Այսօր՝ 24 հուլիսի 2021թ., 00:00
Եվս երկու ամիս և Նիկոլը կկատարի իր համար ամենաթանկ անձանց Աննայի և Ալիևի ցանկությունները․ Մետաքսե Հակոբյան Կրակոցներ ամենուր․ Նիկոլի թիմակիցներն ավելի են լկտիանալու (տեսանյութ) Սրանց համար անվտանգություն կոչվածը այդպես էլ չհասկացվեց «Քուանշ». պարզապես հավատալու տեղ չեք թողել Մենք իրավունք չունենք նահանջելու և պարտավոր ենք մեր ջանքերն ամբողջությամբ գործադրել հանուն հզոր պետության և անվտանգ ապագայի. Արսեն Բաբայան Նիկոլ Փաշինյանի դեմ կան կոմպրոմատներ, որոնք չեն օգտագործվում.Արթուր Համբարձումյան Հայկական Զինված ուժերը հիմա մենակ են, նրանց թիկունքում պետություն չկա.փորձագետ «Հայաստան» դաշինքի անդամներն այսօր քաղբանտարկյալի կարգավիճակում են.Սեյրան Օհանյան Հայտնի են Գեղարքունիքի ուղղությամբ վիրավորում ստացած զինծառայողների անունները Այս նույն տրամաբանությամբ՝ 1915 թ․ ցեղասպանության ողջ պատասխանատվությունն ընկնում է Երիտթուրքական կառավարության վրա. Իշխանյանը՝ ԱԳՆ-ին Քարվաճառում ադրբեջանցի զինծառայողին դաժանաբար ծեծել է իր իսկ ծառայակիցը. բացառիկ կադրեր Նիկոլը քանի կա թուրքն իրեն այսպես լկտի է պահելու Սև լճի հարակից տարածքում Ադրբեջանը մեկ հարկանի քարե շինություն է կառուցել. պատրաստվում են այնտեղ ձմեռն անցկացնել. Գորիսի փոխքաղաքապետ Հայկ Մարությանին ձեռք չեն տա Վահան Կոստանյանը պետք է զորակոչվեր, սակայն շարունակում է զբաղեցնել պետական պաշտոն Նախագահ Քոչարյանի գնահատականները խիստ են, բայց հիմնավորված Նիկոլ Փաշինյանը փոխում է արտաքին քաղաքական կուրսը Կալանավորված պատգամավորները անհապաղ պետք է ազատ արձակվեն Գիշերը ՀՕՊ ստորաբաժանումները կասեցրել են հայ-ադրբեջանական սահմանին ԱԹՍ-ով ՀՀ օդային տարածք մուտք գործելու փորձը ՏԻՄ ընտրությունները թեժ են լինելու. ուղում են նորից օգտագործել «պողպատյա մանդատի» բլեֆը Սուրեն Պապիկյանը սուպերնախարարից դառնալու է սուպեր փոխվարչապետ Հենց նախընտրական փուլում մոտոբլոկներ են բաժանել Միլիարդավոր դրամների գնումներ՝ առանց մրցույթի․ Տաթև-Աղվանի-Կապան ճանապարհը կառուցողները Ո՞վ է Հրաչյա Հակոբյանը. ես չեմ ճանաչում ոչ տենց պատգամավոր, ոչ դերասան. Էնքան փալաս պատգամավորներ կան. Սամսոն Ստեփանյան Պահպանակներ արտադրողը ՄԻԵԴ-ում հաղթել է Վրաստանի կառավարության դեմ գործը ՄԱԿ ԱԽ-ն դատապարտել է Հյուսիսային Կիպրոսում թաղամասի բացման մասին Թուրքիայի հայտարարությունները Նիհարելուն խանգարող 5 ըմպելիք Հունաստանում կրճատել են QR-կոդ ստանալու ժամանակը, որն անհրաժեշտ է զբոսաշրջիկներին «Բարսելոնան» կխաղա «Յուվենտուսի» հետ Քաջարանի քաղաքապետի կալանքի դեմ բողոքը «պատահաբար» մակագրվել է իշխանությանը երդում տված Արմեն Դանիելյանին. փաստաբան Մալայզիայում ուղեգլանով ճզմել են բիթքոինների մայնինգի ավելի քան 1000 սարք Այս պահին Կութի ուղղությամբ ինտենսիվ կրակոցները շարունակվում են. շտապօգնության մեքենան բարձրացել է դիրքեր. գյուղապետ Յուրի Դուդը դատարանի առաջ է կանգնել Մորգենշտերնի եւ Իվանգայի մասնակցությամբ թողարկումների պատճառով Բաքուն հայտնում է հայ-ադրբեջանական սահմանի Քարվաճառի հատվածում Ադրբեջանի ԶՈՒ սպայի մահվան մասին Ճապոնիայի կայսրը Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերը հայտարարեց բացված Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն կրակ են բացել Գեղարքունիքի հատվածում հայկական դիրքերի ուղղությամբ. 3 վիրավոր ունենք. ՊՆ Պան Գի Մուն. պանդեմիայի պատճառ է դարձել կլիմայի փոփոխությունը Մասկը հաստատել է, որ կրիպտոարժույթ ունի Գերմանիայում երկաթուղիներին հասցված վնասը գնահատվել է 1,3 մլրդ եվրո Վիտալի Բալասանյանի մոտ քննարկվել են Արցախի 8 համայնքներում ՏԻՄ արտահերթ ընտրություների հետ կապված հարցեր ԱՄՆ-ը եւ Իրաքը մինչեւ տարեվերջ կավարտեն Իրաքում ամերիկյան ռազմական առաքելության անցումը զուտ խորհրդատվականի Ինչպե՞ս ազատվել ատամների դյուրազգացությունից. 4 օգտակար խորհուրդ Անգելա Մերկել. Թուրքիան ԵՄ լիիրավ անդամ դառնալու որեւէ հեռանկար չունի Վարանդայի շրջանում հայտնաբերվել է ևս 4 աճյուն Հաստ աղիի քաղցկեղի գլխավոր նշանները. ինչի՞ն պետք է ուշադրություն դարձնել Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը խոսել է ԼՂ-ից տեղահանվածների իրավունքների մասին Մակրոնը ժամանել է Տոկիո. Նա միակ նախագահն է Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը Իտալիան կորոնավիրուսի դեմ պատվաստման պարտադիր սերտիֆիկատ է սահմանում Կիպրոսի նախագահը խնդրել է ԵՄ-ին կոշտ արձագանքել Թուրքիայի անօրինական գործողություններին «Անփառունակ սրիկաների» աստղը կխաղա Վոլդանի դերը «Վարպետն ու Մարգարիտան» վեպի մոտիվներով ռուսական համանուն դրամայում Բենզեման վարակվել է կորոնավիրուսով Հնդկաստանում հորդառատ մուսոնային անձրեւներից հետո զոհվել է 18 մարդ Բաքվում շարունակում են «դատապարտել» հայ ռազմագերիներին Թուրքական ընկերությունը շինարարական աշխատանքներ կիրականացնի Շուշիում Ռուբեն Վարդազարյանը դատի է տվել Բարձրագույն դատական խորհրդին Մխիթար Գալեյանը զոհվեց՝ փրկելով ընկերոջ կյանքը. ծնողները հրաժարվել են իրենց որդու մեդալն այս իշխանությունների ձեռքից վերցնել (տեսանյութ) Ֆրանսիան չպետք է կորցնի իր հնարավորությունը Հայաստանում. La Croix Կգա ժամանակ հարևանները կզղջան, որ հայերի հետ գլուխ են դրել Ինչ գույք եւ եկամուտներ է հայտարարագրել Արմեն Սարգսյանը Հարցը բլոգեր Լապշինը չէ, այլ այն, թե ոնց են նիկոլենք իրագործել կապիտուլյացիան Ալիևը փոխհատուցում է պահանջում Արցախում ոսկի արդյունահանած ընկերություններից «Եթե հայերը ցանկանան, կարող են գրավել ամբողջ Ադրբեջանը». այսօր թշնամուն հանձնված Աղդամի ազատագրման 28–ամյակն է Որդու զոհվելուց ամիսներ անց հուղարկավորեցին նաև հորը՝ Ջրականում հերոսացած Ապարանցի Ռեմբոյին Ալիևը հայտարարել է, որ իր զորքերը «ոչ թե Հայաստանի տարածքում են, այլ Զանգեզուրի, իսկ Զանգեզուրը Ադրբեջանի պատմական տարածքն է» Երկու ծրար. ինչպես «բռնվեց» Իջևանի ոստիկանապետի տեղակալը. Տեսանյութ Ադրբեջանական իշխանությունները պետք է հատուցեն մեր բոլոր գյուղացիներին պատճառած վնասները ԿԳՄՍ նախարարի հավանական թեկնածուն դերասան Արթուր Մանուկյանն է Քերոբյանը գրում է, որ չնաշխարհիկ ծրագրեր է իրականացրել Սահմանադրական դատարանը ստանձնել է Փաշինյանի պաշտպանությունը. Արամ Վարդևանյան Սյունիքի կալանավորված համայնքապետերին տեսակցելն արգելված է անգամ ԱԺ պատգամավորներին․ Ռոբերտ Հայրապետյան ՍԴ-ն Նիկոլի «շինելու» սպառնալիքին զավեշտալի բացատրություն է տվել Կարելի է Ադրբեջանի հանդեպ հանդուրժողականության, հաշտեցման ու բարիդրացիության քարոզը հետայսու անվանել զեյնաբիզմ Հիմա այդ որոշումները դեմոկրատական լեգիտիմության դեֆիցիտ ունեի՞ն, թե՞ այս ընտրության փրկօղակ էին. Վարդեւանյան «Հավատում ենք, որ վերադառնալու ենք Հադրութ». 15-ամյա Ժասմինն ու Բորիսը՝ Երեւանում իրենց ստեղծած քվեստի մասին Նորմալ մարդիկ հերթով հեռանում են իշխանությունից ԿԸՀ որոշումից իշխանությունը նորից կշահի Տարօրինակ ակտիվություն՝ Հայաստանի շուրջ Ինչի՞ց է վախենում իշխանությունը. ԱԺ-ում անվտանգության խիստ միջոցառումներ են ձեռնարկվել Փաշինյանը հրահանգել է դադարեցնել Մարությանի դեմ արշավները. ինչ է փոխվել Ֆրանսիան կդիտարկի պաշտպանության ոլորտում Հայաստանի հայտը․ Ժոնաթան Լաքոտ
Հարցում

Շուշիում թողեցի թատրոնն իր ունեցվածքով, ամբողջ արխիվը, իմ 53 տարվա արխիվը: Մտածում էի՝ հաղթելու ենք, հետ ենք գնալու

Պատերազմի օրերն էին։ Շուշին ռմբակոծվում ու հրետակոծվում էր։ Քաղաքի բնակիչներին սկսել էին տարհանել։ Ավոտբուսներով բակեր էին մտնում, մարդկանց խնդրում հավաքել առաջին անհրաժեշտության իրերն ու արագ իջնել։ Նրանց ասում էին, թե նորից հետ են գնալու Շուշի։ Հոկտեմբերի վերջին քաղաքում քիչ թվով մարդիկ էին մնացել, գրում է hetq.am-ը։

Շուշիի Մկրտիչ Խանդամիրյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Լեոնիդ Հարությունյանն ամեն առավոտ աշխատանքի էր գնում հրետակոծվող քաղաքում։ Նա բացում էր թատրոնի փակ դուռը, բարձրանում իր աշխատասենյակը եւ սովորականի պես, ասես ոչինչ չէր եղել, աշխատում էր։ Նոր ներկայացում էին պատրաստում՝ Հովհաննես Թումանյանի «Պոետն ու մուսան»։ Այն, սակայն, այդպես էլ անավարտ մնաց։ Թատրոնի աշխատակիցներից շատերն արդեն տարհանվել էին քաղաքից։ Իսկ Լեոնիդ Հարությունյանը չէր էլ մտածում Շուշիից դուրս գալու մասին։ Պայուսակը, որով ամեն օր աշխատանքի էր գնում, այսօր դարձել է նրա ամբողջ «տունը»:

Լեոնիդ Հարությունյանը գյումրեցի է: 1975 թ. հրավիրվել էր Ստեփանակերտի թատրոն. նախ որպես դերասան, ապա ռեժիսոր աշխատեց: 1988 թ. թատրոնում ներքին խժդժությունների պատճառով Գյումրի էր վերադարձել: Երկրաշարժի օրը՝ դեկտեմբերի 7-ի առավոտյան, տիկնիկային թատրոնում փորձ էր նշանակել: Չնայած դերասաններն ընդդիմացել էին փորձի վաղ ժամի համար, բայց գնացել էին: «Ժամը 12-ից 20 րոպե շուտ ընդմիջում տվեցի, ասացի՝ ընդմիջում կանենք, հետո կխոսենք, եւ այդ պահին ցնցումն սկսվեց։ Մեր մեծ դերասաններից մեկը՝ Վոլոդյա Ասատրյանը, ասաց՝ ժաժք է, ժաժք է։ Տեղներիցս թռանք։ Որտեղ նստած էի, երկաթե ոտքերով լայն բազկաթոռ էր, պատն ընկավ ուղիղ այդ տեղի վրա։ Ովքեր կային թատրոնում, ողջ մնացին։ Ովքեր ընդդիմացել էին, երկրաշարժից հետո լացելով եկան ինձ մոտ, ասացին՝ Լեոնիդ ջան, շնորհակալ ենք, մեզ փրկեցիր, դու մեզ պարտադրեցիր առավոտյան շուտ գալ փորձի, եթե չգայինք, գուցե հիմա ողջ չլինեինք»,- հիշում է գյումրեցի ռեժիսորը։

1995 թ. Հարությունյանին կրկին խնդրում են վերադառնալ Ստեփանակերտի թատրոն: Երկրորդ անգամ գնալու որոշումը բարդ էր, բայց հետպատերազմյան իրավիճակը, ապա այն մտայնությունը, որ թատրոնն իր կարիքն ունի, ստիպեցին դարձյալ հետ գնալ Ստեփանակերտ: Այստեղ աշխատել է մինչեւ 2007 թ., որից հետո տեղափոխվել է Շուշի, որտեղ սաղմնային վիճակում երեք թատրոններ կային՝ մանկապատանեկան, տիկնիկային եւ դրամատիկական: Հարությունյանը դրանք միավորեց մեկ թատրոնի տանիքի տակ՝ չխախտելով ժանրային առանձնահատկությունները: Դրան ավելացրեց նաեւ պոեզիայի ժանրը (մինչեւ 2014 թ. նա եղել է թատրոնի տնօրենը, ապա՝ գեղարվեստական ղեկավարը):

Թատրոնը մշտական շենք չուներ։ Տեղից տեղ էին «թափառում»։ Զրուցակիցս ժպիտով է հիշում, թե ինչպես էին 16 քմ մակերեսով սենյակում ներկայացում բեմադրել, որին ներկա էր Արցախի այդ ժամանակվա նախագահ Բակո Սահակյանը։ Իսկ երբ Շուշիի մշակույթի տունը կառուցեցին, թատրոնը ձեռք բերեց իր մշտական տեղը։ Լեոնիդ Հարությունյանի խնդրանքով կցակառույց էին պատրաստել թատրոնի համար, բեմն էին մեծացրել։

Պատերազմի օրերին Շուշիի մշակույթի տան շենքի գետնահարկը որպես ապաստարան էր ծառայում քաղաքացիներին։ Հոկտեմբերի 7-ի ռմբակոծության օրը թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը սովորականի պես իր աշխատասենյակում էր։ Հիշում է, որ այդ օրը ոստիկաններն անընդհատ ներսուդուրս էին անում շենք, վերեւում էլ անօդաչու թռչող սարքերն էին պտտվում:

«Մեկ էլ որ ռումբը չխփեց, լուսամուտից նայում եմ, շենքը գնում է: Դահլիճի վրա էր ընկել, ավերակ էր դառել այն: Ես դուրս թռա շենքից: Տեսա պատգարակներով ոստիկաններին դուրս են բերում շենքից: Մի երիտասարդ, հրաշք տեսքով ոստիկան հենց պատգարակին մեռավ: Մտա ներս, տեսա մի ոստիկան կպել է աթոռին՝ արյունը չռում էր դեմքից, հրաժարվում էր դուրս գալ, սթրեսի մեջ էր: Դահլիճի տակ նաեւ ապաստարան կար, մեկ էլ նկատեցի, որ այդտեղից մի ծեր կին, ոնց որ մահվան ուրվականը, ուզում է դուրս գալ»,- վերհիշում է զրուցակիցս:

Թատրոնի գույքը փոշու մեջ էր: Փորձասենյակների, գրիմանոցների դռները պոկված էին եւ մի կողմ նետված: «Առաջին հարկից մինչեւ երկրորդ հարկ սկսեցի մաքրել, լվանալ: Ասացի՝ Աստված պահել է, ուրեմն՝ հետ կգանք, կվերանորոգենք: Ներքեւի կողպեքն էլ պոկվել էր, մի մուրճ գտա, սարքեցի, բանալին մոտս էր, փակեցի»,- ասում է զրուցակիցս:

Դրան հաջորդող օրերին կրկին սկսել էր աշխատել: Ընդմիջումներին նկուղ էր իջնում՝ մարդկանց հետ խոսելու, նորություններ իմանալու համար:

Լեոնիդ Հարությունյանն ասում է՝ չէր թաքնվում, մտածում էր, թե ինչ կլինի՝ կլինի: Մի անգամ էլ, երբ բարձրացել էր աշխատասենյակ, պայուսակի մեջ բանալին չէր գտել: Տուն հասնելու փոխարեն իջել էր ապաստարան, մտածել էր՝ մի քիչ կխոսի բնակիչների հետ, հետո ավելի ուշ կգնա տուն՝ բանալու հետեւից: Երբ իջել էր նկուղ, այնտեղ ապրողներից մեկն ասել էր, որ թատրոնը ռմբակոծել են: Ռումբը պայթել էր հենց իր աշխատասենյակի առաջ: «Եթե բանալին վերցրած լինեի ինձ հետ, այսօր զրույց չէինք ունենա»,- նկատում է նա:

Քաղաքում գնալով ավելի վտանգավոր էր դառնում մնալը: Ռմբակոծությունը չէր դադարում: Մինչեւ հոկտեմբերի 31-ը Լեոնիդ Հարությունյանը եղել է Շուշիում: «Ես չէի մտածում, որ թուրքը ոտք կդնի Շուշիում: Մտածում էի, որ հաղթելու ենք, հետ ենք գալու»,- նշում է նա:

Թատրոնի ղեկավարը Շուշիում մնում էր դստեր՝ Շուշանի հետ: Հենց վերջինիս անվտանգությունից ելնելով էլ՝ որոշել էր դուրս գալ քաղաքից: Սակայն այդ ժամանակ ոչ ավտոբուսներ կային, որ կտանեին նրանց, ոչ էլ մեքենաներ: Երբ Շուշիի քաղաքապետի մոտ էր գնացել՝ հարցնելով, թե արդյոք Երեւան գնացող մեքենա կա Շուշանին տանելու համար, բացասական պատասխան էր ստացել: Այդտեղից դուրս գալուց հետո ճանապարհին մի մեքենա էր մոտեցել, որը Երեւանից լրագրողներ էր տարել Արցախ: Վարորդը, որ հետո պարզվեց, արտգործնախարարության աշխատակցիներից էր, նրանից ներողություն էր խնդրել, ասել, որ ուտելիք է մնացել, եթե իրեն տա, հո չի նեղանա, չի ուզում հետ տանել Երեւան: Մեքենան դատարկ էր: Այդ ժամանակ էլ Լեոնիդ Հարությունյանը խնդրել է իրեն եւ դստերը Երեւան հասցնել:

Շուշանին դժվարությամբ համոզեցին Շուշիից դուրս գալ: Նա մի քանի պայուսակներ էր հավաքել իրերով՝ Երեւան բերելու համար, հայրն ասել էր, թե ինչու է այդքան հավաքում, մեկ է՝ հետ են գնալու: Միայն սպասքով լցված մի պայուսակ են բերել իրենց հետ: Շուշանը իր պահոցից միայն 5 հազար դրամ էր վերցրել՝ ասելով, թե միեւնույնն է՝ շուտով վերադառնալու են: Նա Շուշիից դուրս եկավ տնային հողաթափերով:

Դեպի Երեւան ճանապարհին անընդհատ լսվում էին ռումբերի պայթյունները, դրանք ավելի մոտ էին թվում:

«Շուշիում թողեցի թատրոնն իր ունեցվածքով, ամբողջ արխիվը, իմ 53 տարվա արխիվը: Մտածում էի՝ հաղթելու ենք, հետ ենք գնալու»,- ասում է թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը:

Մենք լռում ենք։ Հուզմունքի մի թրթիռ անցնում է Շուշիում ամեն ինչ թողած մարդու դեմքով։ Ասում է՝ հիմա էլ հոգով այնտեղ է։

Շուշիում անցկացրած վերջին օրերն իսկապես ծանր ու տխուր էին։ Թախծի մի ամպ իջնում է զրուցակցիս դեմքին։ «Կենդանիները որբացած ման էին գալիս։ Երբ մարդ էին տեսնում, զարմացած նայում էին։ Երբ գիշերով իջնում էի, լույս չկար, հեռախոսիս լույսն էի վառում։ Շները, կատուները ոտքերի արանքով նվնվալով քայլում էին։ Նրանք որբացած էին։ Այն աչքերը, որ մարդ էին տեսնում, մի տեսակ ուշադիր․․․ Ապշելու բան է»,- ասում է նա։

Մի անգամ մզկիթի կողքի շենքով տուն գնալիս մի հսկա գամփռ մոտեցել էր Լեոնիդ Հարությունյանին: Ասում է՝ շներից առհասարակ վախենում է, եւ այդ գամփռը դունչը քսում էր իրեն, հոտոտում։ Այդ պահին թատրոնի դերասանուհիներից մեկի եղբորն էր տեսել, ով ասել էր, որ վախենալ պետք չէ, շունն իր շղթան կտրել է ու մարդ է փնտրում քաղաքում։ Հարությունյանին տեսնելով՝ որպես հարազատ էր ընդունել։ «Այդ որբությունը, պատերազմական ահասարսուռ վիճակը կենդանուն մարդկային զգացմունքի էր բերել»,- նշում է զրուցակիցս։

Ասում է՝ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը լսելուց հետո չէր հավատում, որ Շուշին ընկավ, եւ երբեք չէր մտածի, որ այնտեղ թուրքի ոտք կմտնի։ Զրուցակցիս խոսքով՝ մենք պարտվել ենք ճակատամարտը, սակայն պատերազմը մշտապես եղել է, կա եւ շարունակվելու է։ Նրա բնորոշմամբ՝ դա Հայկի եւ Բելի պատերազմն է։ Մեր զրույցի վերջում ավելացնում է՝ Շուշին էլ է հետ գալու, Հադրութն էլ, եւ ինքը միանալու է դրա համար պայքարին։

Հիմա Լեոնիդ Հարությունյանի ամբողջ «ունեցվածքը» այն մի պայուսակն է, որով աշխատանքի էր գնում-գալիս։ Շուշիից հեռանալուց առաջ հավաքելով առաջին անրաժեշտության իրերը, ինչպես նաեւ իր գրպանի գիրքը՝ դերասաններից նվեր ստացած «Նարեկը», համոզված էր, որ շուտով վերադառնալու է։ Ասում է՝ հիմա ապրում է օդից կախված վիճակում։ «Թող ինձ ներեն իմ երեխաները, եղբայրները, հարազատները, որոնք իրենց տներն ունեն, եւ ես այնտեղ քնում եմ, բայց իմ տունը չէ։ Հիմա էլ գիտեմ, թե Շուշիում եմ։ Իմ տունն էլ, թատրոնն էլ այնտեղ են»,- ասում է Լեոնիդ Հարությունյանը։

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan