, պատրաստվել խաղաղ, ազատ ընտրությունների։

Ինչ կլինի եթե ուշանա սոլիդ իշխանության ձևավորումը

Գործող իշխանության պատկերացումների պարզունակությունը և մոլեգնող անլրջության համաճարակը մտնում է բոլորի տները, հիմնարկները, բակերը, ամեն միկրոսոցիում։ Մի քիչ արագ, մի քիչ դանդաղ, բայց գործընթացն արդեն անդառնալի է։ Այդ պարզունակությունը և անլրջությունը կազմալուծում է և ավելի է կազմալուծելու կենսագործունեության բոլոր համակարգերը։ Բոլոր միջավայրերում լինելու է սողացող քայքայում։ Այսօր աղբն ու ճանապարհային երթևեկությունը դարձել են պատուհաս, վաղը այդպես է լինելու բոլոր ոլորտներում։ Էներգետիկ վթարը Երևանում դրա ամենասուր նախազգուշացումն էր. հասարակությանը ոչ ոք չպատասխանեց՝ կա՞ր, արդյոք, իրական վտանգ ատոմակայանի համար, և կա՞ արդյոք 100 տոկոսանոց երաշխիք, որ երկրորդ անգամ նման բան կբացառվի։ Ես սա ասում եմ նկարագրելու համար, թե ինչ անսահման ռիսկ է պետության կենսագործունեության ոլորտների կազմալուծումը։

Եթե սոլիդ իշխանության ձևավորման փուլը երկարեց, և այսօրվա իշխանության սոլիդ շրջանակները և իշխանությունից դուրս գտնվող սոլիդ շրջանակները չգտան տարբերակը՝ միասնական սոլիդ իշխանության ձևավորման, ապա Հայաստանին որոշ ժամանակ անց ոչինչ չի մնում, քան «ուժեղ ձեռքի իշխանությունը»։ Կազմաքանդումը լինելու է այնքան խորը, և ներքին ու արտաքին ռիսկերը լինելու են այնքան ռեալ, որ հասարակության բոլոր շերտերի կոնսոլիդացված պահանջն է լինելու «ուժեղ ձեռքը»։ Ձեռք, որը ստիպված է լինելու միառժամանակ սառեցնելու ժողովրդավարական նորմերը՝ կասեցնելու համար թշնամու հարձակումը, տնտեսության կոլապսը, ներքին ընդհարումները և այլն։

Վահե Հովհաննիսյան

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan