1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 10 դեկտեմբերի 2019թ., 00:00
61 տարեկանում մահացել է Roxette խմբի վոկալիստուհի Մարի Ֆրեդրիքսոնը Twitter-ը հրապարակել է տարվա ամենաքննարկված թեմաները Ֆրանսիացիները Երկրորդ աշխարահամարտի տարիների սուզանավը վերածել են աշխարհի ամենամեծ թվային արվեստի կենտրոնի Պատգամավորներից շատերը մեկ տարվա ընթացքում չհասկացան՝ որտեղ են իրենք և որն է իրենց առաքելությունը.Հրանուշ Խառատյան (տեսանյութ) Գուրգեն Եղիազարյանը ծանր վիրահատություն է տարել ԵՄ-ը լիովին աջակցում է Հունաստանին Թուրքիայի հետ սրվող կոնֆլիկտում Պատգամավորի ընկերոջը խփած և սպառնալիքներ հնչեցրած անձը ձերբակալվել է Էրդողանը չի թաքցնում տարածքային հավակնությունները Իտալացի աջ ծայրահեղական ընդդիմադիր գործիչը հրաժարվել է Nutella-ից՝ իմանալով, որ այն թուրքական պնդուկ է պարունակում Հունաստանը երկու նամակ է ուղարկել ՄԱԿ ծովային սահմանի մասին Թուրքիայի եւ Լիբիայի համաձայնագրի առիթով Մենք չենք թողնելու, որ դուք պատմության մեջ մտնեք որպես Արցախը հանձնողներ ՍԴ անդամների՝ վաղ կենսաթոշակի անցնելու նախագծի նպատակն իշխանությունների կողմից ցանկալի ՍԴ կազմ ունենալն է Հայ և թուրք երիտասարդները Հայաստանում մասնակցել են միջազգային դասընթացի Արտակարգ դեպք Երևանում. դպրոցում ֆիզկուլտուրայի դասի ժամանակ աշակերտը դանակահարել է աշակերտին ՀԴՄ կտրոնների թեմայով ժողովրդի վարչապետը ծաղրում է բոլորին Էրդողանը հավաստիացրել է, որ կհրաժարվի խաղաղության Նոբելյան մրցանակից, եթե ստանա այն Ճապոնիայի պաշտպանության նախկին նախարարի վրա կրակել են իր տան մոտ Արտակարգ դեպք Երևանում. ֆիզկուլտինստիտուտի 18–ամյա ուսանողը դանակի բազմաթիվ հարվածներ ստացած տեղափոխվել է հիվանդանոց ԵՄ-ը ուժեղացված հսկողության տակ է վերցրել ՀՀ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն ԱյԹի էքսպերտիզա ՍՊԸ-ի տնօրենը ոստիկանություն բերման ենթարկվելուց հետո հայտնվել է հիվանդանոցում Նոր տարվա զանգերը խփելուց հետո ՀԴՄ չխփելու համար ներում չի լինելու․ Նիկոլ Փաշինյան Նախարարը նկատողություն է տվել, ապա չեղարկել այն Երեւանում ամանորյա տոներին նախնական ծախսվելու է 425-430 մլն դրամ. ընդդիմադիր «Ես պատմություն կերտեցի». 120 000 դոլար արժողությամբ «արվեստի գործ» բանանը կերած վրացին մեկնաբանել է արարքը Չինգիզ Խանը հռչակվել է աշխարհի ամենաբեղմնավոր տղամարդը․ ահա թե քանի կնոջ հետ է նա անկողին կիսել մեկ օրում և քանի միլիոնի հետ է քնել Հոլիվուդի 32-ամյա դերասանուհուն ռեժիսորն ամբողջովին մերկացրել է (Տեսանյութ, լուսանկարներ) ՍԴ դատավորները եւ «պարապության նպաստը» Բոլոր նրանք, ովքեր մտածում են Ամանորը Հայաստանից դուրս նշել, խորհուրդ կտայի հայացքներն ուղղել Երեւանին Ուկրաինացուն դատապարտել են 5 տարի ազատազրկման՝ հավի նկատմամբ առանձնակի դաժան վերաբերմունքի համար Պորոշենկոն որդուն ընկերություն է նվիրել Քրեական աշխարհում հայտնի Ռոբսոնը ծննդյան 50-ամյակին հրավիրել է և «օրենքով գողեր» և պաշտոնյաներ Լուժկովի օգնականը նախկին քաղաքական գործչի մահվան մանրամասներ է հայտնել Արթուր Վանեցյանը շնորհակալությունն է հայտնել Ռ. Կադիրովին՝ ծննդյան շնորհավորանքների համար Սա մեր կողմից ձեռքսեղմման առաջարկ էր. Մակունցը՝ ՍԴ դատավորներին վաղ կենսաթոշի ուղարկելու մասին Apple-ը Նահանգներից բաց չի թողնում իր նախկին աշխատակիցներին Սաքունցն անցել է թույլատրելի բոլոր հնարավոր սահմանները 1998-ին բնակչության զգալի մասը պահանջում էր նստացնել Տեր-Պետրոսյանին. Ռոբերտ Քոչարյան Քիմ Քարդաշյանին քննադատել են նստատեղի եւ որովայնի ֆոտոշոփի համար Մերձավոր Արեւելքից Ամերիկայի հեռանալը օգտակար կլինի միայն Իրանի եւ Ռուսաստանի համար․ Դիկ Չեյնի Վաշինգտոնում կբացվի աշխարհում առաջին այլընտրանքային «գերեզմանատունը», որտեղ դիերն օրգանիկ պարարտանյութի կվերածվեն (լուսանկարներ) Եղանակը՝ Հայաստանում Microsoft-ը պաշտոնապես կդադարեցնի Windows Mobile-ի աջակցությունը Դուեյն Ջոնսոնն ու նրա հայազգի կինը՝ Jumanji: The Next Level-ի հոլիվուդյան պրեմիերայի կարմիր գորգին (լուսանկարներ, տեսանյութ) Աշխարհի եռակի չեմպիոն Արթուր Դալալոյան․ Բացարձակապես համաձայն չեմ այսպիսի ծայրահեղ որոշման հետ Զելենսկին՝ փարիզյան բանակցությունների մասին. «Դա ոչ-ոքի էր» ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատարը աշխատողներին աշխատանքից ազատելը ցանկանում դարձնել հնարավորինս անաղմուկ․ հայտարարություն Տաքսիստը բռնաբարել է 18-ամյա պատանուն Ֆրանսիայի արհմիությունները աննախադեպ հզոր գործադուլի կոչ են արել Ռուսաստանը եւ Թուրքիան անհրաժեշտ չեն համարում ընդլայնել անվտանգության գոտին Սիրիայում Բղավոցներ, արցունքներ եւ նմանատիպ այլ բաներ. Պետրոսյանին եւս մեկ սկանդալային ամուսնալուծություն է սպասվում Աբրամովիչը հրաժարվել է վաճառել «Չելսին» մոտ 3 միլիարդ եվրոյով Ռուսաստանը կբողոքարկի WADA-ի որոշումը Բյուջեն լցնելու և դատարանները թեթևացնելու «նոր» մեթոդ՝ 5000 դրամանոց ակտերի հաշվին. տնտեսագետ Հունվարի 1-ից What՛s app-ն այլևս անվտանգ չի լինելու Բաքվում խոշոր առևտրային կենտրոն է այրվել (լուսանկարներ, տեսանյութ) Վարազդատ Հարոյան․ Մենք ֆուտբոլային ազգ ենք, մեզ պետք են նոր հաղթանակներ ՀՀ-ն ստացել է ԱԷԿ-ի համար վարկի օգտագործման ժամկետի երկարացման Ռուսաստանի համաձայնությունը ՀՀ գլխավոր դատախազությունը ՀՀ ոստիկանությանը հանձնարարել է կազմակերպել Նարեկ Սարգսյանի տեղափոխումը Դավիթ Տոնոյանը ԿԽՄԿ պատվիրակության ղեկավարի հետ քննարկել է Ադրբեջանում գերեվարված Արայիկ Ղազարյանի և Կարեն Ղազարյանի հարցերը Ես ու մեր թիմը զրկվել ենք ֆինանսավորումից, որովհետև հանդես ենք գալիս ապազգային ու հակահայ քաղաքականության դեմ «Իմ կանխատեսմամբ՝ Ռուսաստանի հաջորդ նախագահը չի լինի Վլադիմիր Պուտինը». Մարգարիտա Սիմոնյանը խոսել է Պուտինի իրավահաջորդի մասին Ովքե՞ր են առողջության ապահովագրության փաստաթղթի խորհրդատուները Վարչապետը նոր նշանակում է արել «Մալյանն ընդդեմ «Ռեստարտի» գործով նիստը հետաձգվեց. Դավիթ Սիմոնյանը մեղադրական եզրակացությանը ծանոթ չէր Տիգրան Ավինյանի օգնականը՝ արդարադատության փոխնախարար ԱԺ-ն ընդունեց Չինաստանի հետ մուտքի արտոնագրի վերացման համաձայնագրի վավերացման օրինագիծը «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» օրինագիծը ներկա տեսքով ուղղված է խոսքի ազատության դեմ. Սաթիկ Սեյրանյան Իրավական նորմերը թույլ չեն տալիս հաշտության եզրեր գտնել. Նարեկ Մալյանը` «Ռեստարտ» նախաձեռնող խմբի և իր դատական գործի մասին ԱՄՆ 2020 թվականի պաշտպանական բյուջեն արգելում է Թուրքիային հանձնել F-35-ներ Կցանկանամ, որ ծխախոտի գինը տարեցտարի բարձրանա. Հրաչյա Հակոբյան Մահացել է Մոսկվայի նախկին քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը Ես թողնում եմ պլանավորված գործերը, երեխաներին. Աննա Հակոբյանը՝ իր ուղևորությունների մասին. Արմենպրես Ծխելու դեմ պայքարի մասին օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց․ «Լուսավոր Հայաստան»-ը դեմ էր Հայաստանը քվեարկել է ՄԱԿ հակառուսական բանաձեւի դեմ ԱՄՆ կոնգրեսականները համաձայնեցրել են 738 մլրդ դոլարի պաշտպանական բյուջեն Վիտալի Բալասանյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Մարինա Սարմոսյանին կալանավորել են. Մոսկվայի ծննդատանը կիրառել են «ագրեսիվ ծննդաբերություններ» Ինքնահռչակ Վահե Գրիգորյանը ՍԴ-ի միակ ճգնաժամն է. Գեւորգ Պետրոսյան Պողոս ջան, հիշո՞ւմ ես, որ անցած տարի 20.000 դոլարանոց չինական տոնածառը 150.000-ով սաղացրին վրներդ ՄԱԿ-ում Ցեղասպանությանը նվիրված համաժողովը մեկնարկել է Կոմիտասի երաժշտությամբ
Հարցում

Հայաստանի արտաքին պարտքը երբեք այսքան մեծ չի եղել

 

Վարչապետ դառնալուց մի քանի ամիս անց ֆեյսբուքյան իր էջում Նիկոլ Փաշինյանը հետեւյալ գրառումն արեց. «2019թ. օգոստոսին, 2015-ից ի վեր առաջին անգամ արձանագրվել է արտաքին պետական պարտքի նվազման միտում»: Անցել է ավելի քան մեկ տարի, իսկ Հայաստանի արտաքին պարտքը ոչ միայն նվազման միտում չի արձանագրել այդ ընթացքում, այլեւ սկսել է ավելանալ, հասնելով Հայաստանի Հանրապետության գոյության ընթացքում ամենաբարձր ցուցանիշի: «Նոր Հայաստանի» կառավարիչը չի խորշում ավելացնել երկրի արտաքին պարտքը, հակառակ այն բանի, որ մինչեւ իշխանության գալը այս հարցը նրա կողմից նախկին իշխանությունների դեմ իրավացիորեն շահարկվող հիմնական թեմաներից էր:

Ինչո՞ւ ավելացավ արտաքին պարտքը 2009-2010 թթ.ից սկսած

Հիշեցնենք, որ 2018-ի ապրիլ-մայիս ամիսների զանգվածային հիստերիայի ընթացքում դպրոցական երեխաներից մինչեւ տնային տնտեսուհիներ եւ կենսաթոշակառուներ ակտիվորեն քննարկում էին «սիրո եւ հանդուրժողականության» հեղափոխականների եւ նրանց ղեկավարի կողմից հրապարակ նետված Հայաստանի Հանրապետության արտաքին պարտքի թեման: Այդ օրերին բոլորը դարձել էին տնտեսագետներ եւ որպես վերջին ճշմարտություն արտահայտվում էին արտաքին պարտքի չափի, դրա ավելանալու եւ արդյունավետ ծախսել-չծախսելու մասին: Նրանց «հեղինակավոր» կարծիքների գլխավոր «հիմնավորումներից» մեկն էլ օրինակՙ «Մոնումենտի ճամփի ասաբնյակները բա ինչո՞վ են կառուցել» նախադասությունն էր: Ի դեպ, «Մոնումենտի ճամփին» շարունակվում են նոր «ասաբնյակներ» կառուցվել, բայց հեղափոխական թմբիրի մեջ ննջող քաղաքացիները այլեւս չեն խոսում ոչ այդ, ոչ էլ արտաքին պարտքի ներկայիս ավելացման եւ դրա անարդյունավետ ծախսելու մասին: Այժմ, թե ինչպե՞ս ավելացավ արտաքին պարտքը անցած 10 տարիների ընթացքում:

2007 թ.-ի վերջին Հայաստանի Հանրապետությունը արտաքին պարտքի ցածր բեռ ունեցող երկրների մեջ էրՙ 1 մլրդ 488 մլն դոլար, որը Հայաստանի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) շուրջ 6 տոկոսն էր: Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կառավարման 7-8 տարիներին բարձրՙ երկնիշ տնտեսական աճի շնորհիվ արտաքին պարտք վերցնելու մեծ անհրաժեշտություն 2000-ականներին չի եղել:

Սակայն, 2008-2009 թթ.ի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը բավականին ծանր հարված հասցրեց Հայաստանի տնտեսությանը, որի հետեւանքով 2009 թ.-ին ավելի քան 14 տոկոս տնտեսական անկում ունեցանք: Հայաստանի կառավարությունը սկսեց նոր պարտքեր վերցնել, քանի որ ճգնաժամի պատճառով նվազել էին նաեւ բյուջեի եկամուտները, իսկ ծախսերը (աշխատավարձներ, թոշակներ եւ այլն) պետք է կատարվեին: Արդյունքում, 10 տարվա ընթացքում արտաքին պարտքն աստիճանաբար ավելացավ, 2017 թ.-ի վերջում հասնելով 5 մլրդ 494 մլն դոլարի: Այսինքն, անցած 10 տարիների ընթացքում միջին տարեկան արտաքին պարտքն ավելացել է մոտ 400 մլն դոլարով եւ 2017 թ.-ին կազմել համախառն ներքին արդյունքի մոտ 45 տոկոսը:

Եվ ահա, 2018 թ.-ի մայիսին իշխանության է գալիս Նիկոլ Փաշինյանը եւ հայտարարում արտաքին պարտքի նվազեցման անհրաժեշտության, իսկ մի քանի ամիս անցՙ նվազման միտումի մասին: Սակայն իրականում նա սկսում է արտաքին պարտքի ավելացման նոր փուլՙ այն պարգայում, երբ համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ չկա եւ մեր տնտեսության համար արտերկրից եկող այդ սպառնալիքը բացակայում է:

ՀՀ ընդհանուր պարտքըՙ ներքին եւ արտաքինը միասին վերցրած հատել է ռեկորդային 7 մլրդ դոլարի շեմը

Համաձայն վիճակագրական կոմիտեի, ՀՀ արտաքին պարտքն այս տարվա սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ կազմել է 5 մլրդ 543 մլն դոլարՙ մեկ ամսվա ընթացքում ավելանալով ավելի քան 121 մլն դոլարով: Հենց սա է երբեւէ եղած Հայաստանի արտաքին պարտքի ամենաբարձր ցուցանիշը:

Տեղեկացնենք, որ արտաքին պարտքը կազմված է ՀՀ Կառավարության պարտքից եւ ՀՀ Կենտրոնական բանկի պարտքից: Կտրուկՙ 123,5 մլն դոլարով ավելացել է ՀՀ կառավարության պարտքը, հասնելով 5 մլրդ 31 մլն դոլարի: Մինչդեռ ՀՀ Կենտրոնական բանկի պարտքը նվազել է մոտ 1 մլն դոլարով, կազմելով 512 մլն դոլար:

Տեղեկացնենք նաեւ, որ բացի արտաքին պարտքից, Հայաստանի Հանրապետությունն ունի նաեւ ներքին պարտք, որի հետ միասին էլ կազմվում է ՀՀ ընդհանուր պարտքը:

Ներքին պարտքը պետական պարտատոմսերն են, որոնք պետությունը վաճառում է բնակչությանը որոշակի տոկոսային եկամտաբերությամբ վերջինիս համար: Այն հիմնականում ՀՀ դրամով բանկային ավանդների տոկոսադրույքին մոտ եկամտաբերություն է ունենում եւ ընկալվում է որպես ավելի հուսալի միջոց, քան բանկային ավանդը, քանի որ պետությունն է պարտավորվում հետ վերադարձնել գումարն ու վճարել տոկոսները: Այսինքն, պետությունն, ըստ էության, տոկոսով պարտք է վերցնում բնակչությունից: Խոսքը 12-13 տոկոսադրույքով եկամտաբերություն ունեցող պետական պարտատոմսերի մասին է, որ թանկ փող է պետության համար: Մի խոսքով, սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ ՀՀ ներքին պարտքն էլ կազմել է 1 մլրդ 507 մլն դոլար:

Այսպիսով, ներկա պահին ՀՀ ընդհանուր պարտքըՙ ներքին եւ արտաքին միասին վերցրած, հատել է ռեկորդային բարձր շեմՙ 7 մլրդ դոլարը եւ կազմել 7 մլրդ 51 մլն դոլար: Սա է այժմ կառավարության եւ նրա ղեկավարի կառավարման արդյունքը:

Ե՞րբ է վտանգավոր արտաքին պարտքի ավելացումը

Արտաքին պարտքի ավելացումը ըստ էության մտահոգիչ չէր լինի, եթե գոյություն ունենային երկու հանգամանք, որ այսօր գոյություն չունեն:

Առաջինըՙ եթե ներգրաված վարկային միջոցներն ուղղվում են տնտեսական ակտիվության խթանման եւ ենթակառուցվածքների հիմնանորոգման ծրագրեր իրականացնելուն: Այսինքնՙ ճանապարհների, ջրագծերի կառուցմանը, ջրամբարների շինարարությանը, փոքր ու միջին բիզնեսի համար էժան վարկեր տրամադրելուն եւ այլն:

Երկրորդՙ եթե պարտքն ավելացնում է այնպիսի կառավարություն , որն ունի տնտեսական զարգացման մշակված եւ իրատեսական ծրագրեր, դրանք կյանքի կոչելու հմուտ եւ քաղաքական կամք ունեցող ղեկավար եւ թիմ:

Այն, որ ներկայումս կառավարության կողմից ձեռք բերվող նոր վարկերը ուղղվում են ոչ թե վերոնշյալ ծրագրերի իրականացմանը, այլ պետական բյուջեի դեֆիցիտի ֆինանսավորմանը, գաղտնիք չէ: Զարմանալին այն է, որ եթե, ըստ վարչապետի, պետբյուջեի եկամուտները գերակատարվում են, ինչո՞ւ ենք տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ վերցնելով եւ արտաքին պարտքը ավելացնելով փակում պետական բյուջեի դեֆիցիտը:

Ինչ վերաբերում է երկրորդ հանգամանքին, ապա խոսել վարչապետ Փաշինյանի եւ նրա կառավարության հմտություններից, ծրագրերից կամ դրանց կյանքի կոչելու ունակություններից, նույնն է թե մաղով ջուր վերցնել:

Այսինքն, ակնհայտ է, որ արտաքին պարտքի ներկայիս ահագնացող ավելացումը ծանրանալու է բնակչության վրաՙ առանց երկրի տնտեսական զարգացմանը որեւէ օգուտ տալու: Հենց սա է արտաքին պարտքի ավելացման իրական վտանգը:

Սակայն, ինչպես նշեցինք, մեր երկրի բնակչությունն այժմ օլիմպիական հանդարտությամբ է հետեւում այդ գործընթացին, մեկ անգամ եւս ապացուցելով այն իրողությունը, որ անցյալ տարվա ապրիլ-մայիսին մեր երկրում տեղի ունեցածը ուղղորդված (արտաքին եւ ներքին) քարոզչության արդյունք էր, որի դառը պտուղները դեռ երկար ենք շարունակելու քաղել:

azg.am

website by Sargssyan