Այսօր՝ 22 հունվարի 2020թ., 00:00
Դիվանագիտական կորպուսում սպասվում են լուրջ անակնկալներ. դա կվերաբերի նաեւ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին ՀՔԾ-ն սկսել է գաղտնալսել Հրայր Թովմասյանի զանգերը Լիբանանում նոր կառավարություն են ձեւավորել Հեղափոխական իշխանությունից հոգնած նախկին հեղափոխականի բանաստեղծությունը Հայտնի է դարձել Քիմ Քարդաշյանի՝ իրավաբանական ընկերություն բացելու ծրագրերի մասին «Վանաձոր» և «Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկներում հայտնաբերվել են թմրամիջոցի նմանվող զանգվածներ ԱՄՆ Սենատում սկսվում է Թրամփի իմփիչմենթի գործով լիարժեք դատական գործընթացը Դուբայում ներկայացվել է Design-1 նորագույն սպորտային մեքենան (լուսանկարներ) Փորձագետները հաստատել են Վան Գոգի «մտահոգ» ինքնադիմանկարի իսկությունը «Ինտերը» հերթական առաջարկը կկատարի «Տոտենհեմին» «Իմ ամենաթանկը․․․ նա լքեց ինձ»․ մահացել է Եվա Ռիվասի մայրը Հյուսիսային Կորեան կարող է ստիպված լինել նոր ուղի ընտրել Չլիներ Ռոբերտ Քոչարյանի դատավարությունը, այս իշխանությունը ճնշումներ չէր գործադրի դատական համակարգի վրա. Վիկտոր Սողոմոնյան (տեսանյութ) Ով է ընդգրկվել Ռուսաստանի նոր կառավարության կազմում ԱՄՆ-ն միանում է «Մեկ տրիլիոն ծառ» նախաձեռնությանը Ընդունվելու է միայն բարձրորակ արտադրանքը. Արտակ Դավթյանը հանդիպել է զինված ուժերի մատակարար ընկերություններին Աչաջրի բնակիչները հույս ունեն, որ գործը բողոքի գործողություններին չի հասնի Ուզբեկստանի Գլխավոր դատախազությունը մանրամասներ է հայտնել դիզայներ Նարիման Գրիգորյանի սպանության գործից Էմինեմը ռեփի ընթերցման արագության ռեկորդ է սահմանել (տեսանյութ) Գազի սակագինը 1 խմ համար կբարձրանա 10-15 դրամով (Տեսանյութ) Կա քաղաքական պատվեր, որ պարոն Քոչարյանը պետք է մնա կալանքի տակ. փաստաբան Իրանցի պատգամավորը Թրամփի գլխի համար 3 մլն դոլար է խոստացել Ռոբերտ Քոչարյանի դեկտեմբերի 25-ի դիմումի քննությունը ՍԴ-ն մերժել է Քայլեր են ձեռնարկում տարանջատված աղբահանության կազմակերպման ուղղությամբ. քաղաքապետն ու ԵՄ դեսպանը հուշագիր են ստորագրել Հայաստանում շարունակում է գործել անպատժելիության մթնոլորտը․Զարուհի Փոստանջյան Փոխվարչապետը հանդիպել է ԵՄ ներկայացուցիչների հետ Հեղափոխությամբ ծնվածներին հանգիստ չի տալիս «գավրոշից ավելի գավրոշ» լինելու ձգտումը․Արթուր Ղազինյան Ոստիկաններն այլևս սահման չեն պահի, նրանք պետք են Երևանի խրամատներում Բենզեման պատրաստ կլինի «Ռեալի» առաջիկա խաղին Մեծ Բրիտանիան հրաժարվել է արտասահմանում ներդրումներ անել ածխային էնեգետիկայում Սպանդանոցային մորթը հանգեցնելու է մսամթերքի անվերահսկելի թանկացման․ ՀՅԴ ՀՀԿ–ից պրծնողը վաղը հաստատ ձեզանից էլ կպրծնի.անասնապահ Հրաժարականից հետո Մեդվեդեւը Instagram-ում «ազատվել» է բոլորից Ինտերպոլի նախկին ղեկավարը Չինաստանում դատապարտվեց 13,5 տարվա ազատազրկման Թուրքիան ռազմածովային զորավարժություններ է անցկացնում Իտալիայի, Գերմանիայի եւ Հունաստանի հետ Embraer-ը եւ Boeing-ը, հնարավոր է, ստեղծեն նոր տուրբոպտուտակավոր օդանավ Հանձնուքում առկա նռների վրա թմրամիջոց է հայտնաբերվել Բիզաչա. ևս մեկ իտալական քաղաք, որտեղ կարելի է տուն գնել 1 եվրոյով՝ առանց պարտադիր ներդրումների Հայաստանի Հանրապետությունում թայֆայի իշխանություն չի լինելու․ Գյումրու մարզպետը՝ «Իմ քայլի» պատգամավորին Զանգվածային անտառատնկումները հանգեցրել են գետերի ծանծաղմանը Վլադիմիր Պուտինը պարգևատրել է ՀՀ ԱԻՆ աշխատակիցներին (տեսանյութ) Դմիտրի Խառատյանը 60 տարեկան է. հայկական ազգանվամբ կապուտաչյա շիկահերը նշում է հոբելյանը «Ցանկանում եմ պաշտպանել Յուսիֆ Էյվազովին». Սաթի Սպիվակովան՝ հայ և ադրբեջանցի օպերային երգիչների շուրջ ծագած սկանդալի մասին Ադրբեջանի պետական նավթընկերությունը բանակցություններ է վարում բելառուսական կողմի հետ Փորձը ցույց է տվել, որ մարդու հաջողակությունը կարելի է կանխատեսել Օլգա Բուզովան ռեկորդ է սահմանել` դառնալով Instagram-ի ռուսական տիրույթի ամենաշատ հետևորդներն ունեցող աստղը Ռուսաստանում կինը 1,5 մլն ռուբլի է փոխանցել «թուղթուգիրը» հանելու համար Բաքվում ձերբակալել են 2-ամյա երեխայի կողոպտած գողին Շնորհավոր ծնունդդ, Micki․ «Ռոմա»-ն շնորհավորել է Հենրիխ Մխիթարյանին Պատգամավորը 3 մլն դոլար պարգև է խոստացել ցանկացած մեկին, ով կսպանի Թրամփին «Շատ տխուր է». արքայազն Հարին կզրկվի զինվորական կոչումներից եւ համազգեստ կրելու իրավունքից Իրանն ընդունել է, որ ուկրաինական Boeing-ը խոցել է երկու հրթիռով Մեր թանկարժեք ժամանակը ծախսեցինք «աբսուրդային բոլոլա» և մի «ահավոր բազառի» վրա. Լուսինե Բադալյանը՝ ԱԺ միջադեպի մասին (տեսանյութ) Կձերբակալե՞ն Նիկոլ Փաշինյանին Խաֆթարը կողմ է Լիբիայում հակամարտության ռազմական լուծմանը. Չավուշօղլու «Հրազդան» կիրճում «Փարվանա» ռեստորանի տարածքում թալանել են երգչուհու Porsche Cayenne-ը «System of a Down» ռոք խմբի բաս կիթառահար Շավո Օդաջյանը նոր խումբ է կազմել Ուզբեկստանը որոշել է ԵՏՄ-ում երկրի կարգավիճակը Արքայազն Հարիի հեռանալուց հետո Քեմբրիջներին առաջին անգամ վստահվել է միայնակ ընդունելություն կազմակերպել Բուքինգհեմյան պալատում. Daily Mail (լուսանկարներ) Արմեն Թավադյանը կշարունակի մնալ կալանքի տակ. Վերաքննիչ դատարանը մերժեց պաշտպանի միջնորդությունը Հավաքված տվյալներն աղաղակում են ընդհանրապես հանցագործության դեպքի բացակայության մասին. Սերժ Սարգսյանի պաշտպան Պապուասները տաբատ հագնելու դատարանի պահանջը ռասիզմ են համարել ՈւԵՖԱ-ն շնորհավորել է Հենրիխ Մխիթարյանին Նիկոլ Փաշինյանը համալրում է մեր շարքերը. Լևոն Քոչարյան ՏՏ ոլորտը ամենապահանջվածն ու բարձր վճարվողն է Հայաստանում. փորձագետ Հայաստանը բոլորից շատ է շահել ԵԱՏՄ անդամակցությունից. փորձագետ Առաջիկա օրերին հանրապետության տարածքում ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-5 աստիճանով, այնուհետև կնվազի Սպանդանոցներում մորթի արժեքը կազմում է 10 հազար դրամ՝ խոշոր, 3.500 դրամ՝ մանր եղջերավորի համար և 5000 դրամ՝ խոզի համար Դատարանը մերժեց Մանվել Գրիգորյանին բուժման նպատակով Ֆրանսիա ուղարկելու միջնորդությունը Պորոշենկոյին հարցաքննության կտանեն ուժ կիրառելով Վոլոչկովան հայտարարել է մոտալուտ հարսանիքի մասին Շարունակվում է կենսաթոշակի անցնող անձանց կեղծ ստաժերի հավելագրումը. Թադևոս Ավետիսյան Դանակահարություն՝ Երևանի թիվ 191 դպրոցում. 15-ամյա աշակերտը տեղափոխվել է հիվանդանոց Քիմ Քարդաշյանը պատրաստվում է սեփական փաստաբանական ընկերությունը հիմնել «Քիչ ժամանակ է մնացել կլիմայի բարելավմանն ուղղված գործողություններ ձեռնարկելու համար». Գրետա Տունբերգի ելույթը Դավոսում (տեսանյութ) Տավարի մսի գներն աճել են Մանվել Գրիգորյանին բուժման նպատակով Ֆրանսիա ուղարկելու միջնորդություն ներկայացվեց Հոբելյանական համաժողով՝ Դավոս 2020-ում. գլխավորը Արմեն Գեւորգյանի պաշտպանը հրապարակել է դատական նիստին չներկայանալու դրդապատճառները Խորհրդարանը քննարկում է բանկային գաղտնիքը բացելու մասին օրենքը
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan