Այսօր՝ 29 սեպտեմբերի 2020թ., 00:00
Արցախի Մարտունու շրջանում հայկական ուժերն ադրբեջանական ռազմական ինքնաթիռ են խոցել. ԱՀ նախագահի մամուլի խոսնակ Նիկոլ Փաշինյանն Անգելա Մերկելին կոչ է արել գործադրել ամեն ջանք Թուրքիայի ապակառուցողական կեցվածքը սանձելու համար «Ցրվենա Զվեզդայի» տնօրեն․ Չենք ցանկանում օգտագործել հայ ժողովրդի այս վիճակը մեր օգտին Արցախում հակառակորդի կրակից վիրավորված հղի կինն արու զավակ է ծնել, անունը՝ Մոնթե ԵՄ-ն, Գերմանիան Ալիեւից պահանջում են վերջ դնել բռնությանը եւ ռազմական գործողություններին (Տեսանյութ) ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն Ալիևի հետ զրույցում կոչ է արել դադարեցնել կրակը Լեռնային Ղարաբաղում ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը արտահերթ նիստ կգումարի փակ ձևաչափով՝ Լեռնային Ղարաբաղի իրադրությունը քննարկելու համար ՄԻԵԴ-ն ընդունել է Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի նկատմամբ միջանկյալ միջոց կիրառելու վերաբերյալ դիմումը Ադրբեջանի կողմից արձակված հրթիռները ընկել են Իրանի տարածք Պետդուման կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել կրակը Լեռնային Ղարաբաղում «Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտության կարգավորումը հնարավոր է միայն քաղաքական-դիվանագիտական մեթոդներով». ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար ԵԽԽՎ-ն Ադրբեջանին և Հայաստանին կոչ է արել վերադառնալ բանակցությունների սեղանի շուրջ Բոլոր ուղղություններով այս պահին ընթանում են ինտենսիվ մարտեր, Ադրբեջանն ունի 36 ԱԹՍ–ի, 47 զրահատեխնիկայի և 400-ից ավելի մարդկային կորուստ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է մարտավարական որոշում կայացնեն միմյանց հետ գոյակցելու հարցում և հետևեն այն ծրագրին, որը տանում է խաղաղության. Թոմաս դե Վաալ Արցախի ՊԲ-ը հաջող դիմակայում է բոլոր հարձակումներին ու գրոհներին ՀԱԵ Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանի ասուլիսը․ (տեսանյութ) Արցախի անկախության ճանաչման հարցում հույզերը լավ դաշնակից չեն Հարավային ուղղությամբ հակառակորդի զրահատանկային լայնածավալ գրոհը կասեցված է (Տեսանյութ) ՀՀ ԱԳՆ. Թուրքիան Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի անմիջական մասնակից է Արթուր Աբրահամ․ Հայ ազգը եղել է, կա ու կլինի, մենք անպարտելի ենք Ճապոնիան Ղարաբաղում հակամարտության կողմերին կոչ է արել դադարեցնել ռազմական գործողությունները Հարավային ուղղությամբ ադրբեջանցիները հետ են շպրտվել ԱԱԾ-ն հորդորում է զերծ մնալ սոցցանցերում Արցախից եկած բնակիչներին կացարան տրամադրելու առաջարկներից Կրեմլը չի կարծում, որ ԼՂ շուրջ իրավիճակի սրումը հրահրվել է ՌԴ-ի նկատմամբ ճնշում գործադրելու համար Զինծառայող Հարութ Սաղաթելի Գևորգյանը չի զոհվել, նա վիրավորում է ստացել Բանակի մարտական կառավարման կենտրոն են այցելել ԱՀ նախագահ Արայիկ Հարությունյանն ու ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը Հունաստանը Թուրքիային կոչ է անում հետաքննել հունական նավատորմի նկատմամբ վանդալիզմը Արցախի ՊԲ-ն հայտնում է եւս 28 զոհված զինծառայողների մասին. հրապարակվել են անունները Առանց ծայրահեղ անհրաժեշտության չզանգահարել Արցախ և չծանրաբեռնել Ղարաբաղ Տելեկոմի ցանցը. հայտաարություն Արցախցի երեխաները ռուսաստանցի ռազմական լրագրող Պեգովին պատմել են Ադրբեջանի զինուժի կողմից հրակոծության մասին (տեսանյութ) Առաջնագծում թշնամին ոչ մի հաջողություն չունի Ադրբեջանը պարտադրված է լինելու հրաժարվել ռազմական ճանապարհով հիմնախնդրի կարգավորման իր մտադրությունից. ՀՀ ԱԳՆ Մոսկվան Արցախում բոլոր արտաքին եւ ներքին խաղացողներին զսպվածության կոչ է անում Հայաստանն ու Ադրբեջանը կկարողանան իրենց տարաձայնությունները կարգավորել երկխոսության ճանապարհով. Չինաստանի ԱԳՆ «Արցախում Ռուսաստանը միշտ եւ բոլոր հնարավոր միջոցներով ձգտելու է խաղաղության». Նարիշկին Ապաստարանում Արմենչիկի ծնունդն ենք նշել (տեսանյութ) Իլիա Երկրորդ. Մենք աղոթում ենք, որպեսզի Աստված խաղաղություն ուղարկի Հայաստանին, Ադրբեջանին եւ ամբողջ Կովկասին Բաքուն և Երևանը ստուգում են Մոսկվայի չեզոքության կայունությունը. Независимая Газета-ի անդրադարձը Մակրոնը հեռախոսազրույց է ունեցել Ալիևի հետ՝ կարևորելով բանակցությունների միջոցով հակամարտության կարգավորումը ՊՆ ներկայացուցիչ Արծրուն Հովհաննիսյանը ներկայացնում է իրավիճակը շփման գծում․ՈՒՂԻՂ Իսպանիայում եւ Ֆրանսիայում բողոքում են կորոնավիրուսի պատճառով մտցված սահմանափակումների դեմ «Թուրքիան աշխարհի միակ երկիրն էր, որն աջակցել է պատերազմին». Կարո Փայլանը` ԼՂ-ում սկսված ռազմական գործողությունների մասին Հրետակոծության հետեւանքով վիրավորված հղի կինն ու երեխան փրկվել են Ադրբեջանը չի հանդարտվում. հարձակման փորձերը շարունակվում են Գիշերվա ընթացքում ՊԲ-ն իրականացրել է մի քանի փայլուն ռազմագործողություններ. Արայիկ Հարությունյան Զոհրաբ Մնացականյանի հարցազրույցը ֆրանսիական France 24-ին Forbes-ն անդրադարձել է Արցախի նկատմամբ Ադրբեջանի սանձազերծած ագրեսիային և ԼՂ հարցի պատմությանը Կոչ եմ անում անհապաղ նվազեցնել լարվածությունը, վերականգնել հրադադարը և վերսկսել բանակցությունները Ադրբեջանը Սմերչ է օգտագործել Արցախի ուղղությամբ Ես վճռականորեն դատապարտում եմ Լեռնային Ղարաբաղի վրա Ադրբեջանի հարձակումը․ Բոբ Մենենդես Մեքսիկայի ԱԳՆ-ն մտահոգված է ղարաբաղյան հակամարտության գոտում իրավիճակով Գիշերվա ընթացքում ՊԲ-ն վերականգնել է նախկինում կորցրած մի շարք դիրքեր Թրամփը մեկնաբանել է Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակը Ամերիկացի կոնգրեսականը Թուրքիային դատապարտել է Ադրբեջանին Արցախի վրա հարձակվելուն դրդելու պատճառով Գիշերը մարտական գործողությունները շարունակվել են, մեր ԶՈւ-երը ունեն նշանակալի հաջողություններ. Արծրուն Հովհաննիսյան Անհապաղ դադարեցրեք կրակը. ԱՄՆ-ը դիմել է Հայաստանին եւ Ադրբեջանին «Մենք դեմ ենք պատերազմին։ Հայերը խաղաղության կողմնակից են»․ Միխայիլ Գալուստյան Քիմ Քարդաշյան. Մենք աղոթում ենք Հայաստանի համար Արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի ողջ երկայնքով մարտերը շարունակվում են Առգրավվել է հակառակորդի 11 միավոր զրահատեխնիկա իրենց մարտական լրակազմով, այդ թվում՝ ՀՄՄ-3 ԵՄ դիվանագիտության ղեկավարն ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը քննարկել են ԼՂ-ում տիրող իրավիճակը Ինչ իրավիճակ է արցախա-ադրբեջանական շփման գծում․ Արծրուն Հովհաննիսյանի ասուլիսը՝ ուղիղ ՀՀ գործող և նախորդ պատերազմի վետերան օդաչուները և ավիացիոն մասնագետները հանդես են եկել հայտարարությամբ Այս պահին ես բոլորին կոչ եմ անում հանգիստ լինել, պատրաստ լինել յուրաքանչյուրն իր առջև դրած խնդիրը մեր երկիրի պաշտպանության առումով կատարելու Իրանը պատրաստ է օգտագործել իր բոլոր կարողությունները զինադադար հաստատելու ուղղությամբ Մինուս մեկ ադրբեջանական շարասյուն Ալիևին պետք է ոչ թե Ղարաբաղը, այլ հայերի և Հայաստանի տեսքով թշնամու կերպարը, որպեսզի շեղի իր ժողովրդի ուշադրությունը Իտալացի պատգամավորն Ադրբեջանին կոչ է արել դադարեցնել կրակն ու խաղաղ բնակչության թիրախավորումը «Բոսֆորի խելագարն ու իր ադրբեջանցի հենակ Ալիևը իրենց տարածաշրջանի վերջին ժողովրդավար երկրներից մեկն արմատախիլ անելու գործընթացի մեջ են». Եվրախորհրդարանի պատգամավոր «Կոչ ենք անում լիցքաթափել իրավիճակը և վերադառնալ երկխոսության առկա ձևաչափերին». Մոլդովա Փաշինյանը զանգահարել է Պուտինին. Կրակը պետք է անհապաղ դադարեցվի ԵՄ-ն կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները ղարաբաղյան հակամարտության գոտում Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է անհապաղ դադարեցնեն ռազմական գործողությունները. Գերմանիայի ԱԳ նախարար Արթուր Ալեքսանյան․ Բոլորս մեկ ենք, բոլորս զինվոր ենք ու հաղթանակն էլ մերն է լինելու Հակառակորդի ԱԹՍ-ի խոցումը Ստեփանակերտի երկնքում ԱՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ Արթուր Սարգսյանի ասուլիսը Ես կնախաձեռնեմ հավաք եւ կմեկնենք սահման. Արթուր Վանեցյան Հիմա բոլորիս սրբազան պարտքն է պաշտպանել հայրենիքը. Ռոբերտ Քոչարյան Լավրովը պնդել է՝ Արցախի խնդիրը ռազմական լուծում չունի Հրապարակվեց Հայաստանում ռազմական դրություն հայտարարելու մասին կառավարության որոշումը
Հարցում

Ջուլֆայում պատմական հայկական հուշարձանները ոչնչացվել են․ Ոմանք դա «մշակութային ցեղասպանություն» են անվանում

Դարեր շարունակ Ջուլֆայի սուրբ խաչքարերը՝ 16-րդ դարի հսկայական եւ հարուստ զարդանախշերով հուշաքարերը, կանգնած են եղել Արաքսի ափերին՝ զգոնությամբ պահպանելով աշխարհի խոշորագույն միջնադարյան հայկական գերեզմանոցը։ Երկրաշարժերը, պատերազմներն ու վանդալիզմը նոսրացրել են նրանց շարքերը, բայց 20-րդ դարի կեսերին հազարավոր խաչքարեր դեռեւս կանգուն էին, գրում է LATimes-ը։

Մինչդեռ այսօր Ջուլֆայում՝ Ադրբեջանի հեռավոր նախիջեւանյան տարածարջանում չկա ոչ մի խաչքար։ Չնայած դրանց պաշտպանության վերաբերյալ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի 2000 թվականի հանձնարարությանը, Hyperallergic ամսագրում այս տարի հրապարակված վկայությունները ցույց են տալիս, որ հուշարձանները թաքուն եւ պարբերաբար ոչնչացվել են՝ Նախիջեւանում հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման Ադրբեջանի վարած քաղաքականության շրջանակներում։


Հոդվածում նշվում է, որ ավերածությունների մասշտաբներն ապշեցնում են․ 89 միջնադարյան եկեղեցիներ, 5840 խաչքար եւ 22 000 տապանաքար։ Նշված հոդվածի համահեղինակ 33-ամյա Սիմոն Մաղաքյանը 1997-2006 թվականներին Ադրբեջանում եկեղեցիների եւ հուշարձանների ոչնչացումն անվանել է «XXI դարի մշակութային ցեղասպանություն»։

Ակտիվիստների խոսքերով, 2003 եւ 2009 թվականների արբանյակային լուսանկարները վկայում են Ջուլֆայում աշխարհի ամենամեծ միջնադարյան հայկական գերեզմանոցի ոչնչացման մասին։

Մաղաքյանը ցույց է տալիս «առաջ եւ հետո» լուսանկարների սլայդներ, արբանակային լուսանկարներ, ադրբեջանական արխիվային փաստաթղթեր ու տեսագրություններ՝ ադրբեջանական բանակի կողմից հայկական սրբավայրերի ու արտեֆակների ոչնչացման ապացույցներ։

Ի տարբերություն «Իսլամական պետության» եւ թալիբների, որոնք նպաստել են պատմական ավերակների ու հուշարձանների ոչնչացմանը, ադրբեջանական պաշտոնյաները հերքում են, որ հայկական գերեզմանոցներն ու եկեղեցիները, որոնց մասին խոսվում է, երբեւէ գոյություն են ունեցել։

«Դա ավելի վատ է, քան այն ինչ անում էր «Իսլամական պետությունը»,- ասում է Մաղաքյանը,- «Ինչպե՞ս կարող էր աշխարհը անտեսել դա։ Ինչպե՞ս Ադրբեջանը անպատիժ մնաց։ Եւ եթե ես չպատմեմ այս պատմությունը, ապա ո՞վ դա կանի։ Ես երբեք չեմ ների ինձ, եթե աշխարհը չիմանա մեր ժամանակների ամենամեծ մշակութային ցեղասպանության մասին»։

Նախիջեւանը մեկուսացված տարածաշրջան է, որը վերահսկվում է Ադրբեջանի կողմից, սակայն առանձնացված է այս երկրի մնացած մասից, որը շրջապատված է Հայաստանով, Իրանով եւ Թուրքիայով։ Պատմականորեն հայկական Նախիջեւանի տարածքը այսօր բնակեցված է առավելապես ադրբեջանցի թուրքերով։ Մաղաքյանն այն բնութագրեց որպես «նախկին Խորհրդային Միության Հյուսիսային Կորեա», որին ակնդետ հետեւում էին եւ խստորեն վերահսկում։ Մասնավորապես, Ջուլֆան դժվարամատչելի է, այն տեղակայված է Նախիջեւանի եւ Իրանի միջեւ հարավային ռազմականացված սահմանի երկայնքով։

Մաղաքյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, երբ Սիմոնը 16 տարեկան էր։ Երեք տարի անց, 2005թ․, Մաղաքյանը սովորելիս է եղել քոլեջում, երբ պատահաբար աչքով է ընկել ռուսական տեղեկատվական գործակալության թղթակցությունն այն մասին, թե ինչպես են ադրբեջանական զիվորները Ջուլֆայում մուրճով ջարդում խաչքարերն ու թափում դրանք Արաքսի մեջ (Տեսանյութը նկարահանել էր Նշան Թոփուզյանը՝ հայ եպիսկոպոս, որն ապրում էր սահմանի այն կողմում՝ Իրանում):

Սառա Պիկմանը, որը նույնպես հոդվածի համահեղինակն է, համարյա նույն ժամանակ տեսել է Թոփուզյանի տեսագրությունը։ Այժմ նա պատմական գիտությունների թեկնածու է Ելի համալսարանում, իսկ այն ժամանակ նա հնագետ ուսանող էր Չիկագոյի համալսարանում եւ որոշել էր Ջուլֆայի ոչնչացված խաչքարերի պատմությունը հրապարակել «Հնագիտություն» ամսագրում։

Մաղաքյանը հոդվածը կարդալուց հետո կապվել է Պիկմանի հետ, եւ նրանք սկսել են միասին աշխատել, որպեսզի հավաքեն եւ ներկայացնեն ականատեսների վկայությունները, պատմական լուսանկարները եւ այլ ապացույցներ։ 2006թ․ նրանք դրամ են հավաքել «առաջ եւ հետո» արբանյակային լուսանկարների գնման համար եւ նկարահանել են կարճ փաստագրական «Արաքսի նոր արցունքները» ֆիլմը։

Մոտ 20 խաչքարեր, որոնք խորհրդային տարիներին հանվել են Ջուլֆայից, պահպանվում են աշխարհով մեկ թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» արվեստների թանգարանում (Թանգարանը խաչքարերն անցյալ տարի ներառել էր «Հայաստան» հայտնի ցուցահանդեսում)։

Մաղաքյանը ոչ միայն անտրտունջ տարածում է մշակութային այդ կորստի մասին տեղեկատվությունը։ Այժմ նա ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդին համոզում է Նախիջեւանում Ադրբեջանի գործողությունների հետաքննություն սկսել։

Նրա խոսքերով, իր գլխավոր նպատակը պարզապես ստիպելն է, որ աշխարհը վկայի մշակութային ցեղասպանության ակտի մասին։

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan