Այսօր՝ 13 հունիսի 2024թ., 00:00
Մարտաֆիլմ հիշեցնող կրակnցներով uպանություն՝ Արմավիրի մարզում. կասկածյալը դարանակալել ու դիմահար կրակել է զոհի վրա Բա եթե գործողություն է, հնարավոր է` վնասվածքներ էլ ստանան, ոստիկաններ էլ են վնասվել. ոստիկանապետ Վարչապետի աշխատակազմը փամփnւշտ է գնում որսորդական խանութից Գործ կա անելու. Սրբազանի կոչով քաղաքացիները հավաքվում են կառավարության բակում (տեսանյութ) ԱԺ-ի ներսում բախում տեղի ունեցավ, հրահրվեց ՔՊ-ի պատգամավորների կողմից. Սեյրան Օհանյան Թուրքիայից Գերմանիա մեկնող գրեթե 200 զբոսաշրջիկ արգելափակված է մնացել ինքնաթիռում, որի սրահում ջերմաստիճանը գերազանցել է 50 աստիճանը 6 մարդ տեղափոխվել է ԲԿ, ամենածանրը մատները կտրված մարդու վիճակն է․ շտապօգնության աշխատակից Ինչպես է Փաշինյանը լքում ԱԺ-ն մեծաքանակ թիկնազորի ուղեկցությամբ Պետք է 2018-ին ասեի, որ ԼՂ-ն պետք է լինի Ադրբեջանի կազմում, դա իմ ամենամեծ սխալն ու ձախողումն է․ Փաշինյան Ձեր փարաջան ա ձեզ պահում, որ ձեզ բերման չենք ենթարկում, հենց հանեք՝ բերման կենթարկվեք. ոստիկանապետը՝ Սրբազանին Սա է նիկոլապետության պատռված դեմքը, նռնակների հետևում թաքնվող երկրի ղեկավարը ԱԺ-ից նորից ճողոպրեց Փաշինյանը զանգել է ՆԳ նախարարին, ԱԱԾ տնօրենին Բաղրամյան պողոտայի իրադրության մասին տեղեկանալու համար Մարդու ձեռքը կտրված, ընկած էր կողքին, նոր «Մարտի 1» ե՞ք ուզում. Գրիգորյանը` Փաշինյանին Լավ են արել՝ լուսաձայնային նռնակ են նետել. ոստիկանության պետ Արամ Հովհաննիսյան Շտապօգնության բժիշկները տուժած քաղաքացիներին օգնություն են ցուցաբերում «Գլուխները պատին են տվել այդ գեներալները, վախկոտ դասալիքներ են»․ Փաշինյանի ելույթի ժամանակ ԱԺ-ում իրավիճակը կրկին լшրվեց․ ընդմիջում հայտարարվեց Ոստիկանությունը «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման 60 կողմնակցի է բերման ենթարկել Չինաստանը մշակում է հիպեր-իրատեսական մարդանման ռոբոտներ, որոնք կարող են օգտագործվել հոգեթերապիայի մեջ Հայտնի է աշխարհի ամենացուրտ քաղաքը Բայդենի որդին մեղավոր է ճանաչվել ապօրինի կերպով զենք ձեռք բերելու գործով Հայտնաբերվել են Վեզուվի հրաբխի ժայթքումից ավելի քան 200 փրկվածների մասին ապացույցներ Հաթերքի գյուղապետն ազատ է արձակվել. ՄԻՊ Ժամկետը չի լրանում, մեր պայքարն անժամկետ է, էլի 4 օր կարող եմ ասել, հետո՝ մի ամիս. Սրբազան Օկուպացված Արցախից ռուս խաղաղապահների դուրսբերման գործընթացն ամբողջությամբ ավարտվել է Մեդվեդևը Ռուսաստանի օրվա կապակցությամբ հրապարակել է քարտեզ՝ ՌԴ-ի դրոշի գույներով ներկելով Ուկրաինան Բայդենը Կիևին կտրամադրի ևս մեկ Patriot ՀՕՊ համակարգ ԱԺ-ի մուտքի մոտ փշալար են բերել, ահռելի ոստիկանական կուտակումներ կան Սեփական մեքենայից շատ վատ ձևով ձերբակալել են Հաթերքի գյուղապետին և մեքենայում մենակ են թողել նրա մանկահասակ երեխաներին. Ռուբեն Մելիքյան Հակաօրինական ցանկացած դրսևորում կարժանանա համապատասխան քրեաիրավական գնահատականի. Ոստիկանությունը՝ հավաքի մասնակիցներին Ոստիկանական մեծաքանակ զորքեր են տեղափոխվում ԱԺ-ին հարակից տարածք Հորդորում ենք «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման աջակիցներին պահպանել օրինականությունը և չոտնձգել իրավակարգի դեմ․ ԱԱԾ Թուրքիան աջակցում է արտերկրի իր քաղաքացիներին, մինչդեռ Հայաստանը վանում է իր Սփյուռքը Երեկ սպանված քրեական հեղինակությունը կալանքից ազատ էր արձակվել «Չաղ Ռուստամի» հետ ծեծկռտուքի գործով Ազգային ժողովը շարունակում է իր հերթական նիստերի աշխատանքը. ԱԺ-ում է Փաշինյանը (տեսանյութ) Արդեն երրորդն օրն է՝ փակ է Բաղրամյան պողոտան. այսօր ԱԺ է գալու Փաշինյանը (տեսանյութ) ԱԺ–ում Փաշինյանի անվտանգության աշխատակիցները ստուգում են աթոռները. սեղաններից հավաքել են շշերը Ինչու չի հաջողում շարժումը Ո՞րն է լինելու հաջորդ քայլը Ուժային կառույցները խիստ են լինելու. չեն խնայելու անգամ Սրբազանին «Հայաստան» դաշինքը վերահաստատել է` ողջ ռեսուրսով աջակցելու է Սրբազանի առաջնորդած շարժմանը Երևանում հնչած կրակոցների հետևանքով մահացել է քրեական հեղինակություն «Ֆազը»՝ Սերգեյ Գրիգորյանը BMW-ն ներկայացրել է 1-ին սերիայի հեչբեքի նոր սերունդը. գինը հայտնի է ՌԴ-ում` լեռնային տեղանքում, Սու-34 է կործանվել. անձնակազմը զոհվել է Airbus-ը ներկայացրել է վերջին Wingman անտեսանելի դրոնի կոնցեպտը Ինդոնեզիայում պիթոնը կուլ է տվել մի կնոջ Գիտնականները շոկոլադի նոր տեսակ են հորինել Ուրեմն ծաղրածուն էլ եք դու, ինչ ասել եք ստեղից, էլի դուք եք... իջևանցի տղա եմ, ասածներիս էլ՝ տեր «Անջատե’ք միկրոֆոնը», «Դու չէ, դուք». ԱԺ-ում կրքերը շարունակում են բորբոքված մնալ Դուք լա’վ գիտեք, թե ով է դա՝ հայ ժողովրդի թշնամին, նա վայրահաչում է Սրբազանի դեմ ու պաշտպանում ՔՊ-ին Ստեփանակերտի քաղաքապետի կալանքի միջնորդությունը «պատահականության սկզբունքով» մակագրվել է Մելքոնյանին «ՔՊ-ի հերն էլ անիծած, շուտ բացեք, անցնեմ էլի». Աբովյան փողոցում ակցիա էր ընթանում Վարարած գետը քշել տարել է Քարկոփի՝ նոր տեղադրված հետիոտնային ժամանակավոր կամուրջը Իշխան Զաքարյանը կստորագրի իմպիչմենտի թղթի տակ, եթե լինի ճնշում. Արծվիկ Մինասյան Նալբանդյանը փակ էր. քաղաքացիներն անհնազանդության ակցիա էին անցկացնում Ոստիկաննե'ր, գնացեք, հովին նստեք, ստեղ լիքը ծառեր կան, սրանց անվտանգությունն ապահովված է. Դանիելյան Մալավիի փոխնախագահի օդանավն անհետացել է ռադարների էկրանից «Հայբուսակ»-ի ռեկտորը մի շարք անձանցից վարձավճար է վերցրել համալսարան ընդունելու պատրվակով. տուժողներին պատճառված 15 մլն դրամ վնասը վերականգնվել է Հերիք եղավ, բոլ եղավ, ինձ մի ասեք` ինչով զբաղվեմ, պարոն Օհանյան, տեղից մի խոսե'ք, լռե'ք. Ալեն Սիմոնյան 96 ժամվա գործոնն ու... քպականների մեկշաբաթյա «քննությունը» Հ1-ը ումից ինչ գնով ցանկացել՝ գնել է Ազգային բարոյական նկարագրի աղճատումը ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալը Երեւանում քննարկում է Նախիջեւանից Ադրբեջան ճանապա՞րհը «Համով Զառային» մերժել են․ ՔՊ-ն իր սրտի թեկնածուին դեռ չի գտել «Իյա', հանգիստ նստե'ք տեղներդ, չմեկնաբանես ինձ», «Անջատե'ք բարձրախոսը». ԱԺ-ում լարված իրավիճակ է Փաշինյանական «դիվերսիֆիկացիա». ՀՀ արտաքին առևտրաշրջանառության կախվածությունը Ռուսաստանից հասել է մոտ 60 տոկոսի Պատգամավորներն առաջնորդվում են «վերևից» իջած կարգադրություններով Ում կընտրի ՔՊ-ն Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի անդամ. «Հրապարակ» «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժմանը զուգահեռ նախաքննական մարմինն ուժեղացնում է դիրքերը. նոր նշանակումներ Կոնջորյանի կնոջ աշխատավարձը ևս մեկ միլիոն դրամով ավելացավ Դուք կուլտուրական մարդ եք, պարոն Մինասյա'ն, ինչի՞ եք հայդուկավարի տեքստեր ասում. Հայկ Կոնջորյան Պարոն Կոնջորյա'ն, «ամոթաբար» և «պարազիտիզմ» բառերը վերադարձնում եմ ձեզ. Արծվիկ Մինասյան 4 գույքի նվիրատվություն մեկ տարում, դրամական միջոցներ, վարկեր. ինչ է հայտարարագրել ԿԸՀ նախագահը Ազգային ժողովը գումարել է իր հերթական քառօրյա նիստերը (տեսանյութ) ՀՖՖ-ն միջոցառում կազմակերպող է դարձել. Ֆուտբոլը հետին պլանում է ՔՊ խմբակցությունը քվորում չի ապահովի կառավարության հրաժարականի օրակարգով նիստին Սահմանազատման փաստաթուղթը վաղը շպրտելու են, դա որևէ մեկը չի վավերացնելու․ Վիտալի Բալասանյան Բաղրամյան պողոտան 2֊րդ օրն է՝ փակ է ԱԱԾ-ն ձերբակալել է շարժմանն աջակցելու համար Քենիայից Հայաստան ժամանած «Արթուր եղբայրներին» (տեսանյութ) «Կառավարության հրաժարականի» ուղերձով արտահերթ նիստը կկայանա Հրդեհ Երևանի շենքերից մեկում. հայտարարվել է բարդության «1 ԲԻՍ» աստիճան
Հարցում

Լաչինի գերեզմանատան ավերումն ու խաչքարերի ոչնչացումը. monumentwatch.org

Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքը գրում է.

«2023 թվականի մայիսի 18-ին «Կովկասի ժառանգության մշտադիտարկման կենտրոնը» արձանագրել է, որ Ադրբեջանի կողմից իրականացվող «ճանապարհաշինարարական աշխատանքների» պատճառով վնասվել է Լաչինի պատմական գերեզմանոցը։ Ճանապարհաշինարարությունը, որը մեկնարկել է ադրբեջանական իշխանությունների կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 15-ից, վնասել է Լաչինի գերեզմանոցի հյուսիսարևելյան և հարավային տարածքները:

Կովկասի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկման կենտրոնը արբանյակային պատկերների միջոցով արձանագրել է այնտեղ տեղադրված 14-րդ դարի եզակի խաչքարի, ինչպես նաև 15-16-րդ դարերով թվագրվող մի շարք խաչքարերի ոչնչացումը: Հարկ է նշել, որ խաչքարերի մեծ մասի հստակ ոչնչացումը հնարավոր չի եղել փաստացիորեն վավերացնել՝ տեղադրության հետ կապված տեսանելիության խնդիրների պատճառով։

Լաչինի գերեզմանոցի ավերումը և խաչքարերի ոչնչացումը նմանօրինակ բարաբրոսության առաջին դեպքը չէ։ 44 օրյա պատերազմից հետո, Ադրբեջանի կողմից իրականացվող մշակութային էթնոցիդի քաղաքականության արդյունքում թիրախավորվեցին նաև ճանապարհների մոտ գտնվող հայկական պատմական մի շարք բնակավայրեր և գերեզմանոցներ։ Դրանք ավերվեցին կամ անհետ ոչնչացվեցին գլոբալ ճանապարհաշինարարական աշխատանքների քողի ներքո, նոր ենթակառուցվածքներ ստեղծելու պատճառաբանությամբ։

Այս գործընթացի հետևանքով ավերվել է ինչպես Լաչինի այնպես էլ Շուշիի պատմական գերեզմանոցը, Հադրութի գերեզմանոցը («Ադրբեջանական ճանապարհները» և վտանգված հայկական մշակութային ժառանգությունը — Monument Watch), անհետ ոչնչացվել են Ասկերանի շրջանի Շոշ համայնքի Սղնախի 18-րդ դարի հայկական գերեզմանոցը (Սղնախի գերազմանոցի ավերումը (Թարմացում) — Monument Watch) և այլ գերեզմանոցներ։

Մեր արձագանքը

Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային արժեքների ոչնչացման և յուրացման ցանկացած գործողություն արգելված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և Եվրոպայի խորհրդի ընդունած բազմաթիվ կոնվենցիաներով, Արդարադատության միջազգային դատարանի դրույթներով և այլ փաստաթղթերով։

Լաչինի գերեզմանոցի տարածքի 14-րդ դարի եզակի խաչքարի ոչնչացման հետ կապված հարկ է նշել, որ միջազգայնորեն արգելված է հատկապես խաչքարերի թիրախավորումը, քանզի «Հայկական խաչքարերի արվեստը. խաչքարերի սիմվոլիզմն ու վարպետությունը» 2010 թվականից ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից 2003 թվականին ընդունված «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում» https://ich.unesco.org/en/RL/armenian-cross-stones-art-symbolism-and-craftsmanship-of-khachkars-00434: Սա նշանակում է, որ խաչքարային արվեստն ունի համամարդկային բացառիկ համընդգրկուն արժեք և միջազգային լրացուցիչ պահպանության կարիք, ինչպես նաև մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային մշակութային գանձարանում։ Բացի այդ՝ խաչքարային արվեստը ճանաչված է որպես հայկական և, անկախ այս կամ այն պետության ցանկությունից, պետք է պահպանվի։

Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թ. կոնվենցիայի լրացուցիչ՝ 1999 թ. ընդունված երկրորդ արձանագրության սկզբունքների, խաչքարային ողջ մշակույթն ունի ուժեղացված պաշտպանություն, և դրան հասցված ցանկացած վնաս, համաձայն արձանագրության 15-րդ հոդվածի ա կետի, «լուրջ խախտում» է, որը՝ որպես ռազմական հանցագործություն, կարող է հետապնդվել միջազգային դատարաններում https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=31415։ Ասվածը փաստվում է նշված արձանագրության՝ մշակութային արժեքների ուժեղացված պաշտպանության վերաբերյալ 10-րդ հոդվածով, համաձայն որի՝ մարդկության համար մեծագույն նշանակություն ունեցող մշակութային ժառանգությունը պետք է առնվի ուժեղացված պաշտպանության տակ, իսկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, փաստորեն, 2010 թվականից խաչքարային ողջ մշակույթը համարել է հենց այդպիսին։ Համաձայն արձանագրության 12-րդ հոդվածի՝ օկուպացված տարածքներում արձանագրության կողմ պետությունը, դիցուք՝ Ադրբեջանը, պետք է ապահովի ուժեղացված պաշտպանության տակ գտնվող մշակութային արժեքների անձեռնմխելիությունը՝ ձեռնպահ մնալով այդպիսի արժեքները հարձակման կամ հաշվեհարդարի օբյեկտ դարձնելուց:

Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման և վանդալիզմի դեպքերն ակնհայտորեն խախտում են արցախահայության՝ իրենց անցյալի ժառանգությանը հաղորդակից լինելու իրավունքը, որը հաստատված է նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից։ Իրավական տեսանկյունից Ադրբեջանը խախում է նաև 1966 թ. «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագրի» 15-րդ հոդվածը, որը երաշխավորում է յուրաքանչյուրի` մշակութային կյանքին մասնակցելու իրավունքը, և «Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի» 27-րդ հոդվածը։ Հիշեցնենք, որ մարդու իրավունքների միջազգային օրենսդրությունը զինված հակամարտությունների ժամանակ չի դադարում կիրառվելուց:

Օկուպացիայի ընթացքում տեղի ունեղող ամենատարբեր հարաբերություններն ու գործընթացները կարգավորվում են Միջազգային հումանիտար (մարդասիրական) իրավունքով։ Մարդասիրական իրավունքի դրույթները կիրառելի են թշնամական զորքերի կողմից ռազմական գործողությունների սկսվելու կամ ներխուժման պահից, երբ տարածքը հայտնվում է թշնամական օտարերկրյա զինված ուժերի վերահսկողության տակ, նույնիսկ այն դեպքում, եթե օկուպացիան չի հանդիպում զինված դիմադրության և չկան մարտեր։ Մշակութային արժեքների պաշտպանությանն են վերաբերում միջազգային մարդասիրական իրավունքի 38-րդ, 40-րդ և 41-րդ կանոնները։

Հույժ կարևոր է ընդգծել այն հանգամանքը, որ Արդարադատության միջազգային դատարանը հաստատել է, որ օկուպացված տարածքներում գործող օրենքները՝ ներառյալ մշակութային արժեքների պաշտպանության դրույթները, ձեռք են բերել միջազգային սովորութային իրավունքի (infra Jurisprudence) կարգավիճակ, այսինքն գործում են որպես համընդհանուր և անշրջանցելի կանոն և պարտադիր են բոլոր պետությունների համար»։

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan