Այսօր՝ 22 սեպտեմբերի 2020թ., 00:00
Նիագարա ջրվեժը լուսավորվել է հայկական դրոշի գույներով «Արարատը» շնորհավորել է անազատության մեջ գտնվող Էդգար Մալաքյանին ԱՀ նախագահը և ՀՀ պաշտպանության նախարարը քննարկել են հայկական երկու պետությունների անվտանգային համակարգին վերաբերող հարցեր Ռոբերտ Քոչարյանը ներկայի եւ իրատեսական ծրագրերի, իսկ Նիկոլ Փաշինյանը 2050-ի մասին Դուբայի Բուրջ Խալիֆան լուսավորվել է Հայաստանի ազգային դրոշի գույներով Նոր մասսայական զորահավաքներ Ադրբեջանում Հայաստանի անվտանգության «դոսյեն» Փաշինյանն այսօրվա խնդիրը լուծելու փոխարեն զբաղված է 2050-ի վերափոխմամբ Մեր երկրի բնակչության գերակշիռ մեծամասնության ծննդավայրը Հայաստանն է Բողոքի ակցիա Կառավարության դիմաց. (տեսանյութ) Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 115 նոր դեպք Հոկտեմբերի 8-ին՝ համապետական հանրահավաք Հերթական հումորիստ-դերասանն անցել է աշխատանքի քաղաքապետարանում Իլհամ Ալիեւը ՄԱԿ-ում բողոքել է Հայաստանից Որքան գումար է հատկացվել անկախության 29-ամյակի միջոցառմանը. գնումները կատարվել են առանց մրցույթի «Մարտի են գնում միայն»... հավատարիմ «հինգվարդիականները». Փաշինյանը նախապատրաստվում է Կազմել են «անցանկալի» փորձագետների ցուցակ 2050-ից առաջ մտածենք 2020-ի եւ 2021-ի մասին Սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովի աշխատանքները ձգձգվում են. դա համաձայնեցված է Ով է գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչման արժանացած Կամո Քոչունցը Ապագա Հայաստանի մասին միայն այսօր չսկսեցին մտածել Oրակարգում գլխավոր դատախազին նոր լիազորություններով օժտելու հարցն է Վճռաբեկ դատարանում աշխատելու համար մրցակցությունն օրեցօր ահագնանում է. բայց դատավորները վախենում են Արթուր Ավագիմյանի հաղթական գոլը «Ուշքի արի». ՔՊ-ի վերջին նիստին ներկաները, կարելի է ասել, հարձակվել են Արայիկ Հարությունյանի վրա Էս պահին հարկերի հավաքագրումը մինուս ա մոտ 10%-ով Լևոն Քոչարյանի ռոմանտիկ անակնկալը Սիրուշոյի ելույթի ժամանակ (Տեսանյութ) Քիմ Քարդաշյանը բաժանվում է Քանյե Ուեսթից դստեր մասին հրապարակման պատճառով. հայուհու ընկերը բացահայտել է մանրամասները Անվտանգության մարմինները ոչ թե իմ կամ ձեր հեռախոսը լսելով պետք է զբաղվեն, այլ գործակալներ բռնեն. Էդմոն Մարուքյան Ադրբեջանական ողբերգություն. Դասագրքերում «հայտնաբերվել են» հայկական դրոշի գույները Սերժ Սարգսյանն այցելել է Եռաբլուր. Առաջիկայում մամուլի ասուլիս կլինի Իշխանությունն իր ապազգային քայլերով բերել երկիրը հասցրել է անդունդի եզրին․ ազատամարտիկ Վաշինգտոնի քաղաքապետը սեպտեմբերի 21-ը հռչակել է Վաշինգտոնում «Հայաստանի Անկախության օր» Նիկոլ Փաշինյանը պետք է կամավոր հեռանա․ Վիտալի Բալասանյան (տեսանյութ) Ռազմավարությունը ավելի շատ կենացների և լավ մաղթանքների հավաքածու է. Արեն Ապիկյան Պապիկյանը մտահոգություն է հայտնել Հայկական ԱԷԿ-ի նկատմամբ Ադրբեջանի հնչեցրած սպառնալիքի առնչությամբ Արսեն Թորոսյանը շարունակում է ծաղրել ՀՀ քաղաքացիներին Լիբանանը «դժոխք կգլորվի», եթե չհաջողվի նոր կառավարություն կազմել. Միշել Աուն Չինաստանը պատրաստվում է լուսնագնաց ուղարկել Լուսին ԱՄՆ-ում դատարանը կասեցրել է WeChat-ի արգելքի վերաբերյալ Թրամփի հրամանը Պետրոսյանի կնոջը մեղադրել են որդու՝ Վահանի նկատմամբ ցուցադրական սիրո համար Անհատի մը կամ ազգի մը անկախութեան իրաւունքը խլել մեղանչում է Աստուծոյ դէմ․ Արամ Ա Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակը լուսավորվել է Հայաստանի դրոշի գույներով Մեր ինքնության դեմ հայտարարված է պատերազմ Ահազանգեր կան աշակերտների շրջանում ուշագնացության դեպքերի մասին. Հոգեբանն ահազանգում է՝ երեխաները կսկսեն ագրեսիվանալ Զինված օպերացիա մայրաքաղաքի կենտրոնում. ում են փնտրել իրավապահները. (տեսանյութ) Եթե երեխան հետս չլիներ մոտենալու էի ու թքեի այս երկուսի դեմքին Նիկոլ Փաշինյանն ու Ալիևը խրոնիկ վախի զգացում ունեն Ռոբերտ Քոչարյանից Ալիևը շնորհակալություն է հայտնել Թբիլիսիին` Վրաստանի տարածքով դեպի Հայաստան զենքի մատակարարումը թույլ չտալու համար Գաղտնալսման գործը բացահայտվել է Վանեցյանի ԱԱԾ պետ եղած ժամանակ, և իշխանությունների կողմից անբարոյականություն է նրան մեղադրել գաղտնալսելու մեջ Յուրի Խաչատուրովն այցելեց Եռաբլուր Նոր իշխանությունը ՀՀ-ն ներքաշել է հակամարտության մեջ, իսկ տավուշյան դեպքերից հետո՝ պատերազմական իրավիճակի մեջ. Վ. Բալասանյան Օդուժի տոնական թռիչքը՝ Երևանի երկնքում. (տեսանյութ) Կանադայում սառցե դարաշրջանի ուղտերի ԴՆԹ են հայտնաբերել Համոզում են, որ եկեղեցիներում կորոնավիրուսով վարակվելու հավանականությունն ավելի է մեծ է, քան տրանսպորտում Այս պահին բանակցություններ չկան, գործընթացը փակուղում է․ Վիտալի Բալասանյանը՝ ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի մասին (տեսանյութ) COVID-19 դեպքերի կտրուկ աճի պատճառով հրաժարական է տվել Չեխիայի առողջապահության նախարարը Մտահոգիչ է, որ Հայաստանում գործակալներ կան, դա ԱԱԾ-ի խնդիրն է. Սասուն Միքայելյան Կարճ ժամանակահատվածում մեր երկիրը կյանքի բոլոր ոլորտներում իրականացրեց աննախադեպ լայնածավալ բարեփոխումներ Արամեի, Միհրանի, Արաբոյի, Արամ Mp3-ի, Մկրտիչ Արզումանյանի ու Արսեն Սաֆարյանի համատեղ տեսահոլովակը` նվիված հուլիսյան գործողությունների մարտիկներին «Դոսյե»-ի զեկույցում նշված փաստերով քննություն արդեն սկսվել է. ԱԱԾ տնօրեն Մոսկվայից դեպի Երևան նոր չարտերային չվերթների ժամանակացույցը Երկիրը կանգնած է պատերազմի շեմին, իսկ «վարչապետ» Փաշինյանը կաֆե-ռեստորաններում է պտտվում Ռիո դե Ժանեյրոյում Հիսուս Ամենափրկիչ արձանը լուսավորվել է Հայաստանի դրոշի գույներով Քյարամյանին խորհուրդ եմ տալիս պարզել՝ ինչպե՞ս ստացվեց՝ ՔԿ-ն գաղտնալսման գործով որոշ անձանց մեղադրանք չառաջադրեց. Բաբայան Անկախության 29-րդ տարեդարձին կոչ եմ անում համախմբման և զսպվածության, հարգանքի, քաղաքական ողջախոհության. Սեյրան Օհանյան Արթուր Վանեցյանը թող առաջին հերթին մտածի իր օրոք եղած գաղտնալսումների մասին. Արգիշտի Քյարամյան Մենք մեզ ապահովագրելու նպատակով պետք է քայլեր ձեռնարկենք «Մենք առավել քան պատրաստ ենք». ԱԳ նախարարը՝ առանց նախապայմնների բանակցությունների մասին Ես ինքս պատրաստ եմ կրել ցանկացած պատասխանատվություն. «Արտ Լանչ»-ի հիմնադիրը պարզաբանում է տարածել Գործենք միասին՝ որքան էլ տարբեր լինեն մեր մտածելակերպն, աշխարհայացքն ու պատկերացումները. Արմեն Սարգսյան Ի՞նչ է կատարվում եվրոպական խաղադաշտերում Գործ է պետք անել, այլ ոչ թե խոսել. Հրանտ Բագրատյան Ալիեւի հայտարարությունը շատ հուզական էր. Մնացականյանը չմեկնաբանեց այն Անկախության յուրաքանչյուր տարեդարձ պետք է դառնա յուրօինակ հաշվետվության ժամանակ, թե ի՛նչ ենք արել Վրաստանն էլ սկսեց թվեր խփել Ներքին Կարմիրաղբյուրում չպայթած արկ է հայտնաբերվել Անկախությունը մեր երկրի ապագայի հիմնասյունն ու երաշխավորն է. Ծառուկյան «Այսօր փառահեղ տոն է». Արթուր Վանեցյանի շնորհավորական ուղերձը՝ Անկախության տոնի առթիվ Անհրաժեշտություն է դառնում Հայաստանի բազմակողմանի զարգացման իրատեսական ծրագրի ստեղծումը. Քոչարյան
Հարցում

Չափորոշիչների ստեղծման խմբում մեր մասնագետի մասնակցության հայտը մերվեց. ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ

ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտն անկախության 30 տարիներին մշտապես մասնակցել է չափորոշիչների և դասագրքերի ստեղծմանը։ Այս անգամ էլ հաստատությունն իր պարտքը համարեց մասնակից դառնալ այդ հույժ կարևոր գործին։ Չափորոշիչների ստեղծման խմբում ընդգրկվելու համար ինստիտուտի գիտաշխատողներից առաջադրվեց պատմագիտության թեկնածու Լիլիթ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը։ Սակայն նրա հայտը մերժվեց՝ առանց պարզաբանման։ Շուտով պարզ դարձավ, որ մերժումներ են ստացել նաև գիտակրթական այլ հաստատությունների փորձառու մասնագետներ։ Նկատելի էր, որ ի սկզբանե այդ խմբի ձևավորման գործընթացը տեղի էր ունենում տարօրինակ գաղտնիության պայմաններում։ Երբ օրերս քննարկման հանվեց նախագիծը և հրապարակվեց խմբի անդամների անունները, շատ բան դարձավ հասկանալի։ Այդ մասին ասվում է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հայտարարությունում:

«Ծանոթանալով փաստաթղթին՝ հանրապետության գիտակրթական այլ հաստատությունների հետ մեկտեղ պատմության ինստիտուտը կարևոր համարեց իր սկզբունքային անհամաձայնությունն արտահայտել հանրակրթական «Հայոց պատմություն» առարկայի ուսումնառության հայեցակարգի նախագծի վերաբերյալ: Նախագծում բացակայում է «հայրենասիրություն» հասկացությունը, ինչը հայաստանցի աշակերտին «Հայոց պատմություն» առարկայի միջոցով սերմանվող հիմնաքարային գաղափարն է:

Նախագծի կազմողները Հայոց պատմության շարադրանքն սկսում են ոչ թե Ք. ա. III հազարամյակից, այլ մ.թ.ա. IX դարից, այսինքն` Արարատյան թագավորության (Ուրարտու) ժամանակաշրջանից՝ ուսումնական ծրագրից դուրս թողնելով մեր պատմության նախորդ երկու հազարամյակները և այդպիսով փաստորեն կասկածի տակ դնելով մեր ժողովրդի տեղաբնիկության իրողությունը: Դուրս է թողնված նաև նախապատմական դարաշրջանը, որը նույնպես կարևոր է, քանի որ հին քարի դարից սկսած Հայկական լեռնաշխարհում տեղի ունեցող իրադարձություններն էին, որ հող նախապատրաստեցին հայոց պատմության սկզբնավորման համար: Ավելին, «Հայկական լեռնաշխարհ» աշխարհագրական անվան փոխարեն հաճախ օգտագործված են «Անատոլիա» և «Հարավային Կովկաս» արհեստածին ու զուտ քաղաքական նկատառումով հորինված եզրույթները:

Հայ աշակերտի կողմից Հայաստանի պատմության մասին ամբողջական պատկերացում կազմելու տեսակետից անընդունելի է նաև հայեցակարգի նախագծում իրադարձությունների ժամանակագրության խաթարումը: Առաջարկվող հայեցակարգի նախագծից ամբողջությամբ հանված են Առաջին աշխարհամարտի տարիներին ռուսական զորքերի կազմում Արևմտյան Հայաստանի տարածքներն ազատագրած և արևմտահայ գաղթականներին ցեղասպանությունից փրկած հայ կամավորական ջոկատների մասին տեղեկությունները: Ցանկը կարելի է շարունակել...

Եթե սույն հայեցակարգի նախագծում նկատված վերոնշյալ դրսևորումների պատճառներն ու շարժառիթները մինչ այդ անբացատրելի էին թվում, ապա վերջին օրերի հրապարակում-բացահայտումներից հետո շատ հարցերի պատասխաններ հստակեցվեցին: Ինչպես պարզվեց, «Հայոց պատմություն», «Համաշխարհային պատմություն», «Հասարակագիտութուն» առարկաների հայեցակարգի նախագծերը մշակող որոշ փորձագետներ, այդ թվում` խմբի ղեկավարը, մի քանի այլ անձանց հետ 2016 – 2018 թթ., փաստորեն գաղտնիության այմաններում մասնակցել են օտար դրամաշնորհային ծրագրի, կազմակերպել քննարկումներ Հայաստանում և Թուրքիայում, որոնց արդյունքում թուրք հեղինակների հետ համահեղինակությամբ 2017 թ. հրատարակել են «Պատմության ուսուցումը Թուրքիայի և Հայաստանի դպրոցներում. քննադատություն և այլընտրանքներ»), իսկ 2019 թ.` «Պատմության ուսուցման այլընտրանքային չափորոշիչները Հայաստանի և Թուրքիայի համար» ձեռնարկները։ Այդ մասին տեղյակ չեն եղել ոչ միայն Հայաստանի գիտակրթական ոլորտի մասնագետները, այլ նաև ծրագիրն իրականացնող խմբի անդամների աշխատանքային ընկերները՝ ԵՊՀ համաշխարհային պատմության ամբիոնի աշխատակիցները։

Այդ գրքերում մանրամասն ներկայացված են Հայաստանում և Թուրքիայում պատմության դասագրքեր գրելու նոր չափորոշիչները։ Հատկանշական է, որ հիշյալ ձեռնարկների հայ «մասնագետները» հանդիմանում են 12-րդ դասարանի Հայոց պատմության դասագրքի հեղինակներին 2016 թ. Ապրիլյան պատերազմի դրվագները շարադրանքում ընդգրկելու համար՝ հավանաբար դա համարելով հայ աշակերտների շրջանում հարևանների նկատմամբ թշնամություն սերմանելու քայլ:

Ի դեպ, նոր չափանիշների հեղինակները շրջանառության մեջ գտնվող ուսումնական ձեռնարկներում փաստորեն չեն տեսել որևէ դրական ու ուսանելի նյութ, որի պատճառով, ըստ էության առաջարկում են արմատապես վերանայել գործող ծրագրերը՝ մոռանալով, որ նույն Ապրիլյան պատերազմի հերոսները ևս գիտելիք էին ստացել ու դաստիարակվել գործող դասագրքերով։ Ավելին, չափորոշիչների հեղինակները նոր դասագրքերում չեն կարևորել 2010-ական թվականներից լույս տեսած «Հայոց պատմության» ակադեմիական նոր բազմահատորյակի (ի դեպ, հրատարակված 6 գրքերը ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտը ԿԳՄՍ, ՊՆ ու Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունների միջոցով անվճար հատկացրել է Հայաստանի բոլոր դպրոցներին, զորամասերին, կենտրոնական ու համայնքային գրադարաններին) հայեցակարգային մոտեցումների ներառումը, որոնց հեղինակները, լինելով հանրապետության և Սփյուռքի ամենաճանաչված մասնագետներ, պատմական գիտության վերջին խոսքը ներկայացրել են հանրության դատին։

Թուրք հեղինակների հետ դրամաշնորհային նմանատիպ ծրագրերի մասնակցելով, ակամայից փորձ է արվում կյանքի կոչել Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի բազմիցս հնչեցրած՝ «պատմաբանների հանձնաժողովի» ստեղծման գաղափարը, որն իբր թե պետք է զբաղվի պատմական, այսպես կոչված վիճելի խնդիրների, առաջին հերթին` Հայոց ցեղասպանության հարցի քննարկումով` այդպես ըստ էության կասկածի տակ դնելով հայ ժողովրդի նկատմամբ իրագործված եղեռնի ու հայրենազրկման իրողությունները: Ահա թե ինչու հայկական կողմը մշտապես մերժել է թուրքական նմանատիպ առաջարկները։ Ավաղ, մի քանի հայ պատմաբաններն ու քաղաքական գործիչները, ինչ-ինչ նպատակներ հետապնդելով, գնացել են այդ քայլին և թուրքական հայեցակարգային մոտեցումներն ըստ էության փորձել են արմատավորել «Հայոց պատմություն» առարկայի ուսումնական ծրագրում:

Հայեցակարգի նախագծի և հիշատակված ձեռնարկների համեմատության արդյուքում ակնհայտ է դառնում, որ թուրքերի հետ այդ ձեռնարկները գրած այն հայ հեղինակները, որոնք ընդգրկվել են չափորոշիչները մշակող խմբի մեջ, դրանցում նշված դրույթները գրեթե նույնությամբ վերաշարադրել են հանրակրթական «Հայոց պատմություն» առարկայի հայեցակարգի նախագծում:

Գաղտնիք չէ, որ չհայտարարված պատերազմի մեջ գտնվող Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության աշակերտները՝ որպես իրենց երկրի հայրենասեր ու պետականաշեն քաղաքացիներ, ձևավորվում են նաև դպրոցում «Հայոց պատմություն» առական ուսումնասիրելու միջոցով։ Կնշանակի այսուհետ նրանք պետք է դաստիարակվեն կեղծ խաղաղասիրական, թշնամու կերպարի վերացման` «թուրքին ներելու», ֆեմինիզմի գաղափարներով։ Եվ դա այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանը չի հրաժարվել Արցախյան հակամարտությունը ռազմական ճանապարհով լուծելու մտադրությունից, Հայաստանի Հանրապետությունը «Արևմտյան Ադրբեջան» համարելու տխրահռչակ գործելակերպից, իսկ Թուրքիան` այդ գործում նրան աջակցելուց ու Հայոց ցեղասպանության փաստը ժխտելուց: Ասվածի ամենավառ ապացույցներն են օրեր առաջ Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերի վրա ադրբեջանական զինուժի հարձակումները, Ադրբեջանին սատարելու Թուրքիայի ռազմաշունչ հայտարարությունները, հայկական երկու պետությունների հարևանությամբ այս պահին թուրք-ադրբեջանական լայնածավալ զորավարժությունների անցկացումը:

Վերոնշյալից ելնելով՝ ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության ուշադրությունն ենք հրավիրում այս խնդրի վրա, քանզի այն այլևս ոչ միայն և ոչ այնքան կրթական հարց է, որքան լրջագույն սպառնալիք մեր ազգի ու պետության անվտանգության համար»,- ասվում է հայտարարությունում:

ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյան

Գիտական հարցերի գծով փոխտնօրեն, պ.գ.դ., պրոֆեսոր Կարեն Խաչատրյան

Գիտական քարտուղար, պ.գ.թ., դոցենտ Հակոբ Մուրադյան

Հին դարի պատմության բաժնի վարիչ, պ.գ.թ., դոցենտ Գոհար Վարդումյան

Միջին դարերի պատմության վարիչ, պ.գ.թ., դոցենտ Արտաշես Շահնազարյան

Հայ պարբերական մամուլի պատմության բաժնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ալբերտ Խառատյան

Նոր պատմության բաժնի վարիչ, պ.գ.դ. Ռուբեն Սահակյան

Հայկական հարցի և հայոց ցեղասպանության պատմության բաժնի վարիչ, պ.գ.դ., պրոֆեսոր Արմեն Մարուքյան

Հայկական գաղթօջախների և սփյուռքի պատմության բաժնի վարիչ, պ.գ.դ., պրոֆեսոր Գևորգ Ստեփանյան

Երիտասարդ գիտաշխատողների խորհրդի նախագահ, պ.գ.թ., դոցենտ Համո Սուքիասյան

Հայտարարությունն ընդունվել է ինստիտուտի տնօրինության 2020 թ. հուլիսի 30-ի հեռավար նիստում

 

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan