Այսօր՝ 22 փետրվարի 2020թ., 00:00
«Զվարթնոց» օդանավակայանում վտանգավոր ոչինչ չի հայտնաբերվել. ԱԻՆ-ը դադարեցրել է որոնողական աշխատանքները ԱՄՆ-ն արտահանման սահմանափակումներ է մտցնում Ռուսաստանի նկատմամբ Արքայազն Հարին և Մեգան Մարքլը չեն կարողանա օգտագործել SussexRoyal ապրանքանիշը «Յուվենտուսն» արտագնա խաղում հաղթեց «Սպալին» (տեսանյութ) Սիբիրում 46 000 տարեկան սառցակալած թռչուն են հայտնաբերել Կարող են արդյո՞ք ստատինները նվազեցնել ձվարանների քաղցկեղի առաջացման ռիսկը Իդլիբում թուրք զինվորական է զոհվել Փետրվարի 25-ին շրջանների զգալի մասում սպասվում են տեղումներ. Առաջիկա 5 օրերի եղանակի կանխատեսում 9 բան, որոնք դանդաղեցնում են նյութափոխանակությունը և խանգարում են նիհարել Մոսկվայում աղբատար բեռնատարը կողաշրջվել է մեքենայի վրա Կոկո Շանելի ստեղծած թևնոցներն մի ամբողջ կարողություն արժեն. ուրճացվա՞ծ գին թե՞ իրականություն (Photo) Բա եթե թալանած գումարները հետ եք բերել, ինչո՞ւ է 9 երեխա ունեցող ընտանիքին Ծառուկյանը մահճակալներ հասցնում. Գևորգ Պետրոսյան Պետությանը պատճառվել է 34 միլիոն դրամից ավելի վնաս ՄԻՊ-ն Արցախում առանձնազրույցներ է ունեցել զինծառայողների և սպայական կազմերի հետ Մեսսին հայտնել է, թե ովքեր են իր որդու սիրելի ֆուտբոլիստները Բացահայտվել են Լուսաձոր համայնքի ղեկավարի ապօրինությունները «Ի՞նչ անեմ, կախվե՞մ». վարորդ Հրաչյա Հարությունյանին նորից են դատում. բացառիկ հարցազրույց Թափառող կենդանիների վնասազերծման ՀՈԱԿ-ի ու քաղաքապետարանի իմմիտացիան, ինչպես նաև շների ՆԵՐԳԱՂԹԸ Վառ շպար, գանգուր վարսեր․ Իվետա Մուկուչյանը հրապուրիչ կերպարում Նեյմարը պատրաստ է երկարաձգել պայմանագիրը ՊՍԺ-ի հետ Սիրիան հայտարարել է, որ երկրի օդային տարածք ցանկացած ներխուժում կգնահատվի որպես ռազմական ագրեսիա Իրանի հետ սահմանը չի փակվի. առողջապահության նախարարը հորդորում է սադրանքներին չտրվել Որոշ հակաբիոտիկներ կարող են բնածին արատներ առաջացնել պտղի մոտ. հետազոտություն Հայտարարված «ընտրական տուրիզմը» խափանվեց տարածաշրջանում կորոնավիրուսի համաճարակի անսպասելի բռնկման պատճառով Քաղաքացին փորձում է պայթուցիկ սարք տեղադրել օդանավակայանում. ահազանգ ԱԻՆ-ում Եգիպտոսի դատարանը արդարացրել է երկրի նախկին նախագահի որդիներին Մոորինյու. Առանց հարձակվողների խաղալը խնդիր է Ես գալիս եմ, տեղ ու ժամ ասա. Մենուա Հարությունյանը՝ Պետրոս Ղազարյանին ՀՀ դեսպանությունը կոչ է անում Իրանում գտնվող Հայաստանի քաղաքացիներին կապ հաստատել իրենց հետ Ֆրանսիայում ձերբակալել են «դեղին բաճկոններ» շարժման առաջնորդին Apple-ը գրանցել է ամբողջությամբ ապակյա iPhone-ի արտոնագիրը Ամբերդ ամրոց և Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները դեռ անորոշ ժամանակ փակ կլինեն Իրանը դադարեցնում է ուխտագնացությունները դեպի Իրաք կորոնավիրուսի տարածման վտանգի պատճառով Էրդողանը հայտարարել, որ Թուրքիան Սիրիայում առավել վճռորոշ քայլերի կդիմի Սննդի չափաբաժին՝ տարբեր կենսակերպ ունեցող մարդկանց համար Իտալական քաղաքը փակվել է կորոնավիրուսի 6 հաստատված դեպքից հետո Բանակցային գործընթացը ֆեյքային-լայքային-լայվային սոուսով չես կարող համեմել Նիկոլ Փաշինյանը Արցախի նախագահի հետ աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել Արցախում Արարատ Միրզոյանը հանդիպել է Աշոտ Ղուլյանին Երեւանում քիմիկոսների ուսանողական առաջին մրցաշարն է տեղի ունեցել Աշխատանքային խումբ է գործուղվել Մեղրիի բժշկասանիտարական հսկիչ կետ Քաղաքացիական տրանսպորտի համար պաշտոնապես բացվել է Դամասկոս-Հալեպ ավտոճանապարհը Սանդերսը Մոսկվային խորհուրդ է տվել «հեռու մնալ» ԱՄՆ ընտրություններից Հայ թավջութակահարները մրցանակների են արժանացել Աննա Կուլի անվան միջազգային մրցույթում «Չելսին» ուժեղ էր լոնդոնյան դերբիում (տեսանյութ) Իտալիայում կորոնավիրուսի պատճառով ֆուտբոլային հանդիպումներ են հետաձգվել Ով կհաղթի Թրամփին. դեմոկրատները թեկնածու են փնտրում Շոյգուն Թուրքիայի պաշտպանության նախարարի հետ քննարկել է իրավիճակը Իդլիբում Ալեն Սիմոնյանը կմասնակցի Ուրուգվայի նորընտիր նախագահի պաշտոնի ստանձնման արարողությանը Վարդենյաց լեռնանցքը բեռնարատների համար փակ է, Սոթք-Քարվաճառը՝ դժվարանցանելի Աշխարհի ամենագեղեցիկ կինը ցուցադրությանը մասնակցել է թափանցիկ վերնաշապիկով Ֆրանսիայում փակվում է երկրի ամենահին ատոմակայանը Դուք ատելության ալիք եք ուղղորդում այդ անձի վրա. Անի Սամսոնյան Նախկին կնոջը սպանելու մեջ կասկածվող Լեսոտոյի վարչապետը «առողջական պատճառներով» մեկնել է Հարավային Աֆրիկա Հայաստանի ոստիկանության բոլոր բաժիններում տեսախցիկներ կտեղադրվեն Փաշինյանի «Մյունխենյան սկզբունքների» հակառակ կողմը Օգնեմ մեր ԱԱԾ-ին և տեղադրեմ իրենց որոնած քֆուրչի կնոջն ու ամուսնուն. Նարեկ Մալյան Ավելի քան 3500 տոննա. Հնդկաստանում ոսկու խոշոր հանքավայր է հայտնաբերվել Հայուհին ճանաչվեց Ռուսաստանի ամենաուժեղ կինը Փնտրվում է «բովանդակություն» McDonald's-ը ուտելիքի բույրով մոմեր կթողարկի Ադրբեջանը և Թուրքիան պայմանագիր կստորագրեն ռազմական ոլորտում Պետական հեղաշրջման փորձի կազմակերպման վերաբերյալ գործ ՀՔԾ-ում չի քննվում Ղազախստանում տասնյակ ընդդիմադիրներ են ձերբակալվել Ինչո՞ւ է համեղ ուտելիքը վնասակար ուղեղի համար Մեծ Բրիտանիայում կարգելվի վառել բուխարին ածխով եւ խոնավ փայտով Պուտինն ու Էրդողանը համաձայնության չեն եկել Սպանություն Արմավիրի մարզում. կասկածյալը նախկին ոստիկան է Սպիտակ տանը կազմում են նախագահ Դոնալդ Թրամփի հակառակորդների ցուցակը Աննա Սեդոկովան ակնարկել է չորրորդ հղիության մասին Հայտնի են Իրանի խորհրդարան անցած հայ պատգամավորների անունները Ալբանիան արտահանձնել է Սիրիայում «Իսլամական պետության» շարքերում կռված ռուսաստանցուն Պորտուգալիան օրինականացրել է էվթանազիան «Անվերջ կարելի է նայել երեք բանի: Ինչպես է վառվում կրակը, ինչպես է հոսում ջուրն, ու ինչպես է կինը մեքենան կայանում»․ Մկրտիչ Արզումանյան Ազգային ժողովում 174 մլն դրամի պարգևավճարներ են բաժանվել հունվարին աշխատած 17 օրերի համար SANA-ն հրապարակել է Իդլիբում ահաբեկիչների հարձակումը հետ մղելու տեսանյութը (տեսանյութ) ԵՊՀ գիտխորհուրդը մերժել է Ռուբեն Մելքոնյանի առաջարկը «Նա մարմնավորում է երիտասարդների տագնապն իրենց ապագայի հանդեպ». Հարիսոն Ֆորդը խոսել է նոր ֆիլմի և Գրետա Թունբերգի մասին Գերմանիայում 19-ամյա երիտասարդին հաջողվել է 2000-ամյա դաշույն հայտնաբերել և ամբողջովին իր նախնական տեսքին վերադարձնել (լուսանկարներ) Լևանդովսկի. «Եթե միացնենք Կլոպի ու Գվարդիոլայի որակները, կատարյալ մարզիչ կստանանք»
Հարցում

Ղազագիր. Երևի պլպլան, ողորկ ճաղատը դուրն եկել էր. Լևոն Ջավախյան

Էս վերջերս մի քանի օրով զբաղվեցի քաղաքականությամբ: Տեսա, որ շատ զոռ գործ է: Իզուր չէ, որ Ուինսթոն Չերչիլը քաղաքագետներին խորհուրդ էր տալիս ունենալ ռնգեղջույրի կաշի: Իմ ընկեր Աբոն ասում էր, որ եթե Չերչիլը Արշակ Սադոյանին ճանաչեր, կբավարարվեր Արշակի մաշկով: Վանո Սիրադեղյանն էլ, մեծերի խորհուրդն անտեսելով, ընկել էր Հենրիկ Հովհաննիսյանի ետևից, ինչ է թե հեռուստատեսությամբ իր քիմքին անհարիր բաներ էր ասել: Հենրիկ Հովհաննիսյանի գանգը պիտի մորթազերծ անել,- ասում էր օպերայի շենքին հարող հրապարակում: Երևի պլպլան, ողորկ ճաղատը դուրն եկել էր: Թատերական հրապարակում եռացող ամբոխը կատաղի հորձանք էր տալիս:

-Հիմա,- գոռում էին,- հե՛նց հիմա… Վանոն, Արշակին թողած, ընկել էր էդ խեղճ մարդու ետևից… Չէր ուզում, էլի, չէր ուզում երեք լավ բան միանգամից աներ. Արշակի պարագայում՝ ինքը քաղաքագետ կդառնար, Հայաստանը քաղաքականություն կունենար, մենք էլ կփրկվեինք սադոմազոխիզմից… Հեղափոխություն էր, ում սիրտն ինչ ուզում էր՝ ասում էր… Պատասխանողը անհատ մարդիկ էին, պահանջողը՝ Լևոնը, Վանոն, Աշոտը, Դավիթը, Վազգենը, Սամսոնը, Ռաֆայելը… Բա Խաչիկ Ստամբոլցյանը… Էս վերջերս էլ Նիկոլը… և բոլորն էլ ժողովրդի անունից: Փողոցներն ու հրապարակները սատանայական կաթսայի պես եփ էին գալիս հանրային գոլորշիով: Քափն ու կեղտը ջրի երես էին ելել, թացն ու չորն իրար խառնվել: Թատրոն էր, էլ դու սուս… Ամբոխն, ամենուր, ծովի պես ծփում էր: Խելահեղ ելույթներն ալեկոծում էին հրապարակը: Եվ փչում էր, փչում էր ունայնության քամին… Իններորդ ալիքը վեր էր հառնվել և ուր որ է՝ քշել տանելու էր ամեն ինչ: Պատմությունը կրկնվում էր.

1815 թվականին Ֆրանսիայի Պատգամավորների պալատը գրեթե անկառավարելի էր: Էստեղից էնտեղից ռեպլիկներ էին բոցկլտում, վիրավորական արտահայտություններ և մեղադրական պարսավանքներ հնչում.. Դրությունը սրվում էր, իսկ Ֆրանսիան հոգեվարքի մեջ էր.

-Մի՞թե, որևէ մեկը հավատում է, որ այսպիսի խաժումաժն ունակ է փրկելու հայրենիքը,- Թալերյանի կողքին քրթմնջաց մի ազնվական.

-Ո՞վ գիտե,- հայացքը հեռուներին՝ հորանջեց Թալերյանը,- չէ՞ որ Հռոմը սագերը փրկեցին...

Իսկ որտե՞ղ է մեր փրկությունն, ու՞ր են մեր ղազերը… Որ արծաթ եմ ծախում՝ դա դեռ չի նշանակում, որ ազգիս մասին չեմ մտածում: Էդ դարդ ու ցավով էի տապակվում, երբ մարդ մոտեցավ սեղանիս: Արծաթեղենի կողքին վաճառքի համար դրված գրքերս էր տնտղում: Որ ասեմ կարդացող էր՝ վրայից չէր երևում: Ճակատի միակ կնճիռը կազիրիոկի տրորած տեղն էր: Նայեց, նայեց ու հարցրեց.

-Էս ի՞նչ ա…

-Գիրք ա,- ասի:

-Ի՞նչ գիրք ա…

-Պատմվածքների:

-Ինչի՞ մասին ա…

-Մեր օրերի,- ասի:

Մտածեց, մտածեց, մեկ էլ հարցրեց.

-Նիկոլի կողմի՞ց ես գրել, թե՞ նրանց…

-Իմ կողմից,- ասի:

-Էնա ասա՝ նրանց կողմից ես, էլի՜…

Ձեռքը հուսահատ թափ տվեց:

-Ինչի՞,- ասի,- չի՞ կարելի իմ կարծիքն ունենամ…

-Գրի էնպես,- ասաց,- ինչպես ժողովուրդն ա ուզում…

-Ի՞նչ ա ասել՝ ժողովուրդ…,- հարցրի:

-Է՛ս…,- ձեռքերը վերնիսաժի վրա տարածեց:

-Ու՞ր է…,- մարդ չէր երևում: Կողքներս հատուկենտ գնորդ ու վաճառող էր:

- Ժողովուրդն էլի՛, ժողովուրդը…-կարկամել էր:

-Ու՞ր է, ու՞ր…

Ժողովուրդը, թե որտե՞ղ էր՝ Աստված գիտեր: Թերևս ժողովրդի տեղը միայն քաղաքական գործիչները գիտեին, որ օր ու գիշեր խոսում էին նրանց անունից: Ականջումս զրնգում է Հովհաննես Թումանյանի խսքը. «Բոլոր կեղծավորները խոսում են ժողովրդի անունից,- ասում էր Թումանյանը,- ժողովուրդը է՛ս ա ուզում, է՛ն ա ուզում… Ու՞ր ես ժողովո՛ւրդ, ձա՛յն հանի, քե՛զ են կեղծում… », («Անկեղծ լինիենք»): Իսկապես, որտե՞ղ է ժողովուրդը… Իսկ ա՛յ, քաղաքական գործիչների տեղը մեկիկ-մեկիկ գիտեմ: Քաղաքական գործիչի ճամփան հարստությունն է, փառքը, իշխանությունը, այնտեղ, որտեղից վերադարձ չկա: Այդ մասին դեռ մեր թվարկությունից չորս դար առաջ Դիոգենեսը գիտեր: Ի տարբերություն մեր անկատար քաղաքական գործիչների՝ Դիոգենեսի տեղն էլ Ալեքսանդր Մակեդոնացին գիտեր: Իր մեծ արշավանքից առաջ նա այցի էր գնացել մեծն փիլիսոփային:

-Լսել եմ,- ասել էր Դիոգենեսը,- գնում ես աշխարհը նվաճելու…

-Այո՛,- խոստովանել էր Մակեդոնացին:

- Ինչի՞դ է պետք,- ասել էր հույն փիլիսոփան,- եթե քեզ թագավորություն է պետք՝ ունես, հարստությու՞ն, փա՞ռք … դա էլ ունես…

-Ուզում եմ Մեծ լինել, ավելի քան Մեծ…

- Դու կարող ես,- ասել էր Դիոգենեսը,- վզիցդ մի ցուցանակ կախել ու վրան գրել. «Մեծն Ալեքսանդր»: Կարևորը, դրան հավատալն է… Ճիշտ է, դու նման կլինես ծաղրածուի, բայց ավելի լավ է նմանվել ծաղրածուի, քան լինել իսկական ծաղրածու…

-Լավ, Դիոգենես,- շրջվել էր Մակեդոնացին,- կվերադառնամ՝ կխոսենք…

-Այնտեղ, որտեղ դու ես գնում,- նետել էր փիլիսոփան զորավարի ետևից,- վերադարձ չկա:

Կյանքը վազք է հերոսների ետևից: Ես ոչ Մակեդոնացուն հասա, ոչ էլ Դիոգենեսին: Մնացի անվերադարձ… Երբ փոքր ես լինում, մեծ երազանքներ ես ունենում… Ո՞վ չի ուզեցել նմանվել Մեծն Ալեքսանդրին, կամ էլ իմաստասիրության արքային՝ մեծն Դիոգենեսին… Մակեդոնացուն ձգտել եմ հասնել մանկուց, իսկ Դիոգենեսին՝ չափահասության տարիքից, երբ գիտության ծարավից խեղդվում էի. ես էլ էի ուզում ապրել տակառի մեջ ու ինձ զգալ, այնպես, ինչպես աշխարհի ամենահարմարավետ կացարանում… Ամենակարևորը սրտում է, որ Դիգենեսը գտել էր տակառի մեջ, իսկ անկարևորը՝ դրսում, միայն դրսում… Մարդ, որն ազատագրվել էր ինչքից՝ ամեն ինչ կարող էր գտնել, թեկուզ, տակառում: Ժամանակները փոխվել են, գոնե հիմա, ես Դիոգենեսին չեմ գերադասում Ալեքսանդրից. նա Մակեդոնացուն զգուշացնում էր ծաղրածու դառնալուց, մինչդեռ ինքն արդեն իսկ ծաղրածու էր… Այդպես էլ պիտի լիներ. անիրականանալին չիրականացավ: Երկու երազանքս էլ հօդս ցնդեցին. մի պարագայում ուժս պակասեց, մյուսում՝ խելքս… Բայցևայնպես, նրանց օրինակն աշխարհը բարեփոխելու լավագույն կերպը չէ: Երկուսն էլ ուզում էին փոխել աշխարհը, բայց ոչ մեկը չէր ուզում փոխվել, իսկ դրա համար անհրաժեշտ էր ընդամանը չդառնալ աշխարհի ստորության մասնիկը… Ամենուրեք կյանք է, և կյանքից պրծում չկար, նույնիսկ Ալեքսանդր Մակեդոնացու և Մեծն Դիոգենեսի պարագայում: Եվ շարժվում են քարավանները դեպի անհասանելին, դեպի քաղաքական, բարոյական, կենցաղային տարաբնույթ ոստայններ, որտեղ և խճճվում, թպրտում, լռվում են խիղճը, սիրտն ու հոգին, որտեղ, թեև, կար բարեկեցություն, բայց չկար ազատություն, արդարություն, խաղաղություն… և իհարկե, վերադարձի ճամփա…

Այնուամենայնիվ, իմ դեգերումներում խնդիրը լիդերների մեջ չէ: Ինձ առավել շատ անհանգստացնում են մոծակի ուղեղով սակավաբջիջ կենդանիները, ովքեր յուրաքանչյուր քայլի փութաջանորեն պարտադրում են «իրենց» մտածելակերպը: Կապ չունի՝ ի՞նչ տարիքի, ի՞նչ կրթության կամ թե ի՞նչ կոչման ես, կարևորը, որ «մտածես» իրենց պես: Ութսունական թվականների վերջերից սկսած, շուրջ երեսուն տարի փոթորիկի մեջ ենք: Հասարակական հորձանքը մեկ մակընթացություն է բերում, մեկ՝ տեղատվություն… Պղտոր սելավի պես հորդում է կյանքը: Բացի պատերազմից, այս ամենից ի՞նչ ենք շահել, ի՞նչ ավելացրեց այն մեր կյանքում, ի՞նչ բարձունքների հասանք… Ատելություն, միայն ատելություն: Եթե Ղարաբաղյան շարժման ընթացքում այն ուղղված էր արտաքին թշնամու դեմ, ապա հիմա միայն և միայն միմյանց դեմ: Ատելությունը բախում է բոլորի դռները՝ սպառնալով կործանել միասնական ոգին: Միայն գույներն են փոխվել: Անցյալում կարմիր ու սպիտակ էին, հիմա՝ սև ու սպիտակ: Աշխարհը ծիածանի պես բազմերանգ է, իսկ մարդկանց ուղեղը երկգույն՝ սև ու սպիտակ… Ովքե՞ր են հնարել այս գույները… Եվ որտեղի՞ց այսքան ուժ, կորով, ավյուն, և որտեղի՞ց այսքան եռանդ կուտակված էներգիան բաց օդում պարպելու համար: Մի ելք եմ նշմարում. Ավգյան ախոռներն անցյալում են և չկա այն առասպելական հերոսն, ով կփոխի Նաիրյան գետերի հունը: Կեղտը փորփորելու ամեն մի փորձ բորբոքում է գարշահոտությունը: ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է ԱՌԱՋ ԳՆԱԼ, ՄԻԱՅՆ ԱՌԱՋ՝ դեպի կյանքի առավոտները, դեպի մաքուր ու անբիծ ապագան… Սակայն, ինչպես ասում էր Գորբաչովը. «Процес пошел»… Ֆեյսբուքում ատելության մոլուցին վերջ դնելու հորդորներիս ի պատասխան, օգտատերերից մեկը վատ բաներ էր գրել իմ մասին: Պատասխանել էի, որ նախքան մարդու մասին կարծիք կազմելը՝ հարգիր տարիքս, գոնե ծանոթացիր անցածս ուղուն… Գրել էր, կոխեմ՝ տարիքդ էլ, անցած ուղիդ էլ… Սպանված մարդու մասին անգամ այնպիսի բաներ են ասում, որ աղվամազերդ էլ բիզ-բիզ են կանգնում… Չգիտես, էդ մարդիկ պտղաջրերի՞ց են ծնվել, թե՞ կեղտաջրերից… Սպանություններ են տեղի ունենում, ինքնասպանություններ… Այո՛, փամփուշտը շատ բան է փոխում գլխում (Ալ Կապոնե), մինչդեռ, մեր կյանքում՝ ոչինչ չի փոխվում… Պարույր Սևակի խոսքերով ասած՝ ես այս ամենից, անկեղծ ասած, շատ հոգնել եմ… այս աղմուկից, գոռում գոչյունից, ճիչ ու աղաղակից… Կանգ առնել է պետք, շունչ քաշել է անհրաժեշտ, ջարդել է պետք ձայնը՝ լռություն է պետք, լռությու՛ն… Լռության մեջ է զարգացման ոգին, նոր կյանքի շեմը… Լռություն, միայն լռություն, որտեղ ամեն, ամենն է, և նաև կցկտուր իմ այս գիրը…

Այսքան իմաստակելուց հետո, այնքան էլ հիմար չեմ, որ չհասկանամ հետապնդածս գաղափարների անհասանելիությունը: Կարող եմ և ծիծաղելի թվալ: Սակայն կրկին ու կրկին հանրահայտ մուլտի հերոսի պես ուզում եմ գոչել. «Люди, давайте жить дружно»… Մարդը բարձրագույն արժեք է, որ բևեռում էլ լինի… Որքան էլ Դիոգենեսին հակաճառած լինեմ, ի վերջո, ես ևս հայտնվել եմ ծիծաղելիի սահմանում: Մի տարբերությամբ՝ այս իրավիճակում ընդունելով ստանձնածս կատակերգուի դերն ու նաև սխալս: Ինձ մնում է այն ձևակերպել ըստ պատշաճի: Ուստի և համազգային շարժման զոմբիացման դեմ անողոք պայքարում գրիչս վայր եմ դնում, և խոստովանում պարտությունս՝ սերունդներին թողնելով սույն Ղազագիրը:

Գրված է իմ իսկ ձեռքով, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ՝

Լևոն Ջավախյան

website by Sargssyan