1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 18 օգոստոսի 2019թ., 00:00
Ժան-Կլոդ Յունկերին շտապ վիրահատության համար հոսպիտալացրել են Պորոշենկոն նախագահության ընթացքում առնվազն ութ միլիարդ դոլար է դուրս բերել Ուկրաինայից. ամերիկացի գործարար «Դժվար դրան գնան. եսի՞մ, բա որ գնացին. Արթուր Ղազինյան Դատավորների տարիքային շեմն իջեցնելու նախաձեռնությունն արվում է ինչ-որ մարդկանց աշխատանքի տեղավորելու նպատակով. Գևորգ Պետրոսյան Համահայկական խաղերի փակման արարողությունը (ուղիղ) «Ռուսթավի 2»-ի նախկին գլխավոր տնօրենը նոր հեռուստաընկերություն է հիմնել Իտալիայի ՆԳ նախարարը արգելել է անօրինական միգրանտների ափհանումը Ղարաբաղի միջազգային ճանաչման հնարավորություն է ստեղծվել Պատգամավոր Ռուսլան Իսրայելյանը կառաջադրի իր թեկնածությունը Արցախի նախագահական ընտրություններին Համահայկական խաղեր․ Գլենդելի տղամարդկանց թիմը եւս հաղթեց (լուսանկարներ) Արայիկ Ղազարյանի զորամասում քննություն է իրականացվում. Արծրուն Հովհաննիսյան Ստեղծված իրավիճակը խճճված է, ունի բազմաթիվ շերտեր. Լիլիթ Մակունցը՝ Ամուլսարի մասին Ինձ նմանները իրավունք չունեն մեռնելու, ես պետք է զոհվեմ հանուն հայրենիքի. Շարմազանովի գրառումը Ի՞նչ են քննարկել «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորները փակ նիստում ՀՀ ՊՆ պատվիրակությունը մեկնել է Ռուսաստան Սոչիում տեղատարափ անձրև է տեղացել. իշխանությունները պատրաստվում են բնակիչների հնարավոր տարհանմանը (տեսանյութ, լուսանկարներ) Իրանի և Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները Ռուսաստանին 1 մլրդ դոլար են բերել Տիգրան Ավինյան․ Մտածում ենք հաջոդ Խաղերում անցում կատարել սիրողականից պրոֆեսիոնալի Թագուհին Մեգան Մարքլին արգելել է կրել է սիրելի հագուստը «Հյուրանոցում հրդեհի համար պատասխան կտա նաև սեփականատերը». Զելենսկի Գլենդելի թիմը՝ Համահայկական 7-րդ խաղերի չեմպիոն «Գնա տուն և սպորտով զբաղվիր». Թրամփն ավելորդ քաշի պատճառով ծաղրել է իր կողմնակցին և թիկնապահների հրահանգել հեռացնել նրան դահլիճից (տեսանյութ) Հրազդանում հանքանյութով բեռնված 9 վագոններ դուրս են եկել երկաթգծից եւ թեքվել Սերժը պատրաստ է նստել. Սերժը նստելու է ժողովրդի խաթր. Արմեն Աշոտյան Հայ գործարարը մտադիր է Հայաստանում թանկարժեք՝ ամսական 2000 դոլարանոց ծերանոց բացել «Չարը խափանվեց». Փաշինյանը չկարողացավ բացել խնձորի չիպսի տուփը, այն պատռվեց ու թափվեց գետնին (տեսանյութ) Խոշոր հրդեհ Օդեսայի հյուրանոցներից մեկում. կա 8 զոհ, 10 վիրավոր (լուսանկարներ) Առաջիկա օրերին հանրապետության ողջ տարածքում բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ կլինի. սպասվում է առանց տեղումների եղանակ «Այնքան նիհար է, որ ցանկանում ես կերակրել»․ Պոլինա Գագարինան՝ համարձակ բիկինիով Չեմ կարծում, որ հայոց բանակի գեներալը հրաման կտար կրակել ժողովրդի վրա. Սասուն Միքայելյանը հանդիպել է Օգանովսկու հետ Ռուսաստանում հիվանդանոցի պացիենտն առեւանգել է շտապ օգնության մեքենան «Ներդրողներին չպետք է նստեցնենք աջակցության վրա». Նիկոլ Փաշինյանը` Կոտայքում Շիրակի մարզում մատուռն ամբողջությամբ այրվել է Ես հայուհի եմ. Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոնը պատմել է իր մասին Ստամբուլի բնակելի շենքերից մեկում պայթյուն է որոտացել. (լուսանկարներ) Կրակոցներ Նոր Նորքում Ռուսաստանցի հայազգի մարզիկ Մանվել Մամոյանը Կրմլի պատերի մոտ սահմանել է Բրյուս Լիի ռեկորդը Հմայիչ եւ ոճային․ Սիրուշոյի լողափնյա կերպարը Մոտոերթ՝ ընդդեմ Ստամբուլյան կոնվենցիայի վավերացման Մոսկվայում կտրել են «Բրիգադա» սերիալի հայտնի ծառը Ամերիկացի հետազոտողները ցուցադրել են Երկրի վրա միջուկային պատերազմի հնարավոր սցենարը Այդպես է. երբ իշխանությունը համալրվում է ապիկար կադրերով Պարապ գործերի մինիստրն ու նրա թանկարժեք վոյաժները Հայաստանում մեծացել է մահվան ելքով ճանապարհային պատահարների թիվը Քեյթ Միդլթոնն առաջ է անցել Մեգան Մարքլից, իսկ Հարին՝ Ուիլյամից, սակայն նրանց բոլորին ետևում է թողել թագուհին. հրապարակվել է թագավորական ընտանիքի «վարկանշային աղյուսակը» ՌԴ-ն չի հանձնի Միհրան Պողոսյանին Սերժ Սարգսյանին կձերբակալեն՝ հանրությանը մի որոշ ժամանակով էլ իրական խնդիրներից շեղելու համար. Միքայել Մինասյան Ջրվեժի հյուրանոցային համալիրի մոտից դանակահարված քաղաքացիներ են տեղափոխվել հիվանդանոց Որքա՞ն փող ու ժամանակ կպահանջվի Արցախում ականազերծման աշխատանքները լիարժեք ավարտելու համար Ինչ է վթարի վայրից վերցրել А321-ի օդաչուն ՌԴ-ի հետ Հայաստանին եւ Վրաստանին կապող միակ ճանապարհով տրանսպորտի երթեւեկությունը կսահմանափակվի Իրանը հաջորդ շաբաթ կներկայացնի սեփական արտադրության զենիթահրթիռային համակարգը Գիտնականները հայտնաբերել են ուղեղի ծերացումը կանխելու մեթոդը Շրջակա միջավայրի նախարարությունը դրական եզրակացություն է տվել Մհեր Սեդրակյանի որդու նախագծին ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարության խայտառակ պահանջը՝ դեկրետում եղած աշխատակցից Ի՞նչ է հանրահավաքային տրամաբանությունը Թուրքիայում հայտարարել են, որ հավանաբար գտել են Վրաստանի Թամար թագուհու թոռնուհու գերեզմանը Սոչիում սպասվող հորդառատ անձրևների պատճառով բնակիչները կարող են տարհանվել Փորձագետը հաշվարկել է Գրենլանդիայի արժեքը Յուպիտերը «կուլ է տվել» հարևան մոլորակը Վիճակագրական դրախտ. դառն ու անուշ հայրենիք Հոնկոնգցի ուսուցիչները մասնակցելու են հակակառավարական զանգվածային բողոքի ցույցին Հայտնի են մասնագիտությունները, որոնց ներկայացուցիչներն ավելի հաճախ են կարոտում իրենց աշխատանքը 2019 թվականի հուլիսն ամենաշոգ ամիսն էր մեր մոլորակում դիտարկումների ողջ պատմության ընթացքում. գիտնականներ Եկեղեցու ուղղությամբ նոր հարձակումներ են սպասվում. Իշխանություննե­րին զայրացրել է Ստամբուլյան կոնվենցիայի դեմ հոգևորականների հայտարարությունը ՍԴ դատավորները մերժում են իշխանությունների առաջարկը. Կուլիսներում նաեւ այլ տարբերակ է քննարկվում 6 ժամ պահել էին ոստիկանությունում՝ ստիպելով, որ ցուցմունք տա Արագածոտնի մարզպետի թանկարժեք գործուղումը. նրան նույնիսկ պաշտոնական ընթրիքին չեն հրավիրել Մոսկվայում 9 տարվա ազատազրկման են դատապարտել հայազգի գործարարին «Բարսելոնան» առաջնությունը սկսեց տաղտկալի խաղով եւ պարտությամբ Երևանում կոտրել ու թալանել են հասարակական գործիչ, բազմաթիվ բարեգործական ակիցաների հեղինակ Մամիկոն Խուրշուդյանի ավտոմեքենան Նիկոլ Փաշինյանը Սեւան քաղաքից «լայվ» է մտել Ռուսաստան-Ադրբեջան-Իրան գագաթնաժողովը կանցկացվի Ռուսաստանում, սակայն ամսաթիվը դեռևս հայտնի չէ. Ուշակով Արկտիկայում 35 աստիճան ջերմություն է գրանցվել Զարմանալի. ինչ հմտություններ ունի Քեյթ Միդլթոնի երեխաների դայակը Գրենլանդիան չի վաճառվում. Գրենլանդիայի ԱԳ նախարար Ստեփանակերտի քաղաքապետի պաշտոնի համար առաջադրվել է հինգ թեկնածու Թուրքիայի պետական կառույցների կայքերը հայտնվել են ցանցահենների թիրախում Անընդունելի է վերածել Հայոց պատմության դասագիրքը քաղաքական նպատակներին հասնելու գործիքի «Թղթերի գտվելու վայրն էական նշանակություն չպետք է ունենա գործը մակագրելու և գործընթացներ կազմակերպելու վրա». Արամ Օրբելյան
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan