1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 23 հունվարի 2019թ., 00:00
Փաշինյանը Բոլթոնի հետ զրուցել է ամեն ինչից, բայց ոչ Արցախի խնդրի մասին Քիմ Քարդաշյանը մանուկ հասակում արված լուսանկար է հրապարակել եւ պատմել տատիկի հետ կապվածության մասին «Փաշինյանը երբեք չի գնա հիմնախնդրի որևէ քաղաքական լուծման: Նրա խնդիրը ժամանակ շահելն է». Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարար ՀՀ երեք քաղաքացիներ ՌԴ-ում մեղադրվում են շորթման մեջ Ռուսական հայտնի պորտալը բացահայտել է իսկական հայի երեք «բաղադրիչները» Ծպտուն չեք հանում. չորս ժամ էդ ինչի՞ շուրջ են բանակցել Մնացականյանն ու Մամեդյարովը.Եղիազարյան (Տեսանյութ) Մաքրասեր կապիկը (Տեսանյութ) Վարձավճարների բարձրացումը երաժշտական դպրոցներում հանգեցրել է աշակերտների թվի կրճատման Թալանել են Նոր Նորքի քրեականի պետի տունը Պետական գերատեսչություններից զանգվածային ազատումներ են սպասվում Իլհամ Ալիեւը ռուսական զենքի նոր խմբաքանակ է ցանկանում գնել Հ1-ը սկսել է հայաստանցիների խաղաղության նախապատրաստումը՝ արձագանքում են Բաքվից Ղազախստանում ուզում են անվանափոխել երկիրը Երևանի քաղաքապետարանը հրաժարվում է հրապարակել պարգևատրվածների անունները Արտակարգ դեպք Նուբարաշենի բանտում. գողացել են «օրենքով գող» Զապի «դաբռոյով» բանտ անցկացված սմարթֆոնը Փաշինյանը մանրամասնել է Ալիևի հետ հանդիպումը Ռուսաստանում առաջարկվում է արգելել մետրոպոլիտենում ոտքը ոտքին գցած երթևեկելը Լապշինը պատասխանել է Ադրբեջանից հնչած հերթական սպառնալիքներին «Դա այնքան բարդ է». Քեմբրիջի դքսուհին պատմել է ծնող լինելու դժվարությունների մասին (լուսանկարներ) Ալիևը մեկնաբանել է Ադրբեջանի՝ ՀԱՊԿ անդամագրության հավանականության հարցը ՀՀ նախագահը հեռախոսազրույց է ունեցել Հենրիխ Մխիթարյանի հետ և շնորհավորել նրան ծննդյան առթիվ Հայ ժողովուրդն իրավունք ունի ավելին իմանալու այս հանդիպման մասին, քան Նիկոլ Փաշինյանի կցկտուր գրառումը Անգլիայում աշխատավարձ չստացած բանվորն էքսկավատորով մտել է իր իսկ կառուցած հյուրանոցն ու քանդել այն (տեսանյութ) Սաշիկ Սարգսյանը արագաչափերի բիզնես չի ունեցել. «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Անսպասելի ընտրություն. ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի նոր նախագահը ՀՀԿ խորհրդի անդամ է. մանրամասներ Մանուկ Աբեղյանի անվան դպրոցի 4 դեռահաս մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց Վարչապետն ու դեպուտատները չպետք է ոտնահարեն մեր իրավունքները. Առեւտրականները փակել են Բագրատաշենի մաքսակետի մուտքն ու ելքը Եթե ՊԵԿ աշխատակիցների մոտ վարքագծի կանոններից շեղում եք նկատում, զանգեք մեր թեժ գիծ 2018-ի վերջին պետական պարտքը աճել է 148 մլն դոլարով. մանրամասներ «Կալաշնիկով» ինքնաձիգից կրակահերթ է արձակել Սուրենավանի երեք բնակիչների ուղղությամբ. մանրամասներ Լեւոն Արոնյանը հաղթանակով է մեկնարկել Gibraltar Masters-ում Վենեսուելայում ցուցարարները վառեցին Չավեսի արձանը Երբ մարտի 1-ի ողբերգությունը դառնում է շահարկման առարկա Բոլշեւիկները, «նեոլիբերալները» եւ ամբոխները խելագարված Փաշինյանին շնորհավորել են հեռավոր Ուզբեկստանից Սա պետությո՞ւն է, թե խենթանոց ... Խտրական «հավասարությունը» Սերժի եւ Նիկոլի «վախտ» Պորտուգալիայում բողոքի ցույցն ավարտվել է ոստիկանության վրա հարձակումով եւ ավտոմեքենաների հրդեհումով ՀԴՄ չխփելու համար տուգանվել է Սամվել Նիկոյանի կնոջ դեղատունը.Դեղատունը կփակվի՞ «Ժառանգության» նախագահ Արմեն Մարտիրոսյանն արտագաղթել է Կանադա 150 տոկոս պարգեւավճար. Ջրային կոմիտեն գերազանցել է մարզպետների «ռեկորդը» Հայկական կողմն այդպես էլ չի կարողացել կանխել Ադրբեջանի քայլերը «Եսասիրությանը թույլ մի տուր խանգարել սիրուն». Լիլի Մորտոն ցուցադրել է ներքնազգեստը Շիրակի փոխմարզպետը հրաժարականի դիմում է գրել Ասիայի Գավաթ. Քառորդ եզրափակիչի զույգերը Երևանի քաղաքապետարանը 974 հազար դոլարի պարգեւավճար է բաժանել Արձագանքում են Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպմանը Նիկոլ Փաշինյանը մոտ ժամուկես առանձնազրույց է ունեցել Իլհամ Ալիեւի հետ Մարզպետարանների պաշտոնյաներին Երգիչ Քրիս Բրաունը ձերբակալվել է Ես ունեմ ապացույցներ, որ անձամբ Փաշինյանն էր բաց թողել Մանվել Գրիգորյանին. ԱԱԾ նախկին պետի տեղակալ Կրակոցներ Արարատի մարզում, կան վիրավորներ. մարզի ոստիկանությունը չի տիրապետում օպերատիվ իրավիճակին Փաշինյանը ծրագրում է Դավոսում ոչ ֆորմալ հանդիպում անցկացնել Ալիեւի հետ Գևորգ Մուրադյանը միաձայն ընտրվեց ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ «Գազպրոմ Արմենիան» համաձայնել է գազը թանկ գնել, բայց սպառողի համար սակագինը չփոխել Էյֆելյան աշտարակը ժամանակավորապես փակվել է զբոսաշրջիկների համար Բժշկությունն ու առողջապահությունը պետք է տարանջատել իրարից Երևանը գրավում է զբոսաշրջիկներին համեղ խոհանոցով, պատմությամբ ու զվարճանքի վայրերով Հայերին որ հարցնես` բոլորը հայ են, իսկ վրացիներին՝ ում չեն հավանում, նա է հայ. Սաակաշվիլի (Տեսանյութ) Էթնիկ ադրբեջանցին առաջադրվել է որպես Ուկրաինայի նախագահի թեկնածու Ղարաբաղ չեմ գնում Ադրբեջանի ներքին խնդիրների պատճառով. Ալեքսանդր Լապշին Մի՛ մոռացեք Ադրբեջանի մյուս 128 քաղբանտարկյալներին. Washington Post-ի հոդվածը՝ Բաքվի ռեժիմի մասին Մանվել Գրիգորյանին տեղափոխեցին կալանավայր (Տեսանյութ) Շուտասելուկներ ասող ղազախ հաղորդավարը զվարճացրել է համացանցի օգտատերերին (տեսանյութ) Մինչև 12 տարեկան երեխաներին տեղափոխելիս մանկական պահող համակարգերի օգտագործումը կդառնա պարտադի՞ր Էրդողանը հեռախոսով «աղջիկ է ուզել» երիտասարդ թուրք բժշկի համար «Նպատակ ունեմ Shakmat կոնյակով Հայաստանը ճանաչելի դարձնել ամբողջ աշխարհում». Ալեքսիս Օհանյանի հարցազրույցը Forbes-ին Տղամարդը հարսանիքի ժամանակ սխալմամբ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմ է միացրել Մխիթարյան. Շատ շուտով կվերադառնամ «Քանի դեռ ԼՂ հարցը մնում է չլուծված, Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորում հնարավոր չէ». Չավուշօղլու «Պատրաստվո՞ւմ եք Ձեր երեխայի հորն ամուսնության առաջարկ անել». Անակնկալ հարց Նոր Զելանդիայի վարչապետին (տեսանյութ) ՀՀ պետական պարտքը 2018թ. ընթացքում ավելացել է 148.3 մլն դոլարով Սևանա լճի ջրի մակարդակը մեկ տարում իջել է 5 սմ-ով 20-ամյա աղջիկը դանակահարել է իր հասակակից աղջկան. հարուցվել է քրեական գործ ՄԻԵԴ-ը սպասում է ադրբեջանական իշխանությունների պատասխանին Ջերմուկ համայնքի բնակիչները դեմ են նոր ՓՀԷԿ-ի կառուցմանը. «Գետն ամռանը չորացնում են» Բազային ֆինանսավորումը մրցութային դարձնելու դեպքում ԵՊՀ-ի 200 աշխատող գործազուրկ կդառնա Առաջիկա տարիներին Ադրբեջանում ինչ-որ բան տեղի կունենա Գեւորգ Մուրադյանը` ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Այսօր Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան օրն է
Հարցում

Բարեփոխումներ և դիմադրություն

Լավ գաղափար, վատ հաշվարկ, մի շարք սխալներ ու օբյեկտիվ խնդիրներ - վերջին ամենաթարմ օրինակների վրա հեշտությամբ կարելի է հասկանալ հետագա բոլոր բարեփոխումների և դրանց հանդեպ դիմադրության մեխանիզմը։

Իշխանությունն ամենահանրային ոլորտում՝ առողջապահությունում, փորձում է ներդնել միանգամից երկու բարեփոխում՝ դեղերի դեղատոմսով դուրսգրումը և առողջապահական էլեկտրոնային համակարգը ՝e-health: Երկուսն էլ ճիշտ, կարևոր և ժամանակակից աշխարհում ամրագրված մեխանիզմներ են։ Միևնույն ժամանակ՝ երկուսն էլ կիրարկման տեսակետից թերի, վատ հաշվարկված, օբյեկտիվ խնդիրներն անտեսած բարեփոխումներ են։ Սա բերեց լավ գաղափարի հանդեպ բացասական հանրային ռեակցիայի, բացասական հանրային տրամադրությունների՝ թե՛ բուն բարեփոխման, թե՛ այն իրականացնող իշխանության հանդեպ։

Հակափաստարկները մոտ 90 տոկոսով ճիշտ էին. դրանք պարզ և անտեսված հարցեր են, ավելին՝ մինչև այսօր պատասխան չստացած։ Մնում ես ապշած, թե ինչպես կարելի էր չունենալ նման ակնհայտ հարցերի պատասխանները, լուծումները, ինչն էլ հանգեցրեց նման հակազդեցության։ Սա վատ միտում է, ընդ որում՝ ոչ միայն այս կոնկրետ դեպքի հետ կապված. սա սովորաբար բերում է իշխանությունների կողմից կեսքայլերի, հետքայլերի։

Մի պահ վերանանք այս երկու օրինակից։ Հայաստանը ստիպված է գնալ խորքային բարեփոխումների բոլոր ոլորտներում։ Չգնանք՝ խնդիրները, հուսալքությունը և արտագաղթն ուժեղանալու են։ Նախորդ հրապարակման մեջ ես այս խնդրին անդրադարձել էի. ապրիլից չգնալ ծավալուն բարեփոխումների՝ նշանակում է՝ վտանգել պետությունը։ Գնանք վատ հաշվարկված ու հապճեպ բարեփոխումների՝ ունենալու ենք է՛լ ավելի վատ վիճակ։ Միակ ճանապարհը՝ գրագետ, լավ հաշվարկված և հանրությանը լավ մատուցված բարեփոխումներն են։

Առաջիկայում պետք է լինեն այլ ոլորտների բարեփոխումներ, նաև՝ ցավոտ, այլ տարբերակ աշխարհում չկա։ Եթե դրանք լինեն ոչ պատշաճ մշակված ու մատուցված, ապա ամեն անգամ լինելու է դիմադրություն. թույլ, միջին, երբեմն՝ շատ ուժեղ՝ կախված այն բանից, թե որքանով լավ է մշակված, նաև նրանից, թե ո՛ւմ շահերին է առնչվում կամ ո՛ւմ «պոչն է» տրորվում։ Մեծ է հավանականությունը, որ իշխանությունն ամեն անգամ երկրում կայունություն ու հանդարտեցում ապահովելու համար գնալու է հետքայլերի, կասեցումների։ Մի պահից սկսած՝ կարող է ընդհանրապես խուսափել փոփոխութուններից՝ թույլ չտալու համար հանրային դժգոհություններ և լարվածություն։

Դա նշանակում է՝ արտաքուստ կայունություն, իսկ իրականում՝ բաց թողնված, վատնված ժամանակ՝ ճահճացման և հանրային դեգրադացիայի միտումներով։ Սա լուրջ մարտահրավեր է ապրիլյան վարչապետի համար։ Նրա իշխանության համար՝ ամենագործնական մարտահրավերներից մեկը։

Կարևոր է նաև հասկանալ դիմադրության անատոմիան։ Հայաստանում վիճակն այնպիսին է, որ 5 հազար դոլարով կարելի է ապահովել հանրային բացասական տրամադրություններ ցանկացած լավ գաղափարի շուրջ, 25 հազար դոլարով կարելի է լուրջ լոկալ դիմադրություն ստանալ՝ մասնագիտական, «տոնավաճառային», կոնկրետ համայնքային և այլն, իսկ 250 հազար դոլարով ընդհանրապես կարելի է երկրում կիսահեղափոխական վիճակ ստանալ։ Հիմա պատկերացրեք առաջիկա բարեփոխումները քանի- քանի խմբի, կլանի, «ոլորտային ֆեոդալների» շահեր է տրորելու։ Սա է իրականությունը, սա պետք է հաշվի առնենք մեր քայլերում։

Որպեսզի պետությունը պերմանենտ չհայտնվի նման ծուղակներում և իշխանությունն ինքնապաշտպանաբար չսկսի խուսափել բարեփոխումներից, պետք է վերանայել բարեփոխման ներդրման և իրականացման ողջ սխեման։ Լավ գաղափար ունենալը հաջողության համար դեռևս շատ քիչ է. այս երկու օրինակները պետք է դաս լինեն։ Պետք է լավ մշակել, լավ հաշվարկել ռիսկերը, դիմադրության կետերը, աղբյուրները, մոտիվացիաները, ներդրման պահը և իհարկե, կարևոր է՝ բարեփոխումները կարողանալ լավ մատուցել տվյալ ոլորտին, հասարակությանը։ Նախապես պետք է ազնվորեն քննարկել, համադրել ցավոտ հակափաստարկները, տեսնել այլ գործոնների հետ կոնֆլիկտները և, վերջապես, մինչ պրոցեսի մեկնարկը, պետք է ձեռք բերել բարեփոխման համար համախոհներ։ Տվյալ դեպքում կառավարությունը տապալել է գրեթե ողջ ցիկլը, չի կարողացել որևէ կետում համադրել այս ամենը։

Կառավարման խորհրդարանական մոդելում բարեփոխումների սեփականատերն իշխանության կուսակցությունն է, բայց այստեղ կա խնդիր. Մեր երկրում իշխանական կուսակցությունը չունի համապատասխան վստահության բազա։ Չի կարելի խաբվել 20-30-40 հազար ձայն ստացած ռեյտինգայինների գոյությամբ. դա սոցիալական բազա չէ, վստահության ռեսուրս չէ։ Դա բոլորովին այլ բանի արդյունքն է։ Դե թող գնան իրենց «օկրուգներով» դեղատոմսի և էլեկտրոնային առողջապահության արշավ տանեն։ Կարո՞ղ են։ Աբսուրդ է։

Բարեփոխումները սովորաբար պահանջում են հեղինակ, կրող անձ։ Մեր տիպի երկրներում այդ հեղինակը պետք է ունենա իրական իշխանություն պետական համակարգում ու նաև այլ շրջանակներում։ Սա չի կարող լինել ՀՀԿ ԳՄ-ն, նախարարները, առաջին փոխվարչապետը, լիազորություն չունեցող նախագահը, անդեմ վերնախավը և այլն։ Հայաստանյան իրականության մեջ դա կարող է լինել միայն ապրիլյան վարչապետը։ Նրանն է ընտրությունը՝ խուսափել բարեփոխումներից և նախընտրել ճահճացման տանող կայունությունը, թե գնալ լավ հաշվարկված բարեփոխումների։ Երկրորդ տարբերակի դեպքում վարչապետը դառնում է բարեփոխումների դեմքը, սակայն չսխալվելու համար նրան պետք է լինելու մի համակարգ՝ բարեփոխումների ռիսկերի, դիմադրության, խոչընդոտների հաշվարկման և ոչ պակաս կարևորի՝ դրանց ճիշտ մատուցման և հանրային ընկալում ապահովելու համար։ Առանց նման համակարգի ուղղակի հնարավոր չի լինի առաջ գնալ, և զուգահեռաբար պետք է աստիճանաբար հրաժարվել ներկա, որևէ առաջընթացի համար անպիտան վերնախավից ու ձևավորել նոր, առաջադիմական վերնախավ, որը կունենա հանրային վստահություն և կվերցնի խորքային բարեփոխումների բեռը, առաջ կտանի երկիրը։

Վահե Հովհաննիսյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan