1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 21 հոկտեմբերի 2018թ., 00:00
Երևանի գլխավոր ճարտարապետ է նշանակվել Արթուր Մեսչյանը Արմավիրի մարզպետի ծառայողական ավտոմեքենան շահագործվում է կիրակի օրով, ընտրությունների ժամանակ (Տեսանյութ) Մարդասպանին տուն են ուղարկել՝ բանտում տեղ չլինելու պատճառով Գիտնականներն առաջարկել են արյան բարձր ճնշման դեմ պայքարի պարզ միջոց Հրազդանի քաղաքապետի ընտրություններում մեծ է Սասուն Միքայելյանի գործոնը․ թեկնածուի մայրը ահազանգում է խախտումների մասին Հիմնական եւ միակ միջոցառումը պետք է լիներ Էրեբունի ամրոցի մոտ Որքան ունեցվածք ունի ատամնաբույժ մարզպետը Սահակաշվիլին պատրաստվում է արծաթե հարսանիքը նշել Վրաստանում Փոփոխություններ են լինելու դպրոցական ավարտական քննությունների ժամանակ (տեսանյութ) Կուտակումներ Հրազդանի 26/15 ընտրատեղամասի դիմաց (Տեսանյութ) Քաղաքապետի թեկնածուն չէր գտնում անձնագիրը (Տեսանյութ) Կրկնակի քվեարկության դեպք, կուտակումներ Հրազդանի 26/15 ընտրատեղամասում (Տեսանյութ) Քիմ Քարդաշյանի դպրոցական լուսանկարը համացանցում տարաձայնություններ է առաջացրել «Բանանց» ՖԱ-ի ավագ մենեջերի բնակարանից գողացել են խոշոր չափի ոսկյա զարդեր Իտալիայում կանանց 500 եվրոյով տուգանել են տանը բարձրակրունկներով քայլելու համար Էջմիածնի 14/11 տեղամասում հանձնաժողովի անդամները նկատել են, որ ընտրողները լուսանկարում են քվեաթերթիկները (տեսանյութ) Թրամփը հայտարարել է Ռուսաստանի հետ միջուկային համաձայնագրից դուրս գալու մասին. Մոսկվան արձագանքել է Կալիֆոռնիայում նքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել ավտոմայրուղու վրա (տեսանյութ) Տանզանիայում առևանգված Աֆրիկայի ամենաերիտասարդ միլիարդատերը տուն է վերադարձել Թբիլիսիում կանեփի օրինականացմանը նվիրված փառատոնի ժամանակ ձերբակալել են Վրաստանի նախագահի թեկնածուին Էրդողանը Սաուդյան Արաբիայի թագավորին գանգատվել է ստամբուլյան հյուպատոսից Կանադայում աղջիկը 40 րոպեում 30 տուփ թխվածքաբլիթ է վաճառել մարիխուանայի համար հերթ կանգնած մարդկանց Օրվա հանդիպումների անոնս Անգլիայում հոկտեմբերի 21-ին նշում են Խնձորի օրը ՏԻՄ ընտրություններ Հայաստանում. 4 խոշոր համայնքներում քաղաքապետ են ընտրում Ջեյմս Ուորլիք․ Ղարաբաղի հարցի նկատմամբ այս աշխատակազմի կողմից հետաքրքրության վկայություն չեմ տեսնում Գումարների հետ որևէ բան չի եղել. Նիկոլ Փաշինյանը՝ Համահայկական հիմնադրամում չարաշահումների մասին 5 մթերք, որոնք կարելի է ուտել նույնիսկ երեկոյան Վիլնյուսի 3 կենտրոնական կամուրջները լուսավորվել են հայկական եռագույնի գույներով Ո՞ւմ ողնաշարն է կոտրելու Վայոց ձորի մարզպետը Լարված հանդիպումն ավարտվեց ոչ-ոքիով եւ Մոուրինիոյի ու Սարիի բախումով «Ռեալը» մի կերպ գոլ խփեց, բայց պարտվեց Փաշինյանը ծախսելով հարկատուների փողերը մեկնել է Բեյրութ սելֆի անելու համար Հաշքաջիի մահվան համար մեղավորները պետք է պատժվեն. Լոնդոն Երբ դու նախարար ես կարգում քո կուսակցությունում ամեն օր ծաղրի ենթարկված անձին, ապա... «Հրապարակ» «Ձեզ ուղարկում եմ լիքը դրական էներգիա». Սիրուշո Թուրքիան քննադատել է Հաշքաջիի սպանության վերաբերյալ Սաուդյան Արաբիայի հայտարարությունը Մեկնարկել է դեպի Մերկուրի եվրոպա-ճապոնական տիեզերական զոնդի թռիչքը Արթուր Սարկիսովը «Ենիսեյին» օգնեց վաստակել մեկ միավոր Սահմռկեցուցիչ հանցագործություն. սահմանային գյուղի գյուղապետը երկու տարում առերեւույթ յուրացրել է մոտ 570 դոլար Ձերբակալված ոստիկանների հարազատները փակել էին Երեւան–Սեւան ճանապարհը Չափազանց կատարյալ կնոջ օրվա ռեժիմը ծիծաղեցրել է ընթերցողներին Քեմբրիջի դքսուհու հարսանյաց զգեստն առաջարկում են գնել 150 դոլարով Գիտնականները բացատրում են, թե ինչպես է մարդու եկամուտը կապված նրա վատ սովորությունների հետ Ջիգարխանյանի նախկին կնոջն արդարացրել են՝ խարդախության գործի հետ կապված Ջորջ Քլունին իր երկվորյակների դայակներին մի ամբողջ կարողություն է վճարում Որքան կնստի «Անցումային արդարադատությունը» մեր գրպանների վրա Կենտրոնի թողապետ է նշանակվելու «Կարմիր խաչի Մխիկի» եղբոր որդին Բոլոր մարզերում, բացի Արմավիրից, մարզպետները պետք է լինեն ոստիկան Մեր տաղանդավոր երիտասարդները պետք է հնարավորություն ստանան ներկայանալ եւ ներկայացնել Հայաստանը աշխարհին. Արման Ղուկասյան Կարեւորը հպարտ դիրքով եւ դուխով քնելն է ԱՄՆ-ն չի բացառել նոյեմբերին Թրամփ-Պուտին հանդիպումը Օրվա խաղերի անոնս Շնաձուկը ցատկել է ձկնորսի նավակի մեջ, որտեղ գտնվել է նրա ընտանիքը (տեսանյութ) Փրկարարներն օգնել են դուրս գալ մերսման սեղանի մեջ խցանված երեխային (տեսանյութ) Ապարանում հերթական խաչն է տեղադրվելու. Խաչքավորը Ղրիմի Արտակն է Պրոֆեսիոնալիզմի պակասի հետևանքները. քննչականներում հրահանգվել է չխոսել Ինչու է «Բիզնես Արմենիա» հիմնադրամը պետբյուջեի հաշվին ծխախոտ գնել Պարտատոմսեր, դոլարներ. ի՞նչ ունեցվածք ունի նորանշանակ նախարարը Հայտնաբերվել են 226 մահացած անձանց վերաբերյալ տվյալներ Ադրբեջանցի գործարարին պարտավորեցրել են նախկին կնոջը 585 մլն դոլար վճարել Բաբլոյանը չեղարկել է ԱԺ գործուղումները Տարոն Մարգարյանը լքել է Հայաստանը եւ ընտանիքով բնակություն հաստատել Մոսկվայում Համոզե՞լ են, ճնշե՞լ են, թե՞ պարտադրել Արարատի մարզում նախկին իշխանության սատելիտները ճամբարափոխ են եղել ՀՀԿ–ի օգտին ամենաշատ ձայներ հավաքած թաղապետը կշարունակի՞ պաշտոնավարել Լուկաշենկոն առաջարկել է արձակուրդի ընթացքում ուսանողներին բանակ տանել Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահը հայտարարություն է տարածել Հայաստանի ընտրական օրենսգրքի նախագծի վերաբերյալ Բոլթոնի օրակարգում ղարաբաղյան հակամարտությունն առաջին տեղում չէ Եթե նարկոտիկի դեմ մարզպետն է պայքարելու, ուրեմն ԱԱԾ-ն ու ոստիկանությունը էլ չկան Նախկին սիրեցյալի հետ սեռական հարաբերություններ ունենալը կարող է օգտակար լինել Նիդերլանդներում տրվել է «X» սեռի առաջին անձնագիրը Ովքեր կշահեն եւ կտուժեն անցումային արդարադատությունից Անցումային արդարադատությունն այս պահի ամենակարեւոր խնդիրը չէ. Ռուբեն Մելիքյան (Տեսանյութ) Լեոնարդո դա Վինչին շեղաչք է եղել Մի քանի մտահոգություններ անցումային արդարադատության հետ կապված. Էլինար Վարդանյան (Տեսանյութ) Ֆրանսիայում առաջարկում են արգելել մարզային շեշտադրումներով խոսքի ծաղրը Էր Ռիադը Հաշաքջիի սպանության մեջ մեղադրում է գահաժառանգի խորհրդականին. NYT Ալավերդու պղնձաձուլարանի հետ կապված մենք լուծումներ ենք փնտրում․ Վարագ Սիսեռյան Արտակարգ դեպք Սյունիքի մարզում․ «Ամերիա բանկ»-ում փորձել են խոշոր չափի ԱՄՆ դոլար «խուրդել»
Հարցում

Բարեփոխումներ և դիմադրություն

Լավ գաղափար, վատ հաշվարկ, մի շարք սխալներ ու օբյեկտիվ խնդիրներ - վերջին ամենաթարմ օրինակների վրա հեշտությամբ կարելի է հասկանալ հետագա բոլոր բարեփոխումների և դրանց հանդեպ դիմադրության մեխանիզմը։

Իշխանությունն ամենահանրային ոլորտում՝ առողջապահությունում, փորձում է ներդնել միանգամից երկու բարեփոխում՝ դեղերի դեղատոմսով դուրսգրումը և առողջապահական էլեկտրոնային համակարգը ՝e-health: Երկուսն էլ ճիշտ, կարևոր և ժամանակակից աշխարհում ամրագրված մեխանիզմներ են։ Միևնույն ժամանակ՝ երկուսն էլ կիրարկման տեսակետից թերի, վատ հաշվարկված, օբյեկտիվ խնդիրներն անտեսած բարեփոխումներ են։ Սա բերեց լավ գաղափարի հանդեպ բացասական հանրային ռեակցիայի, բացասական հանրային տրամադրությունների՝ թե՛ բուն բարեփոխման, թե՛ այն իրականացնող իշխանության հանդեպ։

Հակափաստարկները մոտ 90 տոկոսով ճիշտ էին. դրանք պարզ և անտեսված հարցեր են, ավելին՝ մինչև այսօր պատասխան չստացած։ Մնում ես ապշած, թե ինչպես կարելի էր չունենալ նման ակնհայտ հարցերի պատասխանները, լուծումները, ինչն էլ հանգեցրեց նման հակազդեցության։ Սա վատ միտում է, ընդ որում՝ ոչ միայն այս կոնկրետ դեպքի հետ կապված. սա սովորաբար բերում է իշխանությունների կողմից կեսքայլերի, հետքայլերի։

Մի պահ վերանանք այս երկու օրինակից։ Հայաստանը ստիպված է գնալ խորքային բարեփոխումների բոլոր ոլորտներում։ Չգնանք՝ խնդիրները, հուսալքությունը և արտագաղթն ուժեղանալու են։ Նախորդ հրապարակման մեջ ես այս խնդրին անդրադարձել էի. ապրիլից չգնալ ծավալուն բարեփոխումների՝ նշանակում է՝ վտանգել պետությունը։ Գնանք վատ հաշվարկված ու հապճեպ բարեփոխումների՝ ունենալու ենք է՛լ ավելի վատ վիճակ։ Միակ ճանապարհը՝ գրագետ, լավ հաշվարկված և հանրությանը լավ մատուցված բարեփոխումներն են։

Առաջիկայում պետք է լինեն այլ ոլորտների բարեփոխումներ, նաև՝ ցավոտ, այլ տարբերակ աշխարհում չկա։ Եթե դրանք լինեն ոչ պատշաճ մշակված ու մատուցված, ապա ամեն անգամ լինելու է դիմադրություն. թույլ, միջին, երբեմն՝ շատ ուժեղ՝ կախված այն բանից, թե որքանով լավ է մշակված, նաև նրանից, թե ո՛ւմ շահերին է առնչվում կամ ո՛ւմ «պոչն է» տրորվում։ Մեծ է հավանականությունը, որ իշխանությունն ամեն անգամ երկրում կայունություն ու հանդարտեցում ապահովելու համար գնալու է հետքայլերի, կասեցումների։ Մի պահից սկսած՝ կարող է ընդհանրապես խուսափել փոփոխութուններից՝ թույլ չտալու համար հանրային դժգոհություններ և լարվածություն։

Դա նշանակում է՝ արտաքուստ կայունություն, իսկ իրականում՝ բաց թողնված, վատնված ժամանակ՝ ճահճացման և հանրային դեգրադացիայի միտումներով։ Սա լուրջ մարտահրավեր է ապրիլյան վարչապետի համար։ Նրա իշխանության համար՝ ամենագործնական մարտահրավերներից մեկը։

Կարևոր է նաև հասկանալ դիմադրության անատոմիան։ Հայաստանում վիճակն այնպիսին է, որ 5 հազար դոլարով կարելի է ապահովել հանրային բացասական տրամադրություններ ցանկացած լավ գաղափարի շուրջ, 25 հազար դոլարով կարելի է լուրջ լոկալ դիմադրություն ստանալ՝ մասնագիտական, «տոնավաճառային», կոնկրետ համայնքային և այլն, իսկ 250 հազար դոլարով ընդհանրապես կարելի է երկրում կիսահեղափոխական վիճակ ստանալ։ Հիմա պատկերացրեք առաջիկա բարեփոխումները քանի- քանի խմբի, կլանի, «ոլորտային ֆեոդալների» շահեր է տրորելու։ Սա է իրականությունը, սա պետք է հաշվի առնենք մեր քայլերում։

Որպեսզի պետությունը պերմանենտ չհայտնվի նման ծուղակներում և իշխանությունն ինքնապաշտպանաբար չսկսի խուսափել բարեփոխումներից, պետք է վերանայել բարեփոխման ներդրման և իրականացման ողջ սխեման։ Լավ գաղափար ունենալը հաջողության համար դեռևս շատ քիչ է. այս երկու օրինակները պետք է դաս լինեն։ Պետք է լավ մշակել, լավ հաշվարկել ռիսկերը, դիմադրության կետերը, աղբյուրները, մոտիվացիաները, ներդրման պահը և իհարկե, կարևոր է՝ բարեփոխումները կարողանալ լավ մատուցել տվյալ ոլորտին, հասարակությանը։ Նախապես պետք է ազնվորեն քննարկել, համադրել ցավոտ հակափաստարկները, տեսնել այլ գործոնների հետ կոնֆլիկտները և, վերջապես, մինչ պրոցեսի մեկնարկը, պետք է ձեռք բերել բարեփոխման համար համախոհներ։ Տվյալ դեպքում կառավարությունը տապալել է գրեթե ողջ ցիկլը, չի կարողացել որևէ կետում համադրել այս ամենը։

Կառավարման խորհրդարանական մոդելում բարեփոխումների սեփականատերն իշխանության կուսակցությունն է, բայց այստեղ կա խնդիր. Մեր երկրում իշխանական կուսակցությունը չունի համապատասխան վստահության բազա։ Չի կարելի խաբվել 20-30-40 հազար ձայն ստացած ռեյտինգայինների գոյությամբ. դա սոցիալական բազա չէ, վստահության ռեսուրս չէ։ Դա բոլորովին այլ բանի արդյունքն է։ Դե թող գնան իրենց «օկրուգներով» դեղատոմսի և էլեկտրոնային առողջապահության արշավ տանեն։ Կարո՞ղ են։ Աբսուրդ է։

Բարեփոխումները սովորաբար պահանջում են հեղինակ, կրող անձ։ Մեր տիպի երկրներում այդ հեղինակը պետք է ունենա իրական իշխանություն պետական համակարգում ու նաև այլ շրջանակներում։ Սա չի կարող լինել ՀՀԿ ԳՄ-ն, նախարարները, առաջին փոխվարչապետը, լիազորություն չունեցող նախագահը, անդեմ վերնախավը և այլն։ Հայաստանյան իրականության մեջ դա կարող է լինել միայն ապրիլյան վարչապետը։ Նրանն է ընտրությունը՝ խուսափել բարեփոխումներից և նախընտրել ճահճացման տանող կայունությունը, թե գնալ լավ հաշվարկված բարեփոխումների։ Երկրորդ տարբերակի դեպքում վարչապետը դառնում է բարեփոխումների դեմքը, սակայն չսխալվելու համար նրան պետք է լինելու մի համակարգ՝ բարեփոխումների ռիսկերի, դիմադրության, խոչընդոտների հաշվարկման և ոչ պակաս կարևորի՝ դրանց ճիշտ մատուցման և հանրային ընկալում ապահովելու համար։ Առանց նման համակարգի ուղղակի հնարավոր չի լինի առաջ գնալ, և զուգահեռաբար պետք է աստիճանաբար հրաժարվել ներկա, որևէ առաջընթացի համար անպիտան վերնախավից ու ձևավորել նոր, առաջադիմական վերնախավ, որը կունենա հանրային վստահություն և կվերցնի խորքային բարեփոխումների բեռը, առաջ կտանի երկիրը։

Վահե Հովհաննիսյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan