Այսօր՝ 25 փետրվարի 2020թ., 00:00
Հարվի Վայնշտեյնը մեղավոր է ճանաչվել սեռական բռնության եւ բռնաբարության մեջ Իտալիայի առաջնության հանդիպումները կարող են անցկացվել առանց հանդիսականի Ասանժին չի կարելի արտահանձնել ԱՄՆ-ին ինքնասպանության ռիսկի պատճառով.փաստաբան «Ես պնդում եմ, որ աբսուրդ է էս ամեն ինչը». Արա Բաբլոյանը` իր մեղադրանքը փոխելու մասին Նեթանյահուն չի բացառում պատերազմը Ֆրանսիայում ծրագրվում է 70 լրացուցիչ հիվանդանոցներ պատրաստել կորոնավիրուսով պացիենտների համար 2020թ․ նախատեսվում է վերանորոգել ավելի քան 500 կմ. Տիգրան Ավինյան Բաքվում երկու մարդ է հոսպիտալացվել կորոնավիրուսի կասկածանքով Մխիթարյանը՝ Լեչչեի դեմ խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ Միլանը՝ կորոնավիրուսի ճիրաններում. սուպերմարկետները դատարկ են, հանրային օբյեկտները՝ փակ Քաղավիացիայի կոմիտեն հայտարարություն է տարածել Հունվարի 11-ից Գյումրու «Թռչունյան տուն» գիշերօթիկը փակվեց, բոլոր սպասելիքներն ի չիք դարձան՝ 49 աշխատակից գործազուրկ է, 31 երեխա՝ անտուն. տնօրեն «Մաժոր» սերիալի աստղ Պավել Պրիլուչնին հայտարարել է դերասանուհի Ագաթա Մուցենիեցեից բաժանվելու մասին 2019 թվականին նախարար Ռուստամ Բադասյանը 28 500 ԱՄՆ դոլարի չափով պարգեւավճար է ստացել Ռուսաստանում կարգելե՞ն դաջվածքները Մամիկոն Ղարիբյանը՝ Նորվեգիայում անցկացված շախմատային մրցաշարի հաղթող 17-ամյա պատանիների վեճն ավարտվել է դանակահարությամբ․ հարվածը եղել է գոտկային հատվածում 3-րդ հարկից ընկած 1.5 տարեկան աղջնակը լիովին առողջ դուրս է գրվել հիվանդանոցից ԿԳՄՍ նախարարը` դասապրոցեսը դադարեցնել-չդադարեցնելու մասին Շահնազար գյուղի մոտ ջրամբարի միլիոնավոր սատկած ձկներ են հայտնաբերվել (տեսանյութ) «Ֆեներբահչեի» նախագահը տրիբունայում հարձակվել է ֆանատների վրա Արա Բաբլոյանին եւ Արսեն Բաբայանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել Հորդորում եմ հայտարարել` նվիրաբերություն չկատարող գործարարների նկատմամբ խտրական վերաբերմունք չի լինի. Ռ. Մելիքյան Իրանի հետ Հայաստանի սահմանն իրականում այդպես էլ չի փակվել. Էդմոն Մարուքյան Հրայր Թովմասյանը դատական հայց է ներկայացրել Նիկոլ Փաշինյանի դեմ Դատարանում քաղաքական իշխանությանը շատ հետաքրքիր խայտառակություն է սպասվում. Արսեն Բաբայան Ջալալ Հարությունյանը լավագույնս տիրապետում է ռազմական գործի նրբություններին. Արշավիր Ղարամյան Արքայազն Հարին եւ Մեգան Մարքլը պայքարի մեջ են մտել թագուհու հետ Լիլի Մորտոն նոր զվարճալի տեսանյութ է հրապարակել ետնաբեմից (տեսանյութ) Արմեն Գևորգյան. Կորոնավիրուսի և մեր քայլերի մասին Սաուդյան Արաբիայում կին ռեփերին սպառնում են ձերբակալել կանանց մասին տեսահոլովակի համար (տեսանյութ) Սինդի Քրոուֆորդի դուստրը կիսամերկ լուսանկար է հրապարակել Մելանյա Թրամփը ցույց է տվել՝ ինչպես սպիտակ տաբատ կրել Երգչուհի Վալերիան քաղաքական կուսակցություն կստեղծի ու ընտրությունների կմասնակցի «Սևերը» պետք է ստեղծեն իրենց կյանքը կարգավորող ինստիտուտներ ու «ազատագրական պայքար» ծավալեն. Միհրան Հակոբյան Տրանսգենդեր պարուհին մասնակցել է բրազիլական կառնավալին՝ խախտելով օրենքը (լուսանկարներ) Դոլարի փոխարժեքը մի փոքր աճել է. եվրոն նույնպես թանկացել է Գործարարներին պարտադրո՞ւմ են գումար փոխանցել «այո»-ի քարոզարշավին Ոստիկանության տեսանյութը Էջմիածնում կատարված սպանության դեպքից «Կորոնավիրուսն արհեստականորեն ստեղծված չէ». Ռուսաստանում Չինաստանի դեսպան Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը 2019-ին իրականացրել է 277 ստուգում Ինչ ազդեցություն է ունենում կորոնավիրուսը համաշխարհային տնտեսության վրա և որ ոլորտներն առավել շատ կտուժեն Չինաստանում նոր կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ են ստեղծել Դեսպանությունը հորդորում է ՀՀ քաղաքացիներին խուսափել կարանտինային գոտու մարդաշատ վայրեր հաճախելուց Ասուլիս՝ նոր կորոնավիրուսով պայմանավորված իրավիճակի վերաբերյալ․ ուղիղ Վրաստանը դադարեցնում է Իրանի հետ ավիահաղորդակցությունը Բակո Սահակյանը աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել Ասկերանում Բուհ ընդունվողների համար «Հայոց լեզու» առարկայի միասնական քննությունը կդառնա պարտադիր «Ես էլի մնում եմ իմ պնդմանը, որ դա հովազ էր». հարձակման ենթարկված քաղաքացի Իրանի հետ առաջիկայում ՀՀ շփումները կլինեն ավելի ինտենսիվ ՀՀ իշխանության նկատմամբ թշնամական քարոզչություն վարող նախագահի որևէ թեկնածու Արցախում չկա. Վիտալի Բալասանյան Մի լուսանկարի պատմություն, կամ տապալված ասուլիսը՝ որպես պետական ապարատ սողոսկելու կանաչ լույս Ջալալ Հարությունյանը նշանակվել է Արցախի պաշպանության բանակի հրամանատար Իրանում կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված ՀՀ դեսպանություն է դիմել 35 ՀՀ քաղաքացի. ԱԳՆ խոսնակ Մյունխենյան սկզբունքները դիրքորոշումը չեն փոխում, լրացնում են. ՀՀ ԱԳ նախարար ՀՀ նախկին վարչապետները միջնորդություն կներկայացնեն Ռոբերտ Քոչարյանի գործով Ադրբեջանի կողմից հայտարարված «դիվերսիան» ուղղակի լավ հեքիաթ է, ադրբեջանական հանրության համար. ՊՆ խոսնակ Երևանի քաղաքապետարանում տարեսկզբին 25.4 մլն դրամի պարգևավճարներ են բաժանվել Թուրքիայում դանակագործների ընտանիքը հայ վարպետից սովորած գործը փոխանցում է սերնդեսերունդ Թուրքմենստանում ծեր մարդկանց մեկ շաբաթ ստիպել են փորձերի գնալ նախագահի հետ հանդիպման համար Արցախում կորոնավիրուսի վարակի դեպքեր չեն գրանցվել. պատասխանատու Բողոքի ակցիա Քաղաքապետարանի դիմաց. Պահանջում են հանդիպում քաղաքապետի հետ Իրանում կորոնավիրուսով վարակման դեպքերը հասել են 47-ի, կա 12 զոհ Վենետիկում կախտահանեն հասարակական տրանսպորտը Այդ դաշտերը մեզ պետք չեն, մենք պատրաստ ենք էդ հողերը վերադարձնել․ Ամենայն հայոց «փրկիչ» Նիկոլ Փաշինյան Ի՞նչ է սպասվում Երեւանի մանկապարտեզներ հաճախող երեխաների բացակայություններին «Գալիս ենք արդեն իրական խուճապի դեմ պայքարի փուլ». Արման Աբովյան Քուվեյթում գրանցվել է կորոնավիրուսով վարակվելու առաջին երեք դեպքը Կադիրովը Ստալինին «անիծյալ» է անվանել Ադրբեջանցի զինծառայող է սպանվել Հայաստանը սատարում է պաղեստինյան հիմնահարցի՝ 2 պետության սկզբունքի հիման վրա կարգավորումը. Զոհրաբ Մնացականյան Կորոնավիրուսի սպառնալիքի պատճառով Ավստրիան դադարեցրել է Իտալիայի հետ երկաթուղային հաղորդակցությունը 45 տարեկանը լրանալուց հետո զինծառայության անցած քաղաքացիների ստաժը կհաշվարկվի զինծառայության կենսաթոշակ նշանակելիս. ՄԻՊ Ի՞նչ են առավել հաճախ Չինաստանից Հայաստան ներկրում. ՊԵԿ նախագահի պարզաբանումը «Վերին Լարսում» Հայաստանի ներկայացուցիչը շուտով կսկսի աշխատել «Ժողովուրդը գազազած շո՞ւն է Փաշինյանի համար. «ֆո՛ւ» և «ֆա՛ս» հրամաններին սպասելիս». Անդրանիկ Թեւանյան «Իրանի հետ անցակետերը փակ չեն». Ադրբեջանի մաքսային կոմիտե Ռուսաստանում ցանկանում են բարձրացնել մեքենաների տրանսպորտային հարկը Ունենք տարաձայնություն Փաշինյանի՝ Մյունխենում հնչեցրած մտքերի հետ. Հակոբ Տեր-Խաչատուրյան Վաղը հանրապետության առանձին հատվածներում սպասվում է բուք․ Սուրենյան
Հարցում

Հնարավո՞ր է արդյոք Հայաստանում պետական հեղաշրջում

Այս թեմայի շուրջ խոսակցությունն ակտիվացրեց անձամբ վարչապետը: Սկզբից նրա ընտանիքին պատկանող լրատվամիջոցը գրեց դրա մասին, իսկ հետո նա նշեց այդ մասին իր վերջին ասուլիսում: Հաշվի առնելով խնդրի լրջությունը՝ փորձենք հասկանալ, թե ինչ է դա նշանակում և հնարավո՞ր է արդյոք Հայաստանում այս երևույթը:

Ո՞ր երկրներում են կատարվում պետական հեղաշրջումներ և ինչո՞ւ

Ռազմական հեղաշրջումները բնորոշ են զարգացման անցումային փուլում գտնվող երկրներում: Երկարատև տնտեսական ճգնաժամը և այն հաղթահարելու կառավարության անկարողությունը, քաղաքական խրոնիկական անկայունությունը պետական հեղաշրջման հիմնական աղբյուրն են դառնում: Այդ հեղաշրջման առանցքում է սովորաբար լինում բանակը: Այդ ճանապարհով են գնացել Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի գրեթե բոլոր երկրները: Թայվանը, Հարավային Կորեան, Սինգապուրը, Ֆիլիպինները, Թայլանդը, Ինդոնեզիան, Պակիստանը, Բիրման, Բանգլադեշը, Աֆղանստանը, Թուրքիան, Իրաքը, Սիրիան, Ալժիրը, Լիբիան, Ուգանդան, Չադը, Նիգերիան, Սոմալին, Եթովպիան, Գանան, Զաիրը, Սենեգալը, Տանզանիան, Չիլին, Արգենտինան, Բոլիվիան, Պերուն, Ուրուգվայը, Պարագվայը, Հայիթին, Դոմինիկյան հանրապետությունը, Նիկարագուան, Հոնդուրասը, Գվատեմալան և այլն:

Այս ճանապարը չի շրջանցել Եվրոպան՝ Հունաստանը, Իսպանիան, Պորտուգալիան, Լեհաստանը:

Միայն երկրորդ աշխարհամարտից հետո աշխարհում տեղի է ունեցել մոտ 500 խռովություն և հեղաշրջում: Դրանք պայմանավորված են եղել ոչ թե զուտ դավադրություններով, այլ ունեցել են օբյեկտիվ անհրաժեշտություն։

Ի դեպ, պետական և ռազմական հեղաշրջումներից չեն խուսափել նաև հետխորհրդային երկրները: Հարևան Վրաստանը՝ 1992-ին, Ադրբեջանը՝ 1993-ին, Մոլդովան, Տաջիկստանը, Ղրղզստանը և այլն: Մեզ մոտ էլ դրա թավշյա տեսակը եղավ 1998 թվականին:

Ե՞րբ է առաջանում հեղաշրջման պահանջը

Բանակը, սովորաբար կատարում է հեղաշրջումն այն պահին, երբ երկրի ղեկավարը գտնվում է արտերկրում կամ երկրի կենտրոնից հեռու: Այդպես եղավ ժամանակին Գանայում, Կամբոջայում և Ուգանդայում:

ԽՍՀՄ-ում էլ Խրուշչովի դեմ հեղաշրջում կատարվեց, երբ նա հանգստանում էր Պիցունդայում: Նույնը կատարվեց ԽՍՀՄ-ի վերջին տարում։ Երբ Գորբաչովը հանգստանում էր Ղրիմում, ГКЧП-ն փորձեց հեղաշրջում կատարել Մոսկվայում:

Սովորաբար «փակ» երկրներում հեղաշրջման գլխավոր դերը կատարում է բանակը: Կիսափակ երկրներում հեղաշրջմանը նախապատրաստվում են լայն քարոզչական աշխատանքով: Եվ հեղաշրջման սուբյեկտները լինում են ոչ միայն ուժային կառույցները, այլև պետական, քաղաքական և հանրային կառույցների ներկայացուցիչները: Ավելին, այդպիսի գործընթացների ժամանակ, որպեսզի հեղաշրջումը լեգիտիմ տեսք ստանա, պարտադիր է «փողոցի» գործոնի օգտագործումը: Հենց այդ եղանակով կատարվեց Չիլիում հեղաշրջումը 1973 թվականին: Երբ բանակի գործողություններից առաջ կազմակերպվել էր բեռնատար վարորդների արհմիության կողմից անժամկետ գործադուլը՝ դրանով պարալիզացնելով երկրի տնտեսական կյանքը:

Ինչպիսի՞ն են լինում պետական հեղաշրջման ձևերը

Ինչպես նշեցինք, հեղաշրջումները «փակ» և «կիսափակ» երկրներում տարբեր ձևեր են ստանում:

«Փակ» երկրներում բանակի դերը լինում է չափազանց մեծ: «Կիսափակ» երկրներում միայն բանակով հեղաշրջում իրականացնելը հնարավոր չէ: Դրա մեջ պիտի ներգրաված լինեն պետական, քաղաքական և հանրային լայն շրջանակներ: Բացի այդ, հեղաշրջումը պիտի նախապատրաստվի լայն քարոզչության միջոցով: Հեղաշրջման համար անհրաժեշտ է նաև քաղաքական «փողոցի» առկայությունը։ Կարիք է լինում պերմանենտ ձևով բողոքի ակցիաներ կազմակերպել՝ երկրում քաղաքական դաշտը լարվածության մեջ պահելով:

Նաև հեղաշրջումը պետք է ունենա կառավարման միասնական կենտրոն: Հեղաշրջման նպատակները կարող են լինել մի քանիսը: Այն է՝ փոխել երկրի ղեկավարին՝ չփոխելով նրա շրջապատը: Փոխել ղեկավարի շրջապատի մեծ մասին՝ չփոխելով երկրի ղեկավարին: Վերջապես փոխել և՛ ղեկավարին, և՛ նրա շրջապատին ամբողջովին կամ մասնակիորեն: Այս բոլոր ձևերը պայմանավորված են տվյալ երկրի առանձնահատուկ քաղաքական իրավիճակով:

Հեղաշրջման մեջ կարող է ներքաշված լինել ողջ բանակը կամ նրա մի մասը, անվտանգության կառույցներն ամբողջությամբ կամ նրանց մի մասը:

Սովորաբար ռազմական հեղաշրջումները լինում են հաջող և անհաջող, երկրի համար դրանք կարող են լինել և՛ օգտակար, և՛ վնասակար: Այս ամենը նույնպես կախված է երկրի իրավիճակից և նրա զարգացման փուլի առանձնահատկությունից:

Հնարավո՞ր է արդյոք պետական հեղաշրջում Հայաստանում

Հեղաշրջում հնարավոր է, եթե երկրում առաջանա ֆորս-մաժորային իրավիճակ, օրինակ՝ կապված Ղարաբաղի խնդրի հետ կամ անվտանգության այլ խնդիրներով պայմանավորված:

Այդպիսի՞ն է իրավիճակը այսօր Հայաստանում: Պատասխանը նույնպես ակնհայտ է: Իրավիճակը դեռ այդպիսին չէ, սակայն զարգացումները ընթանում են այդ ճանապարհով:

Փաշինյանի հեղինակությունը անկում է ապրում, բայց ասպարեզում դեռ չի ձևավորվել այն այլընտրանքը, որը պատրաստ է փոխարինել ներկայիս իշխանությանը: Սակայն, մյուս կողմից, Փաշինյանը իր քայլերով սրընթաց ձևով դառնում է օտար բոլոր շրջանակների համար: Ընդ որում՝ ոչ միայն քաղաքացիական դաշտում, այլ նաև հանրային և պետական կառույցներում: Ժամանակն աշխատում է իր դեմ, քանզի այս պայմաններում առաջացած ճգնաժամային դրսևորումները կարող են պերմանենտ բնույթ կրել: Եվ ինչ-որ պահի այն կարող է անդառնալի բնույթ ունենալ:

Արդյունքում վարչապետը փոխանակ փորձի լիցքաթափել իրավիճակը, այն է՛լ ավելի է սրում, քանզի սկսում է կասկածել բոլորին: Իսկ կասկածն էլ իր հերթին մղում է իրեն կտրուկ գործողությունների, ընդ որում՝ առանց հասկանալի հանրային չափորոշիչների, որպեսզի, իր կարծիքով, փորձի կանխել իր համար առաջացած վտանգները: Քաղաքագիտության մեջ դա կոչվում է «Ֆուկիդիտի թակարդ»-ի մեջ ընկնել: Սովորաբար այդ իրավիճակում գտնվող գործիչները երկար քաղաքական կյանք չեն կարող ունենալ:

Երվանդ Բոզոյան

Քաղաքական մեկնաբան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

website by Sargssyan