1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 27 մայիսի 2018թ., 00:00
«Ռեալի» հանդերձարանը Չեմպիոնների լիգայի գավաթը նվաճելուց հետո «Ты супер!». Գարիկ Մարտիրոսյանը և Սաթենիկ Գևորգյանը ներկայացրել են «Հայաստան» երգը Միլիարդատեր Ռիչարդ Բրենսոնը 67 տարեկանում ցանկացել է տիեզերագնաց դառնալ Հայտնաբերվել են 60 ընդերքօգտագործողի կողմից շուրջ 300 մլն դրամի չափով պետտուրքի չվճարման փաստեր Կրակոցներ Երևանում. 22-ամյա 3 երիտասարդ տեղափոխվել են հիվանդանոց 70 հզր դոլար և 21 մլն դրամ փոխառություն, տարեկան ավելի քան 11 մլն դրամ և 4000 դոլար եկամուտը. բնապահպանության նոր նախարարի ունեցվածքը Մակրոնը՝ Ալիեւին․Փարիզը ջանք չի խնայի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման համար Կիմ Չեն Ընը Թրամփի հետ հանդիպելու վճռական մտադրության մասին է հայտնել Եգիպտոսում հազվագյուտ ոսկե մետաղադրամներ են հայտնաբերվել Մադրիդի «Ռեալն» ամենաուժեղ ֆուտբոլային թիմն է (Լուսանկարներ) Նույն ընկերության խանութներից գողացել էր 110 հեռախոս Արտակարգ դեպք Երեւանում. բեռնատարի վրա տեղադրված վերամբարձիչն ընկել է միկրոավտոբուսի վրա Ձախից Սփյուռքի նոր փոխնախարարն է Հորդառատ անձրևի հետևանքները Երևանում Արմեն Սարգսյանը մասնակցել է Վրաստանի առաջին ժողովրդավարական հանրապետության 100-ամյակի տոնակատարությանը Ռուսաստանը և Սաուդյան Արաբիան կավելացնեն նավթի արդյունահանումը Թուրքիայի ԱԳ նախարարն ու ԱՄՆ պետքարտուղարը կհանդիպեն հունիսի 4-ին, որպեսզի քննարկեն սիրիական Մանբիջը Պուտինը դատապարտել է ռուսական «Ս-400» համակարգերի գնումների պատճառով Թուրքիայի վրա ճնշման փորձերը Ինչպես Արմեն Սարգսյանին դիմավորեցին Թբիլիսիում (Տեսանյութ) Ծխելը թողնելու լավագույն միջոցն՝ ըստ ամերիկացի գիտնականների Ռոնալդուն մարզման ժամանակ գնդակով հարվածել է օպերատորին և պատռել նրա ունքը (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլիին «Եվրատեսիլ»-ի պարտությունից հետո Սևակ Խանաղյանը խախտեց լռությունը (Տեսանյութ) ԱԱԾ-ն հայտանաբերել է խոշոր չափի հարկերը թաքցնող հանցավոր սխեմա (Տեսանյութ) Փոխվել է Էրեբունու ոստիկանապետը Ամերիկյան վերլուծաբաններն անորոշ են գնահատում այս պահին ղարաբաղյան կարգավորման հետագա ընթացքը Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Ֆինլանդիայի նախագահի հետ Մայիսի 28-ի միջոցառումների ժամանակացույցը (Տեսանյութ) Տրետյակովյան պատկերասրահում տղամարդը վնասել է Ռեպինի «Իվան Ահեղը սպանում է իր որդուն» կտավը Հայկական երազանք. Forbes-ի կարծիքով՝ Հայաստանը ձգտում է կրկին դառնալ «Սիլիկոնյան հովիտ» Տավուշի մարզպետը հեռանալուց առաջ հեքիաթային ծախս է արել «Հեքիաթին հյուր»-ի համար Մարզպետները ոտ ու ձեռ ընկած Փաշինյանի հետ կոնտակտ են փնտրում Սամվել Ալեքսանյանը փուռն է գնում Մեքսիկական նահանգում մասնատվել ու սպանվել է ավելի քան 60 մարդ Ալեն Սիմոնյանը հետ է վերցրել հրաժարականի դիմումը․ Արա Բաբլոյան Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Նախագահ Գիորգի Մարգվելաշվիլիի հետ ՀՀ Ոստիկանության հայտարարությունը Արմեն Սարգսյանը Թբիլիսիում հանդիպել է Բիձինա Իվանիշվիլիի հետ Սաուդյան Արաբիայի Մոհամմեդ արքայազնը կարգադրել է պայմանագրեր չկնքել գերմանական ընկերությունների հետ Սիրիայում ռուսական Սու-57 կործանիչը փորձարկել է հեռանկարային թեւավոր հրթիռներ ՀՀ գլխավոր դատախազը 43 միլիոնով առանձնատուն է գնել Ավե­լի քան 145 դպրոց այս տա­րի շրջա­նա­վարտ չի ունե­ցել Ադրբեջանում խորը գնաճ է հասունանում Թուրքական լիրայի անկման համար Չավուշօղլուն մեղադրել է Էրդողանի «հակառակորդներին» Պուտինը խոստացել է չառաջադրվել երրորդ ժամկետում Քեյթն ու Ուիլյամը նույնիսկ հարբել են (Լուսանկարներ) Բրեդ Փիթը սպառնացել է սպանել Վայնշթեյնին, բայց ձերբակալել են... Արցախը կրկին ուշադրության կենտրոնում Հունիսի 1-ից ատոմակայանի ռեակտորի եւ թիվ 3 տուրբոագրեգատի աշխատանքը կդադարեցվի. մեզ նոր ատոմակայան պետք չէ Բուսաբանական այգում մոնտաժման աշխատանքները դադարեցված են, ծառահատում չի եղել 56-ամյա հաղորդավարուհին ամբողջովին մերկացել է (Լուսանկար) Մայիսի 28-ին Մայր Աթոռում Գոհաբանական մաղթանք կկատարվի «Մեծ ռիսկ կար, որ այլևս չեմ քայլի». Գարիկն առաջին անգամ խոսում է վիրահատությունից հետո առաջացած բարդության մասին ՄԱԿ-ում տարածվել է Լեռնային Ղարաբաղի ԱԳՆ հուշագիրը Իռլանդիան պատրաստվում է օրինականացնել մանկասպանությունը Դատախազությունն արձագանքել է «Հետքին»՝ կստուգվի Հանրային հեռուստաընկերության գործունեությունը Կինոմագնատ Հարվի Վայնշտեյնը ձերբակալվեց «Հրաժարական չեմ տալու». Հրայր Թովմասյան (Տեսանյութ) Էրդողանի ագրեսիվ հայտարարությունը Ղարաբաղի մասին «Շիրակը» դուրս է մնացել Եվրոպայի լիգայի մասնակիցների ցուցակից Մայիսի 31-ից Մեծամորի ատոմակայանի աշխատանքը կդադարեցվի «Մենք ոչ Ռուսաստանի հետ ենք Եվրոպայի դեմ, ոչ էլ Եվրոպայի հետ՝ Ռուսաստանի դեմ» ՊԵԿ-ը տնտեսվարողներին հորդորում է պահպանել մաքսային ընթացակարգերը ԱՄՆ-ում մեղադրանք է առաջադրվել Չինաստանում ՀՀ նախկին դեսպանի դեմ՝ միջազգային կոռուպցիայի և փողերի լվացման գործով Հայաստանի հավաքականը մարզվում է ուրախ տրամադրությամբ (տեսանյութ) «Եթե Արայիկ Հարությունյանը չփոխի իր վերաբերմունքն «Այբ»-ի նկատմամբ, կվերանայենք նվիրատվություններ անելու ծրագրերը». Դավիթ Յան Արտակ Զեյնալյանը ԵԽԽՎ Մոնիտորինգային հանձնաժողովի համազեկուցողների հետ քննարկել է ԸՕ փոփոխությունները ԱԱԾ հայտարարությունն իրականությանը չի համապատասխանում Վարչապետը բարձրագույն սպայակազմին է ներկայացրել ԶՈւ գլխավոր շտաբի նոր պետ Արտակ Դավթյանին (Լուսանկար) ԿԳ նախարարը երբեք չի ասել ուսուցիչներին ծաղիկ մի նվիրեք, խնջույք մի արեք. փոխնախարար «Վերեւից» ստացված զանգից հետո Արմեն Ջիգարխանյանի սկանդալային բաժանությունը այլեւս չեն ցուցադրի VARDA․ «Հումորի զգացողությունն ու լավատեսությունն իմ գլխավոր արժանիքներն են» ««Լիրբ» ռեժիմը միացված է». Եվա Ռիվաս Օրենքով գողեր Քալաշյանին ու Չիխլաձեին չփչացնել ԱԱ-2018–ի հյուրերի տպավորությունը ՌԴ–ից Նոր նշանակումներ կառավարությունում ՀՀ նախագահը իր աշխատավարձի մի մասը կնվիրաբերի «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիթորինգային հանձնաժողովի համազեկուցողներին Ագրամունտը լքում է քաղաքականությունը «ՀՀԿ-ն կաջակցի բոլոր դրական փոփոխություններին». Արա Բաբլոյան Դերիպասկան դուրս եկավ «ՌուսԱլ»-ի տնօրենների խորհրդից
Հարցում

Բարեփոխումներ և դիմադրություն

Լավ գաղափար, վատ հաշվարկ, մի շարք սխալներ ու օբյեկտիվ խնդիրներ - վերջին ամենաթարմ օրինակների վրա հեշտությամբ կարելի է հասկանալ հետագա բոլոր բարեփոխումների և դրանց հանդեպ դիմադրության մեխանիզմը։

Իշխանությունն ամենահանրային ոլորտում՝ առողջապահությունում, փորձում է ներդնել միանգամից երկու բարեփոխում՝ դեղերի դեղատոմսով դուրսգրումը և առողջապահական էլեկտրոնային համակարգը ՝e-health: Երկուսն էլ ճիշտ, կարևոր և ժամանակակից աշխարհում ամրագրված մեխանիզմներ են։ Միևնույն ժամանակ՝ երկուսն էլ կիրարկման տեսակետից թերի, վատ հաշվարկված, օբյեկտիվ խնդիրներն անտեսած բարեփոխումներ են։ Սա բերեց լավ գաղափարի հանդեպ բացասական հանրային ռեակցիայի, բացասական հանրային տրամադրությունների՝ թե՛ բուն բարեփոխման, թե՛ այն իրականացնող իշխանության հանդեպ։

Հակափաստարկները մոտ 90 տոկոսով ճիշտ էին. դրանք պարզ և անտեսված հարցեր են, ավելին՝ մինչև այսօր պատասխան չստացած։ Մնում ես ապշած, թե ինչպես կարելի էր չունենալ նման ակնհայտ հարցերի պատասխանները, լուծումները, ինչն էլ հանգեցրեց նման հակազդեցության։ Սա վատ միտում է, ընդ որում՝ ոչ միայն այս կոնկրետ դեպքի հետ կապված. սա սովորաբար բերում է իշխանությունների կողմից կեսքայլերի, հետքայլերի։

Մի պահ վերանանք այս երկու օրինակից։ Հայաստանը ստիպված է գնալ խորքային բարեփոխումների բոլոր ոլորտներում։ Չգնանք՝ խնդիրները, հուսալքությունը և արտագաղթն ուժեղանալու են։ Նախորդ հրապարակման մեջ ես այս խնդրին անդրադարձել էի. ապրիլից չգնալ ծավալուն բարեփոխումների՝ նշանակում է՝ վտանգել պետությունը։ Գնանք վատ հաշվարկված ու հապճեպ բարեփոխումների՝ ունենալու ենք է՛լ ավելի վատ վիճակ։ Միակ ճանապարհը՝ գրագետ, լավ հաշվարկված և հանրությանը լավ մատուցված բարեփոխումներն են։

Առաջիկայում պետք է լինեն այլ ոլորտների բարեփոխումներ, նաև՝ ցավոտ, այլ տարբերակ աշխարհում չկա։ Եթե դրանք լինեն ոչ պատշաճ մշակված ու մատուցված, ապա ամեն անգամ լինելու է դիմադրություն. թույլ, միջին, երբեմն՝ շատ ուժեղ՝ կախված այն բանից, թե որքանով լավ է մշակված, նաև նրանից, թե ո՛ւմ շահերին է առնչվում կամ ո՛ւմ «պոչն է» տրորվում։ Մեծ է հավանականությունը, որ իշխանությունն ամեն անգամ երկրում կայունություն ու հանդարտեցում ապահովելու համար գնալու է հետքայլերի, կասեցումների։ Մի պահից սկսած՝ կարող է ընդհանրապես խուսափել փոփոխութուններից՝ թույլ չտալու համար հանրային դժգոհություններ և լարվածություն։

Դա նշանակում է՝ արտաքուստ կայունություն, իսկ իրականում՝ բաց թողնված, վատնված ժամանակ՝ ճահճացման և հանրային դեգրադացիայի միտումներով։ Սա լուրջ մարտահրավեր է ապրիլյան վարչապետի համար։ Նրա իշխանության համար՝ ամենագործնական մարտահրավերներից մեկը։

Կարևոր է նաև հասկանալ դիմադրության անատոմիան։ Հայաստանում վիճակն այնպիսին է, որ 5 հազար դոլարով կարելի է ապահովել հանրային բացասական տրամադրություններ ցանկացած լավ գաղափարի շուրջ, 25 հազար դոլարով կարելի է լուրջ լոկալ դիմադրություն ստանալ՝ մասնագիտական, «տոնավաճառային», կոնկրետ համայնքային և այլն, իսկ 250 հազար դոլարով ընդհանրապես կարելի է երկրում կիսահեղափոխական վիճակ ստանալ։ Հիմա պատկերացրեք առաջիկա բարեփոխումները քանի- քանի խմբի, կլանի, «ոլորտային ֆեոդալների» շահեր է տրորելու։ Սա է իրականությունը, սա պետք է հաշվի առնենք մեր քայլերում։

Որպեսզի պետությունը պերմանենտ չհայտնվի նման ծուղակներում և իշխանությունն ինքնապաշտպանաբար չսկսի խուսափել բարեփոխումներից, պետք է վերանայել բարեփոխման ներդրման և իրականացման ողջ սխեման։ Լավ գաղափար ունենալը հաջողության համար դեռևս շատ քիչ է. այս երկու օրինակները պետք է դաս լինեն։ Պետք է լավ մշակել, լավ հաշվարկել ռիսկերը, դիմադրության կետերը, աղբյուրները, մոտիվացիաները, ներդրման պահը և իհարկե, կարևոր է՝ բարեփոխումները կարողանալ լավ մատուցել տվյալ ոլորտին, հասարակությանը։ Նախապես պետք է ազնվորեն քննարկել, համադրել ցավոտ հակափաստարկները, տեսնել այլ գործոնների հետ կոնֆլիկտները և, վերջապես, մինչ պրոցեսի մեկնարկը, պետք է ձեռք բերել բարեփոխման համար համախոհներ։ Տվյալ դեպքում կառավարությունը տապալել է գրեթե ողջ ցիկլը, չի կարողացել որևէ կետում համադրել այս ամենը։

Կառավարման խորհրդարանական մոդելում բարեփոխումների սեփականատերն իշխանության կուսակցությունն է, բայց այստեղ կա խնդիր. Մեր երկրում իշխանական կուսակցությունը չունի համապատասխան վստահության բազա։ Չի կարելի խաբվել 20-30-40 հազար ձայն ստացած ռեյտինգայինների գոյությամբ. դա սոցիալական բազա չէ, վստահության ռեսուրս չէ։ Դա բոլորովին այլ բանի արդյունքն է։ Դե թող գնան իրենց «օկրուգներով» դեղատոմսի և էլեկտրոնային առողջապահության արշավ տանեն։ Կարո՞ղ են։ Աբսուրդ է։

Բարեփոխումները սովորաբար պահանջում են հեղինակ, կրող անձ։ Մեր տիպի երկրներում այդ հեղինակը պետք է ունենա իրական իշխանություն պետական համակարգում ու նաև այլ շրջանակներում։ Սա չի կարող լինել ՀՀԿ ԳՄ-ն, նախարարները, առաջին փոխվարչապետը, լիազորություն չունեցող նախագահը, անդեմ վերնախավը և այլն։ Հայաստանյան իրականության մեջ դա կարող է լինել միայն ապրիլյան վարչապետը։ Նրանն է ընտրությունը՝ խուսափել բարեփոխումներից և նախընտրել ճահճացման տանող կայունությունը, թե գնալ լավ հաշվարկված բարեփոխումների։ Երկրորդ տարբերակի դեպքում վարչապետը դառնում է բարեփոխումների դեմքը, սակայն չսխալվելու համար նրան պետք է լինելու մի համակարգ՝ բարեփոխումների ռիսկերի, դիմադրության, խոչընդոտների հաշվարկման և ոչ պակաս կարևորի՝ դրանց ճիշտ մատուցման և հանրային ընկալում ապահովելու համար։ Առանց նման համակարգի ուղղակի հնարավոր չի լինի առաջ գնալ, և զուգահեռաբար պետք է աստիճանաբար հրաժարվել ներկա, որևէ առաջընթացի համար անպիտան վերնախավից ու ձևավորել նոր, առաջադիմական վերնախավ, որը կունենա հանրային վստահություն և կվերցնի խորքային բարեփոխումների բեռը, առաջ կտանի երկիրը։

Վահե Հովհաննիսյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan