1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 15 սեպտեմբերի 2019թ., 00:00
Սեպտեմբերի 15-ը՝ Ժողովրդավարության միջազգային օր Մխիթարյանի նորամուտը հրաշքներ է խոստանում Գերմանացի գիտնականներն առնետներին պահմտոցի խաղալ են սովորեցրել Շոկոլադե Snickers կոնֆետները 30 տարի անց կվերադարձնեն իրենց հին անվանումը Արթուր Ալեքսանյանը 5:0 հաշվով հաղթանակ է տարել Հայտնի է Բլենհեյմի պալատից գողացված ոսկե զուգարանակոնքի արժեքը Կարեն Խաչանովը հայր է դարձել (լուսանկար) Մեծ Բրիտանիայում «չափազանց գեր» աշակերտուհուն հեռացրել են դասից Պոմպեոն մեղադրել է Իրանին Սաուդյան Արաբիայի նավթային օբյեկտների վրա իրականացված հարձակումների մեջ Սնոուդենը հայտնել է Ֆրանսիայում ապաստան ստանալու ցանկության մասին Ամերիկյան ԶԼՄ-ներն անդրադարձել են «աշխարհը գրաված» ռուսական զենքին Ամերիկուհին սոցցանցում պարծեցել է մարդկային ոսկորից պատրաստված գանգի տեսքով մատանիով Անօդաչուների հարձակումից հետո նավթի արդյունահանումը Սաուդյան Արաբիայում կրկնակի կրճատվել է Գերմանիայում կայացել է օդային անօդաչու տաքսիի փորձնական թռիչքը Այսօր հայ առաքելական եկեղեցին տոնում է Խաչվերացը Փոխվում է ուժի հարաբերակցությունը ու ուժի վեկտորը Արմեն Գևորգյան. մեկ անգամ ևս՝ վիճահարույց օրինագծի շուրջ Բեյրութում մահացել է Արամ Ա Կաթողիկոսի մայրը Հենրիխ Մխիթարյանը «Ռոմայի» հայտացուցակում է Հռոմի Պապը ցմահ ազատազրկման դեմ է հանդես եկել Լուծեք խնդիրը եւ կանխեք զանգվածային բողոքի դրսևորումները. հրապարակվեցին նախաձեռնության պահանջները Շիրակի մարզում կրկին երկրաշարժ է գրանցվել Բակո Սահակյանը Քարվաճառում մասնակցել է Արցախյան մեղրի փառատոնին Քաղաքացին հաղթեց․ Քաղաքապետարանն ապօրինի է շենքը քանդել ՍԴ որոշումից խոսողները կարծես ծանոթ չեն Սահմանադրության 75 հոդվածին․ գնահատական Ադրբեջանի միացյալ ընդդիմությունը նոր հանրահավաք է նախաձեռնել Ֆիթնեսն օգնում է պահպանել ուղեղի կառույցները եւ լավացնել հիշողությունը Երեւանում մեկնարկել է երթն ի պաշտպանություն Ամուլսարի (Ուղիղ) «Վրեժխնդրության օրենքով ապրող ազգն ապագա չունի» Շուտով հայտնի կդառնա Արցախի նախագահի Ազգային վերածնունդ կուսակցության թեկնածուն «Ռեալն» ու «Լիվերպուլն հաղթեցին» «Նպատակադրված կերպով վնաս են հասցնում Հայ Առաքելական Եկեղեցուն». Վահրամ քահանա Մելիքյան Ի պաշտպանություն Ամուլսարի Ջերմուկից մեկնարկած ավտոերթը հասել է Երևան Ինչո՞ւ հայաստանյան արջերը չեն սիրում լեհերին Ինչպես են Իջեւանում ամրացնում քաղաքական նոր մշակույթը Հովհաննես Ազոյանը վերադառնում է «Ռուսաստանն անկեղծ մոտեցում ցուցաբերեց Թուրքիայի նկատմամբ C-400-ների հարցում». Էրդողան Հայտնի է դարձել Մեծ Բրիտանիայի թագուհու սիրելի ուտեստը, որն ընդամենը 3 դոլար արժե Մենք այսօր գործ ունենք մի ընկերության հետ, որը երբեք հանքարդյունաբերություն չի իրականացրել. աշխարհագրագետը՝ Ամուլսարի շահագործման մասին Էդվարդ Սնոուդենն ամուսնացել է Ռուսաստանում Լապշինը հասկացել է՝ ինչու է Երևանը խեղդվում աղբի մեջ Օրենսդրական վտանգները և խայտառակ օրինագծերը ՀՀ-ԱՄՆ կապերում բարձր մակարդակի հանդիպումների դեֆիցիտ է․ կարծիք Մխիթարյանը «Ռոմայի» հետ պատրաստվում է «Սասուոլոյի» հետ խաղին «Սեքյուրիթի դրիմ» ընկերության հիմնադիր Ալեքսանդր Զաքարյանը 20 միլիոն դրամ գրավի դիմաց ազատ է արձակվել Դուխով եղեք, թասիբով եղեք, կհանդիպենք Երեւանում. Ի պաշտպանություն Ամուլսարի Ջերմուկից ավտոերթ է մեկնարկել դեպի Երեւան Հրապարակվել են ՍԴ երկու դատավորների հատուկ կարծիքները բարձր դատարանի որոշման առնչությամբ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը ելույթ կունենա Դուբայի օպերային թատրոնում ՍԴ դատավորների վրա ուժայինների կողմից հրաժարական պարտադրելու ճնշումները վերսկսվել են Սաուդյան Արաբիայում այրվում է աշխարհի ամենամեծ նավթավերամշակման գործարաններից մեկը (տեսանյութ) Վարչապետն ու կինն ապրում են Ֆեյսբուքում Զելենսկին բեմ է բարձրացել և խաղացել ինքն իրեն (տեսանյութ) Ի՞նչ է կատարվելու, երբ ընդունվի «Բանկային գաղտնիքի մասին» օրենքի նոր նախագիծը Շքեղ․ Սիրուշոն գրավիչ կերպարում Զելենսկին ասել է, որ Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ «շատ բան ունի ասելու» ԱԱ-2019. Սլավիկ Գալստյանի կամային հաղթանակը ադրբեջանցու նկատմամբ՝ 16:7 Ով է «գործ տվող», ով՝ ոչ․ ԱԺ-ում կրքերը թեժ էին Որոշ մարզպետներ կորցնում են իրականության զգացումը. նրանք մեքենայի սպասարկ­ման, կահույքի, համակարգչային պարագաների համար զգալի ծախսեր են արել Փաշինյանի ամերիկյան օրակարգը դեռ հստակեցված չէ Նման կերպ հայ ազգը մի անգամ էլ է 1920 թ․ «պաշտպանել իր սուվերենությունը» 2100 թվականին Ալպերի ամենախոշոր սառցադաշտից կմնան մի քանի ոչ մեծ կտորներ Փաշինյանի քաղաքական երկվությունը. իր քաղաքական ամբիցիաներն ի կատար ածելու համար նա գործի է դնում իր գլխավոր գործիքը՝ ամբոխահաճությունը Օրվա հանդիպումների անոնս Հարավային Եվրոպայի տակ կորած մայրցամաք է թաքնված Բաքվում ամենաբարձր մակարդակով կա նոր մակարդակի վստահություն ԼՂ հարցով վարչապետ Փաշինյանի մտադրությունների վերաբերյալ. Մեթյու Բրայզա Յունկերը ԵՄ-ից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալն անվանել է «մայրցամաքային ողբերգության գագաթնակետ» Կլիմայի փոփոխությունները խանգարում են հողին կլանել ջուրը Կարևոր նպաստ եք բերում Արցախյան հարցի խաղաղ կարգավորմանը. վարչապետը՝ Ֆրանսիայի ԱԺ պատվիրակությանը Սուպերվարչապետությունից անցում ենք կատարում անվերահսկելի վարչապետություն «Վերբովկա». Իշխանությունը քարոզչական նոր թիմ է հավաքագրում. Պատրաստվում են դիմագրավել առաջիկա լուրջ «բոյերին» Փաշինյանը կարդում է իր ստատուսների տակի բոլոր քոմենթները, անգամ ուսումնասիրում հեղինակների պրոֆիլները «Իմ քայլի» ներսում քննարկվում է Հովհաննես Իգիթյանին այլ պատգամավորով փոխելու հարցը Նոր բացահայտումներ․ ինչ նամակ է ուղարկել զինվորական դատախազի տեղակալը Արթուր Դավթյանին Փակ նիստում զգուշացվել է՝ «լյապեր» չտալ, բայց խուսափել չի հաջողվել. Փաշինյանը մտավախություններ ունի Հերթը հասավ Երեւանի նախկին փոխքաղաքապետին. Վահե Նիկոյանը հարցաքննության կհրավիրվի. մանրամասներ Ամուլսարի հարցը «կարում են» Ավինյանի վրա. ինչ կա Փաշինյանի մտքին Վայոց Ձորում բախվել են ՊՆ–ի կամզն ու Mitsubishi–ն. կա վիրավոր Այնտեղ այնքան ուրան կա, որ ոչ մեկ չգիտի. Գնդեվազ գյուղի բնակիչը՝ Ամուլսարի հանքի մասին Գիտնականներն ստեղծել են աշխարհի «ամենասև» նյութը 37 թ.-ին ակտիվ քաղաքացիները ակտիվություն ցույց տալով 4 միլիոն հոգի մարդ դատեցին. Արման Աբովյան
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan