Այսօր՝ 24 հուլիսի 2021թ., 00:00
Եվս երկու ամիս և Նիկոլը կկատարի իր համար ամենաթանկ անձանց Աննայի և Ալիևի ցանկությունները․ Մետաքսե Հակոբյան Կրակոցներ ամենուր․ Նիկոլի թիմակիցներն ավելի են լկտիանալու (տեսանյութ) Սրանց համար անվտանգություն կոչվածը այդպես էլ չհասկացվեց «Քուանշ». պարզապես հավատալու տեղ չեք թողել Մենք իրավունք չունենք նահանջելու և պարտավոր ենք մեր ջանքերն ամբողջությամբ գործադրել հանուն հզոր պետության և անվտանգ ապագայի. Արսեն Բաբայան Նիկոլ Փաշինյանի դեմ կան կոմպրոմատներ, որոնք չեն օգտագործվում.Արթուր Համբարձումյան Հայկական Զինված ուժերը հիմա մենակ են, նրանց թիկունքում պետություն չկա.փորձագետ «Հայաստան» դաշինքի անդամներն այսօր քաղբանտարկյալի կարգավիճակում են.Սեյրան Օհանյան Հայտնի են Գեղարքունիքի ուղղությամբ վիրավորում ստացած զինծառայողների անունները Այս նույն տրամաբանությամբ՝ 1915 թ․ ցեղասպանության ողջ պատասխանատվությունն ընկնում է Երիտթուրքական կառավարության վրա. Իշխանյանը՝ ԱԳՆ-ին Քարվաճառում ադրբեջանցի զինծառայողին դաժանաբար ծեծել է իր իսկ ծառայակիցը. բացառիկ կադրեր Նիկոլը քանի կա թուրքն իրեն այսպես լկտի է պահելու Սև լճի հարակից տարածքում Ադրբեջանը մեկ հարկանի քարե շինություն է կառուցել. պատրաստվում են այնտեղ ձմեռն անցկացնել. Գորիսի փոխքաղաքապետ Հայկ Մարությանին ձեռք չեն տա Վահան Կոստանյանը պետք է զորակոչվեր, սակայն շարունակում է զբաղեցնել պետական պաշտոն Նախագահ Քոչարյանի գնահատականները խիստ են, բայց հիմնավորված Նիկոլ Փաշինյանը փոխում է արտաքին քաղաքական կուրսը Կալանավորված պատգամավորները անհապաղ պետք է ազատ արձակվեն Գիշերը ՀՕՊ ստորաբաժանումները կասեցրել են հայ-ադրբեջանական սահմանին ԱԹՍ-ով ՀՀ օդային տարածք մուտք գործելու փորձը ՏԻՄ ընտրությունները թեժ են լինելու. ուղում են նորից օգտագործել «պողպատյա մանդատի» բլեֆը Սուրեն Պապիկյանը սուպերնախարարից դառնալու է սուպեր փոխվարչապետ Հենց նախընտրական փուլում մոտոբլոկներ են բաժանել Միլիարդավոր դրամների գնումներ՝ առանց մրցույթի․ Տաթև-Աղվանի-Կապան ճանապարհը կառուցողները Ո՞վ է Հրաչյա Հակոբյանը. ես չեմ ճանաչում ոչ տենց պատգամավոր, ոչ դերասան. Էնքան փալաս պատգամավորներ կան. Սամսոն Ստեփանյան Պահպանակներ արտադրողը ՄԻԵԴ-ում հաղթել է Վրաստանի կառավարության դեմ գործը ՄԱԿ ԱԽ-ն դատապարտել է Հյուսիսային Կիպրոսում թաղամասի բացման մասին Թուրքիայի հայտարարությունները Նիհարելուն խանգարող 5 ըմպելիք Հունաստանում կրճատել են QR-կոդ ստանալու ժամանակը, որն անհրաժեշտ է զբոսաշրջիկներին «Բարսելոնան» կխաղա «Յուվենտուսի» հետ Քաջարանի քաղաքապետի կալանքի դեմ բողոքը «պատահաբար» մակագրվել է իշխանությանը երդում տված Արմեն Դանիելյանին. փաստաբան Մալայզիայում ուղեգլանով ճզմել են բիթքոինների մայնինգի ավելի քան 1000 սարք Այս պահին Կութի ուղղությամբ ինտենսիվ կրակոցները շարունակվում են. շտապօգնության մեքենան բարձրացել է դիրքեր. գյուղապետ Յուրի Դուդը դատարանի առաջ է կանգնել Մորգենշտերնի եւ Իվանգայի մասնակցությամբ թողարկումների պատճառով Բաքուն հայտնում է հայ-ադրբեջանական սահմանի Քարվաճառի հատվածում Ադրբեջանի ԶՈՒ սպայի մահվան մասին Ճապոնիայի կայսրը Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերը հայտարարեց բացված Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն կրակ են բացել Գեղարքունիքի հատվածում հայկական դիրքերի ուղղությամբ. 3 վիրավոր ունենք. ՊՆ Պան Գի Մուն. պանդեմիայի պատճառ է դարձել կլիմայի փոփոխությունը Մասկը հաստատել է, որ կրիպտոարժույթ ունի Գերմանիայում երկաթուղիներին հասցված վնասը գնահատվել է 1,3 մլրդ եվրո Վիտալի Բալասանյանի մոտ քննարկվել են Արցախի 8 համայնքներում ՏԻՄ արտահերթ ընտրություների հետ կապված հարցեր ԱՄՆ-ը եւ Իրաքը մինչեւ տարեվերջ կավարտեն Իրաքում ամերիկյան ռազմական առաքելության անցումը զուտ խորհրդատվականի Ինչպե՞ս ազատվել ատամների դյուրազգացությունից. 4 օգտակար խորհուրդ Անգելա Մերկել. Թուրքիան ԵՄ լիիրավ անդամ դառնալու որեւէ հեռանկար չունի Վարանդայի շրջանում հայտնաբերվել է ևս 4 աճյուն Հաստ աղիի քաղցկեղի գլխավոր նշանները. ինչի՞ն պետք է ուշադրություն դարձնել Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը խոսել է ԼՂ-ից տեղահանվածների իրավունքների մասին Մակրոնը ժամանել է Տոկիո. Նա միակ նախագահն է Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը Իտալիան կորոնավիրուսի դեմ պատվաստման պարտադիր սերտիֆիկատ է սահմանում Կիպրոսի նախագահը խնդրել է ԵՄ-ին կոշտ արձագանքել Թուրքիայի անօրինական գործողություններին «Անփառունակ սրիկաների» աստղը կխաղա Վոլդանի դերը «Վարպետն ու Մարգարիտան» վեպի մոտիվներով ռուսական համանուն դրամայում Բենզեման վարակվել է կորոնավիրուսով Հնդկաստանում հորդառատ մուսոնային անձրեւներից հետո զոհվել է 18 մարդ Բաքվում շարունակում են «դատապարտել» հայ ռազմագերիներին Թուրքական ընկերությունը շինարարական աշխատանքներ կիրականացնի Շուշիում Ռուբեն Վարդազարյանը դատի է տվել Բարձրագույն դատական խորհրդին Մխիթար Գալեյանը զոհվեց՝ փրկելով ընկերոջ կյանքը. ծնողները հրաժարվել են իրենց որդու մեդալն այս իշխանությունների ձեռքից վերցնել (տեսանյութ) Ֆրանսիան չպետք է կորցնի իր հնարավորությունը Հայաստանում. La Croix Կգա ժամանակ հարևանները կզղջան, որ հայերի հետ գլուխ են դրել Ինչ գույք եւ եկամուտներ է հայտարարագրել Արմեն Սարգսյանը Հարցը բլոգեր Լապշինը չէ, այլ այն, թե ոնց են նիկոլենք իրագործել կապիտուլյացիան Ալիևը փոխհատուցում է պահանջում Արցախում ոսկի արդյունահանած ընկերություններից «Եթե հայերը ցանկանան, կարող են գրավել ամբողջ Ադրբեջանը». այսօր թշնամուն հանձնված Աղդամի ազատագրման 28–ամյակն է Որդու զոհվելուց ամիսներ անց հուղարկավորեցին նաև հորը՝ Ջրականում հերոսացած Ապարանցի Ռեմբոյին Ալիևը հայտարարել է, որ իր զորքերը «ոչ թե Հայաստանի տարածքում են, այլ Զանգեզուրի, իսկ Զանգեզուրը Ադրբեջանի պատմական տարածքն է» Երկու ծրար. ինչպես «բռնվեց» Իջևանի ոստիկանապետի տեղակալը. Տեսանյութ Ադրբեջանական իշխանությունները պետք է հատուցեն մեր բոլոր գյուղացիներին պատճառած վնասները ԿԳՄՍ նախարարի հավանական թեկնածուն դերասան Արթուր Մանուկյանն է Քերոբյանը գրում է, որ չնաշխարհիկ ծրագրեր է իրականացրել Սահմանադրական դատարանը ստանձնել է Փաշինյանի պաշտպանությունը. Արամ Վարդևանյան Սյունիքի կալանավորված համայնքապետերին տեսակցելն արգելված է անգամ ԱԺ պատգամավորներին․ Ռոբերտ Հայրապետյան ՍԴ-ն Նիկոլի «շինելու» սպառնալիքին զավեշտալի բացատրություն է տվել Կարելի է Ադրբեջանի հանդեպ հանդուրժողականության, հաշտեցման ու բարիդրացիության քարոզը հետայսու անվանել զեյնաբիզմ Հիմա այդ որոշումները դեմոկրատական լեգիտիմության դեֆիցիտ ունեի՞ն, թե՞ այս ընտրության փրկօղակ էին. Վարդեւանյան «Հավատում ենք, որ վերադառնալու ենք Հադրութ». 15-ամյա Ժասմինն ու Բորիսը՝ Երեւանում իրենց ստեղծած քվեստի մասին Նորմալ մարդիկ հերթով հեռանում են իշխանությունից ԿԸՀ որոշումից իշխանությունը նորից կշահի Տարօրինակ ակտիվություն՝ Հայաստանի շուրջ Ինչի՞ց է վախենում իշխանությունը. ԱԺ-ում անվտանգության խիստ միջոցառումներ են ձեռնարկվել Փաշինյանը հրահանգել է դադարեցնել Մարությանի դեմ արշավները. ինչ է փոխվել Ֆրանսիան կդիտարկի պաշտպանության ոլորտում Հայաստանի հայտը․ Ժոնաթան Լաքոտ
Հարցում

«Ոչ մի կտրված վերջույթ չի նետվել, պատվավոր թաղում եմ արել»․ արցախցի բժշկուհու տեսած դժոխքը

Պատերազմի ամենաթեժ ու արյունալի շրջաններից մեկն Արցախի Ջրականն էր։ Ծանր էր ոչ միայն առաջնագծում, այլև թիկունքում աշխատող «սպիտակ բանակի» համար։ Հիվանդանոցները թշնամու թիրախում էին, իսկ վիրահատական սեղանին զինվորն էր։

Բժշկուհի Լուսինե Սարգսյանը պատերազմի օրերին, շտապօգնության մեքենայի ղեկին նստած, Ջրականից (Ջաբրայիլ) վիրավորների էր տարհանում, զինհոսպիտալ հասցնում, սլանում Գորիս, այնտեղից թթվածին, պլազմա հասցնում Իշխանաձոր և այդպես շարունակ։ Նրան շատերն ասում էին «սկոռու շոֆեր», թեպետ իրականում Կովսականի տեղամասային հիվանդանոցի տնօրենն էր։

«Ես գնում էի՝ ուր պետք էր՝ առանց մտածելու, վախենալու, իմ կյանքն էդ 18-19 տարեկան տղաների կյանքից թանկ չէր։ Ասում էի՝ Աստված իմ կյանքը տաներ, երկու ջահելի փրկեր, ես գոնե 40 տարեկան եմ, երեխա ունեմ, թող դեռ մի 20 տարի էլ իրենք ապրեին»։

Լոռեցուց արցախցի դարձավ

Լուսինեն ծնունդով Սպիտակի շրջանի Ջրաշեն գյուղից է։ 88-ի երկրաշարժը տունը հողին հավասարեցրեց, քույրն էլ հրաշքով փրկվեց։ 2000թ․-ին Լուսինեի մանկավարժ ծնողները տեղափոխվեցին Արցախի Քաշաթաղի շրջան, վերաբնակեցման ծրագրով տեղավորվեցին Իշխանաձոր գյուղում։ Տեղավորվել ասելն այս դեպքում ճոխ է հնչում՝ չկար լույս, չկար ոչ մի հարմարություն, Լուսինեն ասում է՝ իսկական քարե դար էր։ Ինքը ծնողներին մեկ տարի ուշ միացավ՝ համալսարանն ավարտելուց հետո։ Ու ընտանիքը սկսեց զրոյից տուն կառուցել։

«Ցեխ են շաղախել այս ձեռքերը, քար են կրել այս ձեռքերը, հող են թափել այս ձեռքերը։ Այս տարվա փայտս արդեն կոտրած էր, ես ու հարևանիս տղաներն էինք կոտրել, էդ ամեն ինչը թողեցինք էդ շներին, ոչ թե նյութականացնում եմ, այլ ափսոսում եմ, որ մեր քրտինքն իրենք են վայելում։ Բայց նյութականը ոչինչ է, նորից կստեղծենք, կյանքերը հետ չենք բերի»,-ցավով հիշում է կինը։

2006թ․-ին Լուսինեն նշանակվեց Իշխանաձորի բուժամբուլատորիայի վարիչ, դրանից մի քանի տարի անց՝ արդեն Կովսականի տեղամասային հիվանդանոցի տնօրեն (Իշխանաձորի բուժկետը ևս ենթարկվում էր Կովսականին)։ Թեպետ որպես ղեկավար բազմաթիվ պարտականություններ ուներ, բայց Լուսինեն չդադարեց բժշկական պրակտիկան։ Անցնում էր համայքնից համայնք, գյուղից գյուղ, իսկ հանգստյան օրերին եթե տանն էր, ապա հենց իր տանն էր հիվանդների ընդունում։

«Քաշաթաղում ես 1111 երեխայի եմ ծնունդ տվել, իրենք ինձ հիմա էլ են կյանք և ուժ տալիս»։

Իր միակ դստերը՝ Գրետային, Լուսինեն մեքենայի մեջ է ծննդաբերել․ ասում է՝ շատ զբաղված էր, հանգստանալու ժամանակ չկար, մարդկանց իր օգնությունն էր պետք, ուստի իր վիճակին չէր էլ նայում։ Դժվար ծննդաբերության 8-րդ օրն արդեն աշխատանքի էր։

«Արցախը, Քաշաթաղն իմ կյանքն էին․ ոնց որ երեխային ինը ամիս կրծքիդ տակ պահես, հետո․․․ »։

Սեպտեմբերի 27-ը

Սեպտեմբերի վերջին կիրակի օրը Լուսինեն տանն էր․ վաղ առավոտից զբաղված էր լոլիկի պահածո պատրաստելով։

«7։05-ի կողմերը մի հատ դմփոց եկավ, մտածեցի՝ զորավարժություն են անում, հետո պարզվեց՝ առաջին հարվածը մեր կողմի վրա Որոտանին էր, զինապահեստներին էին ուզում խփել, բայց սարին խփեցին։ Հետո ամուսինս զանգեց, ասաց՝ պատերազմ է սկսվել (Լուսինեի ամուսինը զինվորական է)»։

Պատերազմի հենց առաջին օրերից Իշխանաձորի բուժամբուլատորիայում ծավալվեց զինվորական հոսպիտալ, որը սպասարկում էր Ջրականի դիրքերը։ Ու սկսվեց իսկական դժոխքը․․․

«Ջաբրայիլի դիրքերում մի ամբողջ սերունդ կոտորվեց․ բերում ու բերում էին․․․»,- Լուսինեն կորցնում է ինքնատիրապետումն ու հեկեկալով շարունակում պատմել։

Անօդաչուներն անընդհատ երկնքում էին, թիրախներից էր Իշխանաձորի հիվանդանոցը։ Երբ ասում էին՝ «թաքստոցներով», բոլորը նետվում էին իրենց «փոսը», մնում էին միայն վիրահատող բժիշկները։ Հասկանում էին՝ եթե հարվածի պահին ամբողջ բուժանձնակազմը ներսում լինի, զինվորն առանց օգնության կմնա։ Վիրավորների վիճակը տեղում արագ գնահատում էին՝ որին կարելի է անմիջապես տեղափոխել Գորիս, որին այստեղ պետք է առաջին օգնությունը ցուցաբերվի։ Լուսինեն շեշտում է՝ «ոչ մի զինվոր Իշխանաձորից անշնորհք ձևով դուրս չի եկել», բոլորի վերքերը լվանում էին, սպիտակեղենը փոխում, նոր միայն ճանապարհ դնում։

«Էնքան շատ էին վիրավորները, շտապօգնության մեքենաներում երկու կողմերում պատգարակ էինք դնում, մեկական կապում վերևում, մեջտեղի մասում էլ դոշակներ էինք փաթաթում, դնում, որ էն երեխեքը, որոնք կարող էին նստել, նստեին»։

Զինհոսպիտալում երկու վիրահատական սեղան կար, երկուսն էլ ոչ մի րոպե ազատ չեն մնացել։

«Որ զինվորի վերջույթն էլ ամպուտացրել են, դեն չի նետվել, պատվավոր թաղում եմ արել՝ հիվանդանոցից մի քիչ հեռու»,- Լուսինեի հետ միասին հեկեկում ենք․ հարցերը կոկորդումս են․․․

«Իմ բանակը միշտ էլ մարտունակ է եղել, էդ բանակը ոնց պահեր երկինքը, միջոցներ էին պետք, քարե կարկուտ էր թափվում վերևից։ Երեխեքին որ բերում էին, խփում էին գլխներին, գոռում էին, ասում էի՝ ցավդ տանեմ, դու փրկվել ես, ասում էր՝ բժիշկ ջան, դու չգիտես, թե ինչ եղավ, իմ ընկերների կտորներն իմ վրա էին թափվում․․․»։
Մեր զրույցն այգում է, բայց թվում է՝ նեղ, մութ, անօդ սենյակում ենք նստած․ շնչել չի լինում։

«Ուրալները մեր սուգն էին, բերում էին մի 30 վիրավոր, մի 3-ը ճանապարհին մահանում էին, բոլորը գոռում էին՝ ընկերս, եղբայրս․․․ Թողեք ես էլ մեռնեմ։ Սարսափելի էր»։

Ասում է՝ պատերազմի օրերին հոսպիտալում սանիտար չկար, անգամ ամենապատվավոր բժիշկն էլ սանիտարի գործ էր անում, երբ պետք էր։ Ինքը՝ Լուսինեն ու իր բուժքույրը՝ Անոն, այդ օրերին լվացել են արյունոտ պատգարակները։

«Քյոռփեքիս արյունն էր․․․ Լացելով լվանում էինք ու աղոթում, որ էլ չօգտագործվեն․․․»։

Հոգնած, չքնած, քաղցած․ Լուսինեն պատերազմի օրերին երեք անգամ արյան դոնոր է դարձել, իր 4-րդ դրական արյունը կյանքեր է փրկել։

«Պատերազմի ժամանակ ուժեղանում ես»։

Պատերազմի առաջին օրերին Լուսինեն վստահ էր՝ Ապրիլյանի նման է լինելու, մի քանի օր կտևի։ Ասում է՝ անգամ այդ օրերին չի թողել, որ խաղողը փչանա, քաղել են, լցրել 200 կգ-անոց տակառների մեջ, որ օղի թորեն ու խմեն հաղթանակի կենացը։

«Հոկտեմբերի 16-ին նահանջի հրաման ստացանք, երեկոյան հոսպիտալը հավաքեցինք։ 17-ին գնացինք հիվանդանոցը մաքրելու, ամբողջ գետինն արյուն էր, լվացինք ամեն ինչ՝ վստահ լինելով, որ հետ ենք գալու, անգամ հիվանդանոցի դիմաց թափված ամբողջ աղբն էինք հավաքել, ավլել»։

Հոկտեմբերի 17-ի լույս 18-ի գիշերը որոշել էր Իշխանաձորում՝ իր տանը գիշերել, սակայն ամուսնուց զանգ է ստանում՝ «արագ դուրս ես գալիս, դիվերսիոն խմբեր կան»։ Գիշերեց Գորիսում, հաջորդ օրը որոշեց գնալ Կովսական՝ գոնե հիվանդանոցից իրեր դուրս բերելու, տեղում ասացին՝ պետք է դուրս գալ, վտանգավոր է։ Գորիսի ճանապարհին լավ լուր ստացավ, թե «սա հատուկ կազմակերպված նահանջ է, ամեն ինչ լավ է լինելու»։ Բայց Լուսինեն այլևս ոչ Կովսականը տեսավ, ոչ էլ Իշխանաձորի իր տունը։

«Կռիվն էդքան չէր հասել, Կովսականը, մեր գյուղերն ուղղակի տվեցինք․․․Արցախը, Քաշաթաղն ինձ համար ուղղակի նյութական ինչ-որ բան չեն, գիտեք ինչ եմ զգում՝ ոնց որ հիվանդիս ճիշտ բուժում չարեցի, չկարողացա նրան փրկել։ Միգուցե ժամանակին չգնահատեցինք մեր ունեցածը, միգուցե մեղք ունեցանք, դրա համար Աստված պատժեց մեզ։ Բայց Աստված մեզնից երես չի թեքել, սա մեծ փորձություն է, գիտեմ, որ վերադառնալու ենք»։

Լուսինեն իր հետ վերցրել է հիվանդանոցի ու Իշխանաձորի իր տան բանալիները։ Վստահ է, որ դրանք մի օր օգտագործելու է։ Հիմա ամուսնու, դստեր և տարեց մայրիկի հետ ապրում են Ստեփանակերտում՝ վարձակալած բնակարանում։ Որքան էլ ծանր է ամեն անգամ Արցախ գնալիս տեսնել ադրբեջանական դիրքերը, Բերձորից հետո չկարողանալ իր տուն գնալ, բայց արդեն վաղուց արցախցի է ու իր կյանքն Արցախից հեռու չի պատկերացնում։

«Որոշել եմ զինվորական ծառայության անցնել։ Շատ եմ սիրում բանակը, մեր զինվորներին, դրա համար էլ զինվորականի հետ ամուսնացա։ Ես սիրողական զինվորական շորեր ունեի, պատերազմի օրերին դրանք էի հագնում, հիմա դրանց վրա լրիվ արյուն է, որ լվացվելուց հետո էլ չի անցնում, չեմ էլ փորձում ինչ-որ նյութով հանել, մեր հերոսների արյունն է․․․ Պատերազմն ինձ շատ է ծերացրել, բայց ես տեսնելու եմ էդ հաղթանակը»։

Հրաժեշտից առաջ մեկմեկու պինդ գրկում ենք՝ ամեն մեկս կոկորդում սեղմելով արցունքները։ Մաղթանքների ու հաջողության խոսքերի փոխարեն միայն մի բան ենք պայմանավորվում՝ մեր հաջորդ հանդիպումն ու հարցազրույցը լինելու են Իշխանաձորում՝ Լուսինեի տանը։

armeniasputnik.am

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan