1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 16 նոյեմբերի 2019թ., 00:00
«Վերնատան» համաժողովը եւ իշխանությունների վախերը Ֆուտբոլը եւ մեր արտաֆուտբոլային խնդիրները կամ ինչու պարտվեցինք հույներին Հանրային խորհրդի նախագահի պաշտոնում Վազգեն Մանուկյանին ժամանակավորապես կփոխարինի Յուրի Ջավադյանը Իրանում սահմանափակել են բենզինի վաճառքը և բարձրացրել են գինը Անտառահատման դեմ Տավուշի ոստիկանների պայքարը․ տնկվել է 1000 ծառ Ամուսնություն, իսլամ, ընտանիք․ ինչպես է ապրում «Ֆաբրիկա» խմբի նախկին անդամ Մարիա Ալալիկինան (լուսանկարներ) Նախագծի նպատակը ՍԴ-ից անկառավարելի դատավորներին հեռացնելն է․ Գոհար Մելոյան Մխիթարյանն «Արսենալից» հեռանալու մեջ մեղադրել է Էմերիին Թուրքիան սկսել է Կիպրոսի ափերի մոտ անօրինական հորատումը ԲՀԿ–ն կմիանա՞ ՀՅԴ նախաձեռնությանը. պատգամավորները Կրթության նախարարության դիմաց են Թուրքական լրատվամիջոցը` Լավրովի այցի մասին. «Սա այն ռուսն է, որին մենք բարեկամ ենք համարում» Ի՞նչ անել. պարտադրել արտահերթ ընտրություններ․ Էդուարդ Շարմազանով Հայաստանը ՄԱԿ-ում դեմ է քվեարկել Ղրիմի վերաբերյալ բանաձեւի թարմացված նախագծին Դոլարի փոխարժեքը շարունակում է աճել. Եվրոն եւս թանկացել է Ստորագրահավաք Երևանում՝ ի աջակցություն Ռոբերտ Քոչարյանի Առաջին ուղևորափոխադրող տիեզերանավի շարժիչների փորձարկումները հաջողությամբ են անցել(տեսանյութ) Բակո Սահակյանն Արայիկ Գրիգորյանին նշանակել է Արցախի ԱԱԾ տնօրենի առաջին տեղակալ Գիտնականները հայտնաբերել են շաքարի օգտագործման եւս մեկ վտանգ «Բարի տարեդարձ, պապիկ». արքայազն Հարին և Մեգան Մարքլը շնորհավորել են արքայազն Չարլզի 71-րդ տարեդարձը (լուսանկար) Անկանխատեսելիությունը ՆԱՏՕ գլխավոր մարտահրավերն է արդի աշխարհում. Ստոլտենբերգ Բրիտանացի անասնաբույժները հայտնել են, որ ավելորդ քաշով շների թիվը հասել է 1,7 միլիոնի Հիտլերի և Եվա Բրաունի իրերն աճուրդում վաճառքի հանելու հանգամանքը Եվրոպայի հրեաների զայրույթ է առաջացրել (լուսանկարներ) Սերյաբկինան շոկի է ենթարկել Տեմնիկովայի հետ կռվի մասին խոստովանությամբ Օլգա Բուզովան մեկնելու է «Եվրատեսիլ» Իշխանությունը հիմա էլ պակաս կոռումպացված չի. Ռուստամյան Բակո Սահակյանը Վանք գյուղում ներկա է գտնվել «Մատենադարան-Գանձասար» կենտրոնի գրադարան-ընթերցասրահի բացմանը ՀՀ–ում այսօր ամենաշատ պահանջ ունեցող և շատ սպառվող «ապրանքը» ատելությունն է. (տեսանյութ) 2020 թ. բյուջեով «Սանիթեքին» տրամադրվող գումարից շուրջ 600 մլն դրամով ավել գումար է հատկացվում նոր հիմնարկին Էրդողանը հայտարարել է, որ Օսմանյան կայսրությունում «հայերն ապրում էին քոչվորների պես» 2020-ին ՀՀ-ում բարձրտեխնոլոգիական արդյունաբերության կարիքներին կհատկացվի մոտ 12,4 մլրդ դրամ Թալանել են Սամվել Կարապետյանի եղբոր՝ գործարար Կարեն Կարապետյանի տունը Միջազգային ներդրողները Հայաստանի նկատմամբ դեռևս սպասողական կեցվածք ունեն. ՄԱԿ-ի զեկույց «Բայդենին հաղթելու համար ինձ Ուկրաինան հարկավոր չէ». Թրամփ Լավրովը բավական լուրջ օրակարգով էր եկել Հայաստան. Ռուբեն Հակոբյան «Չնայած կիրառված «վետո»-ին, բանաձևը Սենատում դեռևս շանսեր ունի». Սուրեն Սարգսյան Պայթյուն Կարին գյուղում. տունը վերածվել է փլատակների. Ներսում գտնվող 13-ամյա տղան տեղափոխվել է հիվանդանոց ՀՅԴ-ն դիմել է ԲՀԿ-ին եւ «Լուսավոր Հայաստանին»՝ Արայիկ Հարությունյանին պաշտոնանկ անելու առաջարկով Վարչապետը պատրաստ է մի հավելյալ բան զիջել, որին նախորդները պատրաստ չէին.Հրանտ Մարգարյան ԼՂ հարցով բանակցային գործընթացը փակուղային է.Ա. Զաքարյան Եթե Նիկոլ Փաշինյանը գար, մենք շատ կոշտ խոսակցություն կունենայինք․ Վազգեն Մանուկյան Թրամփը խոստովանել է, որ Էրդողանի ֆանատն է 2008 թ. մարտի 1-ին սահմանադրական կարգի տապալում չի եղել.Վիկտոր Սողոմոնյան (տեսանյութ) Թրամփի փաստաբանները դիմել են Գերագույն դատարան՝ խնդրելով չհրապարակել գործող նախագահի հարկային հայտարարագրերը Չի բացառվում, որ ինչ-որ փուլում պահանջենք, որ նախարարի հրաժարականի հարցը ԱԺ-ում բարձրացվի. Ռուստամյան ՀՀ իշխանությունները կտրականապես չեն ցանկանում պատասխանատվություն վերցնել Արցախի հարցում Ո՞վ է Փաշինյանին թույլ տվել, որ նա մարդկանց նկատմամբ ֆիզիկական բռնության սպառնալիքներ հնչեցնի Հայաստանի նոր իշխանությունների հակասական հայտարարությունները բանակցային գործընթացը փակուղի են մտցրել Նենսի Փելոսին Թրամփին մեղադրել է կաշառակերության մեջ Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու «Փառք հայ գրի և դպրության» որմնանկարը վերականգնվում է Այսօր տեղի են ունենում երեւույթներ, որոնք ես պայմանական կանվանեմ ֆուտուրիստական իրավաբանություն. Ռուբեն Մելիքյան Թրամփն ասել է, որ իմփիչմենթի հետաքննությունը ծանր կանդրադառնա իր ընտանիքի վրա Այն մեթոդները, որոնցով այսօր դատավորներն աշխատում են, ուղղակի միջնադար է. Աղվան Վարդանյան Վազգեն Մանուկյանը գարնանը կվերադառնա քաղաքականություն Բազմամարդ բողոքի ակցիա Թբիլիսիում՝ Վրաստանի խորհրդարանի շենքի դիմաց Մի քանի միլիոն դրամի յուրացումներ՝ Շիրակի մարզի դպրոցներում Վարչապետի թիմակիցները դժգոհ են նրանից Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը Գազայի հատվածում գրոհել են «Իսլամական ջիհադի» դիրքերի վրա Վրաստանը պետք է փրկել, ես ողջունում եմ ընդդիմության պահանջը. Սաակաշվիլի Լեոնիդ Բրեժնևի վարորդական իրավունքը վաճառվել է 1,55 միլիոն ռուբլիով Հայտնի երգիչն արդեն 10 տարի բջջային չի օգտագործում Հյուսիսային Մակեդոնիան հիասթափված է ԵՄ-ին անդամակցության բանակցությունների տապալման կապակցությամբ Երկրպագուների միասնական երթ Հայաստան-Հունաստան հանդիպմանն ընդառաջ Հայտնի մարզիկը ձերբակալվել է մարդ առեւանգելու կասկածանքով Առաջարկել են համացանց մուտքը դարձնել անձնագրով Կլիման ազդել է ոչ միայն Ասորեստանյան կայսրության անկման, այլեւ ծագման վրա Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալն ազատվել է աշխատանքից Արա Վարդանյանը կշարունակի մնալ անազատության մեջ․ Երվանդ Վարոսյան Մարդկային դեմքով ժողովրդական կապիտալիզմի կառուցման հրամայականը Նիկոլ Փաշինյանը նոր նշանակում է արել Հիմա ասում են՝ թող «քայլարած» լինի, բայց պոլի փետ լինի․ Ռուբեն Հակոբյան Փաշինյանի որոշմամբ պաշտոնանկություն՝ առողջապահության նախարարությունում Մարզպետների լիազորությունները կրճատելու փոխարեն ընդլայնում են «Վերնատուն»-ը համաժողով է անցկացնում. Օրակարգում Արցախի հարցն է եւ դատաիրավական փոփոխությունները (ուղիղ) Ինչու է եգիպտացորենի դաշտում վայրէջք կատարած օդանավի օդաչուն ուղեւորներից թաքցնում իր անունը Վերադրաձա՞վ պետությունը ժողովրդին, ո՛չ․ Վազգեն Մանուկյան Ես նրա թիկունքին կանգնած չեմ, ես չեմ ապրելու Հայաստանում, ամաչում եմ. Ծանրամարտի ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար Ինչո՞ւ քայլեր չեն ձեռնարկվում ընտրություններից առաջ խոստացված ներդրումային հոսքն ապահովելու համար Նոյեմբերի 18-ից ավտոկրող տրեյլերով ՀՀ ներմուծվող մեքենաների մաքսային ձեւակերպումները իրականացվելու են Գյումրիում Եթե մարդը ուտող է, ուտելու հոգեբանություն ունի, չեմ հավատա, որ պետբյուջեից էլ չի ուտում Զբաղվածության ոլորտ. ձախողումներին ավելանում են կոռուպցիոն ռիսկերը
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan