Երվանդ Բոզոյան. Ի՞նչ պետք է անենք, որ ղարաբաղյան շարժման 40-ամյակը Երևանում նշենք մենք...
1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 17 օգոստոսի 2018թ., 00:00
157 ուղևորով Boeing 737-ի շարժիչը պոկվել է վայրէջքի ժամանակ (տեսանյութ) Պուտինն ու Էրդողանը կարող են Թեհրանում բանակցություններ անցկացնել Թրամփը պատրաստ է երկխոսություն սկսել Թեհրանի հետ Մեքենա վարելու իրավունքից զրկված քաղաքացիներն արհամարհում են ՃՈ արգելքները Անվտանգության ընկերությունները մնացել են անգործ ԱԻՆ նախկին պաշտոնյաները կալանավորվել են բյուջեից գումար յուրացնելու համար Իրավապահները խուզարկել են Հովիկ Աբրահամյանի դստեր բնակարանը Պետդեպարտամենտը սպառնացել է Իրանի դեմ պատժամիջոցներին չմիացողներին Քիմ Քարդաշյանը պարծենում է փարթամ մարմնով Ռոբերտ Քոչարյան. հետագա քայլերի մասին (Տեսանյութ) Համարեք, որ վերադարձել եմ քաղաքականություն, միանշանակ. Ռոբերտ Քոչարյան «Դիլիջան ազգային պարկ»-ում անտառահատումների գործով մեղադրանք է առաջադրվել եւս 2 անտառապահի Բոլոր գործերն ավարտեցին, մնաց թափշյա հեղափոխությանը նվիրված ցուցահանդեսը Ինչո՞ւ է Փաշինյանը զանգահարել Պուտինին ՀՀ վարչապետը եւ Ռուսաստանի նախագահը հեռախոսազրույց են ունեցել Համարեք, որ վերադարձել եմ... ի՞նչ եք իրար խառնվել. Ռոբերտ Քոչարյան (Տեսանյութ) Օգոստոսի 17-ին Հանրապետության հրապարակում և հարակից փողոցներում երթևեկության սահմանափակումներ կլինեն Սարին մեղմացրել է Կոնտեի դիետան և Չելսիի ֆուտբոլիստներին թույլ է տվել խաղերից առաջ գիշերել տանը «Կրեմլ, 1 մլրդ տուր». Բելառուսը Ռուսաստանից ևս մի վարկ ստանալու հույս ունի Արևմուտքին հետաքրքրում է՝ ով է Սերգեյ Լավրովը. լիբանանյան Al Mayadeen-ն անդրադարձել է «հայկական արմատներով» դիվանագետին Ջենովայում փրկարարական աշխատանքների երկրորդ գիշերն ապարդյուն է անցել (լուսանկարներ) Երևանի հեռուստաաշտարակի լույսերը ժամանակավորապես կանջատվեն Դեն Բիլզերյանը 100 հազար դոլար աշխատավարձով աշխատանք է առաջարկում մարիխուանայի արտադրության իր ընկերությունում ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի հաջորդ հանդիպումը կկայանա Ստամբուլում Թուրքիան հայտարարել է Եվրամիության հետ հարաբերությունները կարգավորելու մասին Ամենախոշոր բացահայտումները դեռ չեն արվել. Վանեցյան Մոտ 409 մլն դրամ ԱԳՆ-ին 72-ամյա Պետրոսյանի 29-ամյա սիրուհու միլիոնի մուշտակներն ու 350 հազար ռուբլի արժողությամբ պայուսակները ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում առաջատարը փոխվել է ՀՀ ոստիկանապետը մեկնաբանել է նույնասեռականների եւ ոստիկանների մասնակցությամբ միջադեպը Իսկ Սերժ Սարգսյանն ընդամենը կարող է հարցաքննվել (Տեսանյութ) Հայհոյանքը փաստի սովից է «Հարավկովկասյան երկաթուղի»-ում գործողությունները դեռևս գաղտնիության շրջանակում են Ի՞նչ է սպասում ՀՀ քաղաքացին Փաշինյանի կառավարությունից Երեւանում ընտրությունները կկայանան սեպտեմբերի 16-26-ն ընկած ժամկետում Քանյե Ուեսթը խոստովանել է, որ ցանկանում է սեքսով զբաղվել միանգամից չորս քույրերի հետ 21-ամյա սիրիահայ աղջիկը վերականգնվող էներգիայով աշխատող սարք է ստեղծել ինքնաթիռների համար Նոր փուլ, որտեղ բարեփոխումները ֆորսաժի են ենթարկվելու Թուրքիայում դատարանը որոշում է կայացրել ազատ արձակել Amnesty International-ի տեղի ղեկավարին ԱՄՆ-ն ողջունել է Ադրբեջանի դատարանի որոշումը «Սիլաչի» հյուրանոցում ռումբի մասին ահազանգը ևս կեղծ էր Թուրքիան ու Ռուսաստանը քննարկում են վիզային ռեժիմի չեղարկման հնարավորությունը. Չավուշօղլու Թուրքական ֆուտբոլային ակումբը վաճառել է 18 խաղացողի ու ստացված գումարով 10 հատ այծ գնել Ադրբեջանցի պատգամավորը հայտնել է ՀԱՊԿ-ին անդամակցելու նպատակահարմարության մասին Հարկային վարչարարությանն առնչվող խնդիրներ զբոսաշրջության ոլորտում Ամերիկացի բասկետբոլիստի նյարդերը տեղի են տվել խաղի ժամանակ Արարատի մարզպետին դատի են տվել Նիկոլ Փաշինյանի օգնականը` դեսպան ԱՄՆ–ում Խուզարկություններ «Հարավկովկասյան երկաթուղի»-ում 21-ամյա սիրիահայ աղջիկը վերականգնվող էներգիայով աշխատող սարք է ստեղծել ինքնաթիռների համար Օլգա Բուզովան պարծեցել է ցնցող մարմնով (ֆոտո) Իտալիայի իշխանություններն ասել են՝ ով է կամրջի ողբերգական փլուզման մեղավորը Ներկայացվել է Չեմպիոնների լիգայի նոր գնդակը Ջենովայում կամուրջի փլուզման հետեւանքով ավելի քան 600 մարդ անօթեւան է մնացել Նոր մանրամասներ նույնասեռականների մասնակցությամբ տեղի ունեցած միջադեպի մասին Վերին Լարսում բեռնատարների կուտակումները շարունակվում են Ինձ հետապնդելու միակ պատճառը ազգանունս է, որով միայն հպարտանում եմ. Անահիտ Ֆարմանյան Ժիրինովսկին ցանկանում է վերականգնել ԽՍՀՄ-ը Բացահայտվել են զինծառայությունից ապօրինի ազատելու նպատակով կաշառք ստանալու դեպքեր Դոն Պիպոյի կալանքը 2 ամսով երկարաձգվեց Ադրբեջանական հեռուստաալիքով ցուցադրված Մեծ Հայքի քարտեզը զայրացրել է ադրբեջանցիներին (տեսանյութ) Կրասնոդարի երկրամասում Հայաստանի խանդոտ քաղաքացին պատվիրել է նախկին ընկերուհու սպանությունը ԶՈՒ թիկունքի պետն ազատվեց աշխատանքից Դոլարի ու եվրոյի փոխարժեքը նվազել է Հայաստանն առաջարկել է ՀԱՊԿ ԱԽ-ում լիազորությունները հանձնել երկրի վարչապետին Օլեգ Եսայանը հետ է կանչվել Բելառուսում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից, այդ պաշտոնում նշանակվել է Արմեն Ղևոնդյանը Եղանակը Հայաստանում. օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Կառավարության 3-րդ մասնաշենքում տեղադրված ռումբի մասին ահազանգը կեղծ է եղել Թութակը անպարկեշտ ձեւով հայհոյել է իրեն օգնության եկած փրկարարին (տեսանյութ) Քաղաքացին սպառնում է պայթեցնել ՀՀ Առողջապահության նախարարության շենքը. աշխատողներին տարհանում են Իտալիայում կամրջի փլվելու հետեւանքով զոհվածների թիվը հասել Է 38-ի (Տեսանյութեր) Թաքնված հարուստը. որքան ունեցվածք ունի թիվ մեկ բանտապետը Գյումրիում տղամարդը ջեռուցիչով և խոհանոցային դանակով հարվածներ է հասցրել այլ տղամարդու. (տեսանյութ) Պուտինի դասղեկը պատմել է՝ ինչպիսին էր ՌԴ նախագահը դպրոցական տարիներին Արտակարգ դեպք «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում Ճապոնիայում նախապատրաստվում են հրաբխի՝ «աղետալի» ժայթքմանը ԱՄՆ-ում 11-ամյա երեխան 10 րոպեում կոտրել է ընտրական համակարգի կայքի կրկնօրինակը Լոնդոնը չի պատրաստվում Վաշինգտոնի պահանջով պատժամիջոցներ սահմանել Իրանի դեմ Բաքվում ի պաշտպանություն Թուրքիայի դոլարներ են այրել Չեմպիոնների լիգա. Որակավորման վերջին փուլի զույգերը
Հարցում

Երվանդ Բոզոյան. Ի՞նչ պետք է անենք, որ ղարաբաղյան շարժման 40-ամյակը Երևանում նշենք մենք...

Այս օրերին Հայաստանում նշում էին ղարաբաղյան շարժման 30- ամյակը: Գրվեցին գեղեցիկ հոդվածներ, միջոցառումներ կազմակերպվեցին, և նույնիսկ օպերայի հրապարակում մարդ հավաքվեց՝ հիշելու 30 –ամյա իրադարձությունները: Սակայն լայն հասարակության համար այս ամենը համազգային տոն չդարձավ: Հոբելյանական օրեր էին, նշվեցին գնացին: Մինչդեռ հիշեցնենք, որ այս շարժումը ԽՍՀՄ-ում առաջին խոշոր զանգվածային շարժումն էր, որը կատալիզատորի դեր հանդիսացավ մյուս շարժումների համար, որի վերջնարդյունքում էլ փլուզվեց ԽՍՀՄ-ը:

Ինչու՞ այս ամենը մեզ մոտ չնշվեց համաժողովրդական մակարդակով:

Կարծում եմ , որ այս հարցի պատասխանը հասկանալի է: Այսօր մարդիկ հիասթափված են, չեն տեսնում երկրի Ապագան: Նույնիսկ պաշտոնական տվյալներով մարդկանց մոտ 40 տոկոսը ուզում է, կամ պատրաստվում է լքել Հայաստանը: Հասկանալի է, որ այս մթնոլորտում համազգային տոնի մասին խոսելը փարիսեցիության պես բան կընկալվեր:

Բայց ինչու՞ այդպես ստացվեց: Այս ամենի պատասխանը պիտի տար մեր վերնախավը, մեր մտավորականները, քաղաքական գործիչները, քաղաքագետները, պատմաբանները: Սակայն այս ամենը այսօր չկա, որովհետև այդ գիտակցությունն ու պատկերացումները չկան: Թվում է, թե 30 տարի առաջվա իրադարձությունները մեր աչքի առաջ են անցել, բայց որ ՞ պահից սկսած մենք կորցրեցինք մեր հնարավորությունները և 88-ի վերելքից այսօր դարձանք գրեթե «ամորձատված» հասարակություն: Այս հարցադրման շուրջ շատ կոնյուկտուրային պատասխաններ կան, սակայն հանրությունը ինտուիտիվ մակարդակով հասկանում է դա և լուրջ չի վերաբերվում : Դրա պատճառով էլ օբյեկտիվ պատմագրություն այս ժամանակահատվածի վերաբերյալ չի ստեղծվել:

Ավելին, այդպիսի պատմագրություն չկա նույնիսկ 1918-1920 -ին հանրապետության հիմնադրման և վերացման վերաբերյալ: Խոսքը իհարկե ֆորմալ պատմագրության մասին չէ: Այդպիսին կային և ԽՍՀՄ-ի ժամանակներում, և այսօր: Այսօր պարզապես ԽՍՀՄ-ի ժամանակվա 1-ն հանրապետության հակահերոսները դարձան հերոսներ, իսկ հերոսները հակահերոսներ: Սակայն իրական օբյեկտիվ պատմագրություն այդպես էլ չստեղծվեց: Պարզապես մի քանի պարզունակ միֆերը փոխարինվեցին մեկ այլ միֆերով: Իսկ վերջնաարդյունքը եղավ այն, որ ներկայիս մեր ազգային կոչվող վերնախավը չգիտի իր իսկական պատմությունը՝ 100 տարվա կտրվածքով: Ընդ որում, խոսքը չի վերաբերվում միայն իշխանության մեջ գտնվող, այսպես կոչված, «թաղի տղաներին»: Սեփական իրական պատմությունից անտեղյակ են նաև իրենց մտավորական համարող իշխանության ու ընդդիմության «քաղաքական» դեմքերը նույնպես:

Իսկ կարող է արդյոք իր անցյալը չիմացող ազգային կոչվող վերնախավը Ապագայի տեսիլք առաջարկել սեփական ժողովրդին: Իհարկե՝ ոչ: Հենց դրա համար էլ ինչ որ պահի նրանց փոխարինեցին «թաղի տղաները», որովհետև ֆունկցիոնալ տեսանկյունից նրանց միջև տարբերություն չկար: «Թաղի տղաները» ավելի ճկուն գտնվեցին պրակտիկ խնդիրների լուծումների ժամանակ և դրա համար էլ գերակշիռ դարձան իշխող վերնախավում: Պետական շինարարության տեսանկյունից սա իհարկե ողբերգություն է, որովհետև այդ խավը լուրջ պետություն չի կարող կառուցել: Սակայն նրանց չի կարող փոխարինել «հին» քաղաքական կոչվող վերնախավը, քանզի նրանք են զիջել իրենց տեղը «թաղայիններին»՝ վերը նշված պատճառներով: Դրա համար էլ ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակի շեմին երկիրը հայտնվել է «լճացման» փուլում:

Եվ եթե մեզ չհաջողվի ձևավորել նոր քաղաքական վերնախավ, ով ի վիճակի կլինի երկրի Ապագայի տեսիլքով հանդես գալ, ապա մեզ ոչ միայն չի հաջողվի լուծել մեր զարգացման ու անվտանգության խնդիրները, այլև 10 տարի անց, պատկերավոր ասած, ղարաբաղյան շարժման 40-ամյակը Երևանում կնշենք ոչ թե մենք, այլ՝ Իլհամ Ալիևը:

Շարունակելի.

Երվանդ Բոզոյան

«Դիալոգ» հայկական փորձագիտական կենտրոնի նախագահ

website by Sargssyan