Այսօր՝ 24 փետրվարի 2020թ., 00:00
Իրանի հետ Հայաստանի սահմանն իրականում այդպես էլ չի փակվել. Էդմոն Մարուքյան Հրայր Թովմասյանը դատական հայց է ներկայացրել Նիկոլ Փաշինյանի դեմ Դատարանում քաղաքական իշխանությանը շատ հետաքրքիր խայտառակություն է սպասվում. Արսեն Բաբայան Ջալալ Հարությունյանը լավագույնս տիրապետում է ռազմական գործի նրբություններին. Արշավիր Ղարամյան Արքայազն Հարին եւ Մեգան Մարքլը պայքարի մեջ են մտել թագուհու հետ Լիլի Մորտոն նոր զվարճալի տեսանյութ է հրապարակել ետնաբեմից (տեսանյութ) Արմեն Գևորգյան. Կորոնավիրուսի և մեր քայլերի մասին Սաուդյան Արաբիայում կին ռեփերին սպառնում են ձերբակալել կանանց մասին տեսահոլովակի համար (տեսանյութ) Սինդի Քրոուֆորդի դուստրը կիսամերկ լուսանկար է հրապարակել Մելանյա Թրամփը ցույց է տվել՝ ինչպես սպիտակ տաբատ կրել Երգչուհի Վալերիան քաղաքական կուսակցություն կստեղծի ու ընտրությունների կմասնակցի «Սևերը» պետք է ստեղծեն իրենց կյանքը կարգավորող ինստիտուտներ ու «ազատագրական պայքար» ծավալեն. Միհրան Հակոբյան Տրանսգենդեր պարուհին մասնակցել է բրազիլական կառնավալին՝ խախտելով օրենքը (լուսանկարներ) Դոլարի փոխարժեքը մի փոքր աճել է. եվրոն նույնպես թանկացել է Գործարարներին պարտադրո՞ւմ են գումար փոխանցել «այո»-ի քարոզարշավին Ոստիկանության տեսանյութը Էջմիածնում կատարված սպանության դեպքից «Կորոնավիրուսն արհեստականորեն ստեղծված չէ». Ռուսաստանում Չինաստանի դեսպան Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը 2019-ին իրականացրել է 277 ստուգում Ինչ ազդեցություն է ունենում կորոնավիրուսը համաշխարհային տնտեսության վրա և որ ոլորտներն առավել շատ կտուժեն Չինաստանում նոր կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ են ստեղծել Դեսպանությունը հորդորում է ՀՀ քաղաքացիներին խուսափել կարանտինային գոտու մարդաշատ վայրեր հաճախելուց Ասուլիս՝ նոր կորոնավիրուսով պայմանավորված իրավիճակի վերաբերյալ․ ուղիղ Վրաստանը դադարեցնում է Իրանի հետ ավիահաղորդակցությունը Բակո Սահակյանը աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել Ասկերանում Բուհ ընդունվողների համար «Հայոց լեզու» առարկայի միասնական քննությունը կդառնա պարտադիր «Ես էլի մնում եմ իմ պնդմանը, որ դա հովազ էր». հարձակման ենթարկված քաղաքացի Իրանի հետ առաջիկայում ՀՀ շփումները կլինեն ավելի ինտենսիվ ՀՀ իշխանության նկատմամբ թշնամական քարոզչություն վարող նախագահի որևէ թեկնածու Արցախում չկա. Վիտալի Բալասանյան Մի լուսանկարի պատմություն, կամ տապալված ասուլիսը՝ որպես պետական ապարատ սողոսկելու կանաչ լույս Ջալալ Հարությունյանը նշանակվել է Արցախի պաշպանության բանակի հրամանատար Իրանում կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված ՀՀ դեսպանություն է դիմել 35 ՀՀ քաղաքացի. ԱԳՆ խոսնակ Մյունխենյան սկզբունքները դիրքորոշումը չեն փոխում, լրացնում են. ՀՀ ԱԳ նախարար ՀՀ նախկին վարչապետները միջնորդություն կներկայացնեն Ռոբերտ Քոչարյանի գործով Ադրբեջանի կողմից հայտարարված «դիվերսիան» ուղղակի լավ հեքիաթ է, ադրբեջանական հանրության համար. ՊՆ խոսնակ Երևանի քաղաքապետարանում տարեսկզբին 25.4 մլն դրամի պարգևավճարներ են բաժանվել Թուրքիայում դանակագործների ընտանիքը հայ վարպետից սովորած գործը փոխանցում է սերնդեսերունդ Թուրքմենստանում ծեր մարդկանց մեկ շաբաթ ստիպել են փորձերի գնալ նախագահի հետ հանդիպման համար Արցախում կորոնավիրուսի վարակի դեպքեր չեն գրանցվել. պատասխանատու Բողոքի ակցիա Քաղաքապետարանի դիմաց. Պահանջում են հանդիպում քաղաքապետի հետ Իրանում կորոնավիրուսով վարակման դեպքերը հասել են 47-ի, կա 12 զոհ Վենետիկում կախտահանեն հասարակական տրանսպորտը Այդ դաշտերը մեզ պետք չեն, մենք պատրաստ ենք էդ հողերը վերադարձնել․ Ամենայն հայոց «փրկիչ» Նիկոլ Փաշինյան Ի՞նչ է սպասվում Երեւանի մանկապարտեզներ հաճախող երեխաների բացակայություններին «Գալիս ենք արդեն իրական խուճապի դեմ պայքարի փուլ». Արման Աբովյան Քուվեյթում գրանցվել է կորոնավիրուսով վարակվելու առաջին երեք դեպքը Կադիրովը Ստալինին «անիծյալ» է անվանել Ադրբեջանցի զինծառայող է սպանվել Հայաստանը սատարում է պաղեստինյան հիմնահարցի՝ 2 պետության սկզբունքի հիման վրա կարգավորումը. Զոհրաբ Մնացականյան Կորոնավիրուսի սպառնալիքի պատճառով Ավստրիան դադարեցրել է Իտալիայի հետ երկաթուղային հաղորդակցությունը 45 տարեկանը լրանալուց հետո զինծառայության անցած քաղաքացիների ստաժը կհաշվարկվի զինծառայության կենսաթոշակ նշանակելիս. ՄԻՊ Ի՞նչ են առավել հաճախ Չինաստանից Հայաստան ներկրում. ՊԵԿ նախագահի պարզաբանումը «Վերին Լարսում» Հայաստանի ներկայացուցիչը շուտով կսկսի աշխատել «Ժողովուրդը գազազած շո՞ւն է Փաշինյանի համար. «ֆո՛ւ» և «ֆա՛ս» հրամաններին սպասելիս». Անդրանիկ Թեւանյան «Իրանի հետ անցակետերը փակ չեն». Ադրբեջանի մաքսային կոմիտե Ռուսաստանում ցանկանում են բարձրացնել մեքենաների տրանսպորտային հարկը Ունենք տարաձայնություն Փաշինյանի՝ Մյունխենում հնչեցրած մտքերի հետ. Հակոբ Տեր-Խաչատուրյան Վաղը հանրապետության առանձին հատվածներում սպասվում է բուք․ Սուրենյան ՀՅԴ-ն դատապարտել է Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպման արդյունքները ՀՀ–ում կորոնավիրուսով վարակվելու ոչ մի դեպք չունենք, որևէ սահմանափակում չի կիրառվի Հայաստանի և Իրանի քաղաքացիների՝ հայրենիք վերադառնալու համար. Նիկոլ Փաշինյան Ինչ է հիպոտոնիան. Հիպոտոնիկներին չի կարելի առավոտյան անկողնուց վեր կենալ կտրուկ շարժումով Ադրբեջանի զինուժը կրակ է բացել հայկական մարտական դիրքերի ուղղությամբ. հայ զինծառայող է վիրավորվել Ջենիֆեր Լոպեսը հրապարակել է զույգ երեխաների լուսանկարը Մի նկարի խորքային ողբերգությունը Քըրք Դուգլասը որդուն՝ Մայքլին ժառանգություն չի թողել Մուտք ենք գործում Մեծ Պահքի շրջան․ Գարեգին Բ-ի ուղերձը Հայ բռնցքամարտիկն առաջինն է, ով կարողացել է հաղթել Մատիասին (տեսանյութ) Իսրայելը կխստացնի Ավստրալիայից եւ Իտալիայից ժամանողների մուտքն իրենց երկիր Կորոնավիրուսի հետ կապված իրավիճակի վատթարացումը կարող է հանգեցնել ԱՄՆ-ում 150 դեղամիջոցների պակասի Վենետիկում փակ են բոլոր դպրոցները Հայերը կարիք չունեն խաղաղությանը «նախապատրատվելու»․ Արամ Համբարյան Օրվա խորհուրդը «Փառահեղ միտք է՝ Չինաստանի հետ սահմանը բաց պահել, Իրանի հետ՝ փակել». Սուրեն Սահակյան Տեղումները կդադարեն մեկ օրով․ եղանակի տեսություն Լարսի ճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի ավտոմեքենաների համար «Իրանի տարածքից նույնիսկ տաք օդային հոսանքների մուտքը Հայաստան արգելվում է. Գագիկ Սուրենյան Եթե այս հարցն էլ եք «պռավալ» տալիս, շատ խիստ պատասխան եք տալու. Արմեն Աշոտյանը՝ իշխանություններին Քաղաքացիները խնդրի առաջ են կանգնել. գնել են ավիատոմսեր, սակայն դեսպանատներում ազատ տեղ չկա Որքա՞ն ամուր են մեր արմատները․ «Արմատ»-ի 8-րդ սերիան Պակիստանը ժամանակավորապես փակել է Իրանի հետ սահմանը կորոնավիրուսի պատճառով Google-ը հեռացրել է իր խանութից 600 հավելված ագրեսիվ գովազդի պատճառով
Հարցում

Ֆինանսական դաշտում ռիսկերն ավելանում են. Ո՞ւր է գնում բանկային կապիտալը

Իշխանափոխությունից հետո վարկային շուկան Հայաստանում մի տեսակ շատ ակտիվ է։ Առաջին հայացքից այնպիսի տպավորություն է, որ բանկերը սպասում էին թավշյա հեղափոխությանն ու Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետությանը, որպեսզի բացեին տրցակներն ու փողերը շաղ տային տնտեսության մեջ։ Թվում է, թե տնտեսությունն էլ իր հերթին է սկսել արագորեն կլանել այդ կապիտալը։ Բայց արի ու տես, որ այդպես չէ։

Տնտեսության իրական հատվածում իշխանափոխությունից հետո վարկային կապիտալը ոչ միայն չի ավելացել, այլև մի բան էլ նվազել է։ Խոսքը, մասնավորապես, արդյունաբերության մասին է, որտեղ վերջին մեկ տարվա ընթացքում բանկերի վարկային պորտֆելը կրճատվել է 47 մլրդ դրամով։

Ավելի լավ պատկերացնելու համար ասենք, որ այն գրեթե համարժեք է 100 մլն դոլարի։

Եթե անցած տարվա մայիսին բանկերի վարկային կապիտալը հասնում էր 533 միլիարդի, ապա իշխանափոխությունից մեկ տարի հետո այն կազմել է 486 մլրդ դրամ։ Այսինքն` նվազել է գրեթե 9-ը տոկոսով։ Ու սա շատ վատ է։ Ստացվում է, որ արդյունաբերությունը մի բան էլ կորուստներ է ունեցել վարկային շուկայի ակտիվացումից։ Փողերը դուրս են եկել տնտեսության իրական հատվածից և գնացել այլ ուղղություններով։

Վարկերը, անշուշտ, թանկ հաճույք են տնտեսության համար։ Դրանք այն գումարները չեն, որ կարող են զարգացում, առավել ևս՝ բարձր զարգացում ապահովել։ Բայց երբ չկան այլ հնարավորություններ և հատկապես ուղղակի ֆինանսական ներարկումներ, դա էլ փրկություն է տնտեսության համար։ Սակայն պարզվում է՝ տնտեսությունը վարկերից էլ է զրկված։

Իշխանափոխությունից հետո բանկերի կողմից տեղաբաշխված վարկային միջոցների առյուծի բաժինը գնացել է ոչ թե տնտեսության իրական հատված, այլ սպառողական շուկա։ Կտրուկ ավելացել են սպառողական վարկերը, որոնք մարդիկ սովորաբար վերցնում են ոչ թե տնտեսություն զարգացնելու կամ տնտեսական գործունեություն իրականացնելու համար, այլ կենցաղային խնդիրների լուծման անհրաժեշտությունից ելնելով։

Այլապես դժվար է պատկերացնել սպառողական վարկերի բարձր պահանջարկը։ Հատկապես, որ դրանք թանկ փողեր են, թերևս՝ ամենաթանկը մյուս բոլոր վարկային պրոդուկտների համեմատ։ Նույնիսկ տարօրինակ է, որ մարդիկ գնացել են սպառողական վարկերի ակտիվ ներգրավման։

Դա, անշուշտ, լավ օրից չի գալիս։ Հավանաբար այլ հնարավորություններ չունենալով՝ մարդիկ ստիպված են եղել դիմել վարկերի օգնությանը։ Ու գուցե ՝ոչ միայն առօրյա խնդիրները լուծելու համար։ Որ Հայաստանում քիչ չեն այն քաղաքացիները, ովքեր նոր վարկեր են վերցնում նախորդները մարելու նպատակով, վաղուց հայտնի իրողություն է։

Այնպես չէ, որ իշխանափոխությունից հետո հասարակության եկամուտներն այնքան են ավելացել, որ այլևս նման խնդիր չկա։ Ընդհակառակը` սոցիալական իրավիճակը երկրում մի բան էլ վատացել է։ Ու հավանաբար նաև դա է սպառողական վարկերի արագ ավելացման պատճառներից մեկը։

Իշխանափոխությունից գրեթե 15 ամիս հետո հասարակության սոցիալապես աղքատ հատվածը շարունակում է վայելել իր աղքատությունը։ Որքան էլ Նիկոլ Փաշինյանն ու կառավարության անդամները խոսեն աշխատավարձերի ու սոցիալական այլ վճարների ավելացումից, իրական կյանքում փոփոխությունները նկատելի չեն։ Իսկ երբ մարդկանց եկամուտները չեն բավարարում անհրաժեշտ ծախսերը հոգալու համար, նրանք ստիպված են այլ ելքեր փնտրել։ Թե հետո ինչ կլինի՝ այլ հարց է։

Բնավ զարմանալի չէ, որ այսօր շատ ու շատ քաղաքացիներ կքած են վարկերի ծանրության տակ և չեն կարողանում կատարել ստանձնած պարտավորությունները։ Ոչ վաղ անցյալում, երբ հեղափոխության առաջնորդն ընտրվեց վարչապետ, վարկային համաներում հայտարարեց։ Սա, թերևս, այն քիչ խոստումներից մեկն է, որը Նիկոլ Փաշինյանը կատարել է։ Այդ քայլով ներվեց ավելի քան 12 մլրդ դրամի վարկային տույժ ու տուգանք։ Մեծ թվով վարկառուներ ազատվեցին այդ գումարների վճարումից։ Բայց, ինչպես և սպասվում էր, իրավիճակը չփոխվեց։

Ժամկետանց վարկերի խնդիրն այսօր էլ արդիական է։ Դրանք շարունակում են ավելանալ շատ ավելի արագացված տեմպերով։ Այդպես է, որովհետև մարդկանց ծախսերը եկամուտներից առաջ են ընկել։ Սպառողական վարկերը, որոնք այսօր գուցե ինչ-որ հնարավորություն են ֆինանսավորելու այդ ծախսերը, վաղը կարող են պատուհաս դառնալ՝ ինչպես վարկառուների, այնպես էլ՝ բանկերի համար։

Այնպես որ, սպառողական վարկերի նման կտրուկ ավելացումը, որը տեղի է ունենում վերջին մեկ տարում, գնալով վտանգավոր է դառնում։ Ու դրանից պետք է զգուշանալ։

Այսօր բանկերի սպառողական վարկերի պորտֆելն անցնում է 781 մլրդ դրամի սահմանը։ Վերջին մեկ տարում այն ավելացել է 211 միլիարդով կամ ավելի քան 37 տոկոսով։

Սա բանկերի վարկային պորտֆելի ամենամեծ հատվածն է։ Եթե նախկինում արդյունաբերության ոլորտի հատկացումներն ինչ-որ առումով հավասարակշռում էին սպառողական վարկերին, երբեմն նույնիսկ գերազանցում, ապա հիմա պատկերը կտրուկ փոխվել է։ Այժմ արդեն սպառողական վարկերը շուրջ 300 մլրդ դրամով գերազանցում են արդյունաբերության մեջ բանկերի ունեցած վարկային պորտֆելը։ Այդ շեղումը տեղի է ունեցել գերազանցապես վերջին մեկ տարվա ընթացքում։

Հիմա արդեն դժվար չէ պատկերացնել, թե իշխանափոխությունից հետո բանկային կապիտալը որքանով է դարձել տնտեսության ֆինանսավորման շարժիչ ուժը, ինչպես Նիկոլ Փաշինյանն էր ասում։ Ընդհակառակը` այս թվերը ցույց են տալիս, որ բանկային կապիտալը հեռանում է տնտեսության իրական հատվածից` տեղափոխվելով սպառողական և այլ վարկային շուկաներ, որտեղ ներգրավված միջոցների վերադարձելիության ռիսկերը շատ ավելի մեծ են։

Իշխանափոխությունից հետո ընդլայնվել է բանկերի ոչ միայն՝ սպառողական, այլև՝ հիպոթեքային վարկերի պորտֆելը։ Այն անցել է 287 մլրդ դրամից։

Վերջին մեկ տարում հիպոթեքային վարկերն ավելացել են 72 մլրդ դրամով, ինչը մեծ առաջընթաց է։ Թեև աճի անգամ այդ տեմպով այն հետ է մնում սպառողական վարկերից։ Մեկ տարում հիպոթեքն ավելացել է գրեթե 34 տոկոսով։ Դրան զուգահեռ՝ մեծացել են նաև ռիսկերը` կապված հասարակության վճարունակության հետ։ Ու դեռ հարց է, թե հիպոթեքի ակտիվացումն առաջիկայում ինչ խնդիրներ կարող է ստեղծել վարկառուների և բանկերի համար։ Տնտեսական զարգացումները Հայաստանում այնպիսին չեն, որ հնարավոր լինի մոտ ապագայում ակնկալել մարդկանց վարկունակության և վճարունակության բարձրացում։

Կառավարության քայլերն այս առումով առաժմ լավատեսության հիմքեր չեն տալիս։ Իշխանափոխությունից 15 ամիս հետո սոցիալական իրավիճակը Հայաստանում նույնքան վատ է, որքան նախկինում էր։ Առաջիկա ակնկալիքները նույնպես հուսադրող չեն։ Հասարակության հիմնական մասի եկամուտների քիչ թե շատ շոշափելի ավելացում չի սպասվում։

 

168.am

Բաժանորդագրվեք Top-News.am-ին Telegram-ում

 

website by Sargssyan