1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 20 հունիսի 2018թ., 00:00
Ռուսաստանը դուս եկավ 1/8-րդ եզրափակիչ Ռուսաստանը մտադիր է Հայաստանին Су-30СМ կործանիչներ մատակարարել Պաշտոնանկություններ Հանրային հեռուստաընկերությունում ԼՂ հակամարտությունը պահանջում է արագ քաղաքական կարգավորում Գերմանիայում ոզնիները լիկյոր են գտել ու հարբել Սոցիալապես անապահով խավի համար գազի գինը կնվազի ԱԱ-2018. Լեհաստանը չխուսափեց պարտությունից Սենեգալի հետ խաղում (տեսանյութ) Կոռուպցիան վնաս է հասցրել Հայաստանի շրջակա միջավայրին. France 24 Մանվել Գրիգորյանը ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից հայտնաբերված ապրանքների հետ որևէ առնչություն չունի. պաշտպան Թբիլիսիում տեղատարափ անձրեւից փողոցներում գետեր են գոյացել եւ ծառեր տապալվել Հայոց ցեղասպանության մասին խոսելը վիրավորանք չէ, հերքելն է վիրավորանք. Կարո Փայլան Իրանը բանակցություններ չի վարի Դոնալդ Թրամփի հետ Սոցիալապես անապահով ընտանիքների կողմից սպառվող խմելու ջրի սակագինը կարող է վերանայվել ԵԿՄ անդամներ են բերման ենթարկվել.Մանվել Գրիգորյանի կնոջ ցուցումով պահածոներ են բեռնել Դոն Պիպոն կալանավորվեց ԱԱ-2018․ Ճապոնիան հաղթեց Կոլումբիային (տեսանյութ) Դավիթ Տոնոյանը ՌԴ դեսպանի հետ քննարկել է հայ-ռուսական ռազմավարական դաշնակցային գործակցության հետագա զարգացման ուղիները ԱՄՆ-ն և միջազգային հանրությունը պետք է սատարեն Նիկոլ Փաշինյանի նոր կառավարությանը. Ալեքս Ջոնսոնի հոդվածը The Hill-ում Ուրախ կլինեմ, որ վերաբացվի Պանամայի գործը. Միհրան Պողոսյան Ստեղծվել է 2018-ի ամառային զորակոչի ընթացքում քաղաքացիների դիմումների և բողոքների քննարկման հանձնաժողով Դոլարը, եվրոն ու ռուբլին էժանացել են «Եթե F-35 կործանիչները Թուրքիային չմատակարարվեն՝ մենք ունենք այլընտրանք, որը կօգտագործենք»․ Թուրքիայի վարչապետ Սերժ Սարգսյանի վերահսկողական ծառայության նախկին պետի մեքենաներում զենք է հայտնաբերվել Օրենքը չի արգելում մարդկանց կենդանիներ պահել. Սիլվա Ադամյան Մակեդոնիայի խորհրդարանը քննարկում է երկրի անվան համաձայնագիրը «Ալաշկերտը» չեմպիոնների լիգայում կհանդիպի Շոտլանդիայի «Սելթիկի» հետ Միայն Մանվել Գրիգորյանը չէ, որ չարաշահումներ է կատարել բանակում. քառօրյայի մասնակից «Վտանգի տակ է 600 հոգու աշխատատեղ». Նատիի բնակիչների նամակը Նիկոլ Փաշինյանին Միայն երեք պատգամավոր էր դեմ Մանվել Գրիգարյանին պատգամավորական անձեռնմխելիությունից զրկելուն ՀՀ ՊՆ ներկայացուցիչները Մոսկվայում կմասնակցեն ՀՕՊ միացյալ համաձայնագրի իրականացման քննարկումներին Վրաստանում 6 մարդ է ձերբակալվել «գողական աշխարհին» ներգրավվածության համար Մանվել Գրիգորյանին պատկանող տարածքում հաշվառվել են բոլոր կենդանիները (Լուսանկարներ) Քրեական հեղինակություն Ա.Վ.-ն մի խումբ անձանց հետ զենքի սպառնալիքով մարդ է առեւանգել. մանրամասներ Կթանկանա՞ էլեկտրաէներգիան Խստացվել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հսկողությունը Հայաստանի քաղաքացիները սկսել են ավելի քիչ ապաստան խնդրել Եվրամիությունում ԱՄՆ սենատը հավանություն է տվել Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ նախատեսող պաշտպանական բյուջեի նախագծին ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել ժողովրդավար ՀՀ-ին՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված աշխատանքներում. Դեյվիդ ՄըքԱլիսթեր Ո՞նց կարելի էր հերոսից իջնել «տուշոնկա» գողցողի. Սեյրան Սարոյան (տեսանյութ) ԱՄՆ-ի 25 կոնգրեսական պետքարտուղար Պոմպեոյին կոչ են արել զգալի աջակցել Հայաստանին ԱԺ արտահերթ նիստ՝ Մանվել Գրիգորյանի հարցով (տեսանյութ) ԱԺ ՀՀԿ խմբակցությունը փակ նիստում քննարկում է Մանվել Գրիգորյանին պատգամավորական մանդատից զրկելու հարցը Ամերիկահայ գործարարի ընկերության համար Բավրայի անցակետում արհեստական խոչընդոտներ են ստեղծել (տեսանյութ) Մանվել Գրիգորյանից այս կամ այն պատճառով նեղացած գործիչները ԵԿՄ վերադառնալու քայլեր են անում ԱՄՆ-ում դատում են մաֆիայի վերջին ղեկավարին «Միլանի» հարձակվողը հեռացվել է Խորվաթիայի հավաքականից Խուզարկությունից օրեր առաջ Մ. Գրիգորյանը զինամթերքի հսկայական մասը տեղափոխել է Հադրութի իր առանձնատուն ԱԱ-2018․ Օրվա խաղերի անոնս Փաշինյանը Հայաստանին արժանի առաջնորդ է․ Կարո Փայլան Ի՞նչ ունի Փաշինյանի փոխարեն պատգամավոր դարձած Ալեն Սիմոնյանը Մանվելի կինը ամուսնու զինակիցներին ուշագրավ մանրամասներ է պատմել Մարզերում լարված իրավիճակ է ստեղծվել. ուժայինների դեմ ագրեսիան աճում է Անկուշտ «հերոսը». Մանվել Գրիգորյանի հայտարարագրված ունեցվածքը Մանվել Գրիգորյանի ինքնազգացողությունը վատացել է. վիճակը կրիտիկական է եղել Հայտնի հեղինակություններից մեկի հետ «օրթախ» նախկին դատախազը բացել է սեփական «Պանդորայի արկղը» Սեյրան Սարոյանի առողջականը վատացել է ԱԱԾ տեսանյութը դիտելուց հետո Մանվել Գրիգորյանի հետ առնչություն ունեցած արտերկրի հայերը տարբեր լուրեր են փոխանցել սփյուռքի նախարարությանը Սաուդյան Արաբիայի ֆուտբոլիստներին տեղափոխող ինքնաթիռը հրդեհվել է Ստամբուլի հայաշատ թաղամասում ֆաշիստական նշաններ են հայտնվել Առաջիկայում պատրաստվո՞ւմ եք արտագաղթել Հայաստանից (Հարցում) Անգլիան ձեռքները մեջքներին դրած հաղթեց Թունիսին ԱԱ-2018․ Իսպանիայի հավաքականի ուրախ մարզումը Մանվել Գրիգորյանին պատկանող ամառանոցում պահվող վագրը տեղափոխվում է Երեւանի կենդանաբանական այգի (Տեսանյութ) Դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել սպանության հատկանիշներով Հայտնաբերված ապրանքներից միայն մսի, ձկան պահածոյի և խտացրած կաթի արժեքը կազմում է շուրջ 7.000.000 դրամ Մանվել Գրիգորյանին պատկանող ամառանոցում պահվող կենդանիները (Տեսանյութ) Կրկին անգամ պարզաբանում է Արծրուն Հովհաննիսյանը Մանվել Գրիգորյանը դեռ հույս ունի արդարանալ ԱԱ-2018․ Բելգիան մեկնարկեց հաղթանակով (տեսանյութ) Արյունաբանական կենտրոնի անձնակազմը դեմ է ՀՀ ԱՆ գլխավոր արյունաբանի նշանակմանն առանց իրենց համաձայնության Կենդանաբանական այգու աշխատակիցները պատրաստ են ընդունել Մանվել Գրիգորյանին պատկանող տարածքի կենդանիներին Երեւանի ոստիկանապետը պաշտոնանկ է եղել Ստանում ենք տեղեկություններ, որ որոշ խմբեր ուզում են վնասազերծել մեզ, բայց չի ստացվի Եւս մեկ սկանդալային ձերբակալություն Բակո Սահակյան․ Անվերապահորեն սատարում ենք Մայր Հայաստանում ժողովրդավարության ու օրինականության ամրապնդմանը Շվեդներն արժանի հաղթանակ տարան Ճապոնիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետեւանքով տուժել է առնվազն 349 մարդ Սպասելի հաղթանակի հասանք ակումբային առաջնությունում. Զավեն Անդրիասյան «Եթե պետք լինի՝ նորից արտակարգ դրություն կմտցնենք»․ Էրդողան ՌԴ ՊՆ-ն հրապարակել է «Իսկանդեր»-ից հրթիռի արձակման տեսանյութը (տեսանյութ)
Հարցում

Վարչապետն ու պետությունը

Հոդվածաշարը տպագրվում է «Այլընտրանքային նախագծեր խմբի»՝ «Հայաստան 2018-2022» ծրագրի շրջանակներում

«Հայաստան 2018-2022» փուլի առանցքային դերակատարն ապագա վարչապետն է:
Հայաստանն ապրիլից թևակոխելու է զարգացման նոր փուլ, ու թեև փոխվելու է երկրի կառավարման ձևը, ակնհայտ է, որ առնվազն 2018-2022 ժամանակահատվածում, երկրի առանցքային դերակատարը կրկին լինելու է Սերժ Սարգսյանը՝ ապագա վարչապետի պաշտոնում։ Լայն լիազորությունների, նոր սահմանադրության և երկրում հակասական իրողությունների պարագայում ապագա վարչապետի և կառավարության գործունեության հնարավոր սցենարները շատ չեն։

Հետապրիլյան նոր իրականությունը

Նոր սահմանադրությամբ Հայաստանում ապրիլից պետական կառավարման համակարգում շատ բաներ նորություն են լինելու. չկան նախադեպեր, չկան պատրաստի դեղատոմսեր։ Հնարավոր չէ հաշվարկել բոլոր ռիսկերը։ Մինչև կառավարման բոլոր օղակները հարմարվեն նոր իրականությանը, անցնեն ադապտացիոն փուլը, պահանջվելու է որոշակի ժամանակ։ Գուցե շատ, գուցե՝ քիչ։ Բայց դա շատ կարևոր ժամանակահատված է լինելու։

Ապագա վարչապետի հիմնական խնդիրները

Հաշվի առնելով պետության տնտեսական խնդիրները, Ադրբեջանի գործոնը և այլ մարտահրավերներ՝ մեր երկրի համար կենսական խնդիր է պետական համակարգի և հանրային կյանքի բնականոն ընթացքի ապահովումը։ Այդ նոր, ադապտացիոն փուլը հնարավորինս պետք է կրճատվի։ Հայաստանն այն վիճակում չէ, որ իրեն թույլ տա նման շռայլություն։ Սա, մեծ հաշվով, ապագա վարչապետի ամենաառաջին խնդիրն է լինելու։

Մեր երկրի պետական համակարգը վտանգավորության չափ իներտ, դանդաղ և պատասխանատվությունից մշտապես խուսափող համակարգ է։ Կառավարման անցումային փուլը նրա համար ամենապարարտ հողն է՝ գլուխ պահելու և չաշխատելու կոնտեքստում։ Սա լուրջ խնդիր է և լուրջ խնդիրների առաջ կարող է կանգնեցնել երկիրը: Իսկ լուծման բանալին ակնհայտ չէ։

Խորհրդարանական կառավարումն՝ իր բոլոր դրական և բացասական կողմերով, ունի մեկ առանձնահատկություն՝ այն իր կենտրոնաձիգությամբ, կառավարելիության իր ռեսուրսով էապես զիջում է նախագահական կառավարմանը։ Զարգացած քաղաքացիական հասարակության և կայացած քաղաքական ինստիտուտների պարագայում սա լավ է։ Իսկ երբ չկա այդ ամենը, իսկ մենք գիտենք, որ այդ ամենը Հայաստանում այսօր բացակայում է, ապա այս կառավարման ձևի մեջ հնարավոր վտանգներ են պարունակվում։

Ապրիլից սկսած և այդպես շարունակ՝ Հայաստանը մտնում է որոշակի անորոշությունների և տուրբուլենտության փուլ։ Այսօր դա քչերն են հասկանում, շատերի համար ոչինչ չի փոխվում, բայց ամսեամիս այս նոր մթնոլորտն իրեն զգացնել է տալու։ Սա նշանակում է՝ կենտրոնախույս տրամադրությունների ուժեղացում, սա նշանակում է ազդեցության նոր բևեռների ձևավորում և ուժեղացում։ Առաջին հայացքից՝ այստեղ վատ բան չկա, և դա է խորհրդարանական կառավարման մոդելի էությունը։ Վտանգը հետևյալի մեջ է՝ Հայաստանում չկա կայացած միջին խավը, նրա տեսակարար կշիռը երկրում անչափ փոքր է, պետական և հասարակական ինստիտուտները ֆորմալ են գործում, երկրում գրեթե վերացած է քաղաքական դաշտը։ Այս պայմաններում՝ կենտրոնախույս տրամադրությունների հնարավոր ուժեղացման դեպքում, կարող է ուժեղանալ ոչ թե հասարակությունը՝ ի դեմս հասարակական-քաղաքական լայն շրջանակների, այլ՝ ֆինանսական մեծ ռեսուրսներ ունեցող շրջանակները, հրոսակախմբեր ունեցողները, խմբերը, որոնք ի վիճակի են «գնել» մարդ, պատգամավոր, կուսակցություն, նախարար, լրատվամիջոց՝ ինչպես համապետական, այնպես էլ ռեգիոնալ մակարդակով։ Այս ամենի վտանգավորությունը բացատրելու անհրաժեշտություն, վստահ եմ, չկա։

Ըստ այդմ՝ ապրիլից ապագա վարչապետի մյուս կարևորագույն խնդիրը երկրում կառավարելի վիճակ, քաղաքական և քաղաքացիական համակարգերով պետության կենսագործունեության ապահովումն է։ Միանգամից ասենք՝ սա չափազանց բարդ խնդիր է, և արդեն հին մեթոդներով ուղղակի անհնար է լինելու։ Սա նոր իրավիճակ է, սրա համար անհրաժեշտ է լրիվ այլ մոտեցում, այլ գործիքներ։ Կարևոր է նաև ժամանակը՝ չի կարելի պահը բաց թողնել։

Ապագա վարչապետի երրորդ խնդիրը որոշ իմաստով ածանցվում է նախորդից։ Հիմա բոլորը խոսում են անհրաժեշտ փոփոխություններից, և դա ճիշտ է, սակայն առարկայորեն ի՞նչ են հասկանում դրա տակ՝ ոչ ոք չի մանրամասնում: Իսկ ո՞վ է ասել, որ ցանկացած տիպի փոփոխությունը միշտ դեպի լավն է լինում։ Բոլո՞ր փոփոխություններն են արդյոք լավը։

Այնուամենայնիվ, ակնհայտ է նաև, որ փոփոխությունների ուշացումը կարող է ճակատագրական հետևանքներ ունենալ երկրի համար: Պետությունը կմտնի խորը լճացման փուլ։ Կշարունակվի երկրի դատարկումը։ Մյուս կողմից՝ հապճեպ և լավ չհաշվարկված փոփոխությունների գնալու պարագայում, մեծ է ավելի վատ վիճակում հայտնվելու հավանականությունը։

Ո՞րն է ելքը։

Ըստ նոր սահմանադրության՝ ՀՀ նախագահի դերն արարողակարգային և ներկայացուցչական է, առաջին փոխվարչապետն ու երկու փոխվարչապետներն օբյեկտիվորեն զբաղված են լինելու պետության ընթացիկ, ամենօրյա կառավարման խնդիրներով։

Ապագա վարչապետը ստիպված է լինելու կենտրոնանալ մեր նշած երկու հիմնական խնդիրների վրա, այն է՝ թույլ չտալ համակարգի խափանում և ապահովել պետության բնականոն կենսագործունեությունը: Եթե սրան էլ գումարենք ղարաբաղյան բանակցություններն ու անվտանգության խնդիրների լուծումը, ապա հասկանալի կդառնա, որ հեռանկարային, խորքային փոփոխություններ գեներացնելու ժամանակ և մեխանիզմ չի լինելու, և փոփոխությունների պահանջը մնալու է օդում կախված։ Սա կբերի համատարած, բոլոր կողմերից հնչող, բայց՝ անորոշ փոփոխությունների պահանջի մեծացմանը, ինչը մեծացնելու է ներհասարակական լարվածությունը, մյուս կողմից՝ իշխանության վերնախավում ձևավորվելու է մթնոլորտ, թե՝ դեռ ժամանակը չէ, էլի սպասենք։ Սա վտանգավոր կոնֆլիկտ է։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ իրական փոփոխություններն անհնար են։

Պատասխանը հետևյալ երկու հարցի մեջ է. ա/ի՞նչ է փոփոխությունը և բ/ումի՞ց ակնկալել ոլորտային փոփոխությունների մոդելների առաջարկներ, ումի՞ց ակնկալել նոր ծրագրեր, նոր գաղափարներ։

Առաջին հարցի պատասխանը հստակ է՝ ցանկացած փոփոխություն պետք է ունենա հստակ բովանդակություն, ժամանակացույց, մեխանիզմ։ Եթե սրանք չկան, ցանկացած փոփոխության պահանջ՝ դատարկախոսություն է։

Երկրորդ հարցի պատասխանը նույնպես առարկայական է։ Մեր այս շարքի նախորդ հրապարակման մեջ նշել էինք, որ պետության համար շատ լավ կլիներ, եթե սահմանադրական փոքր լիազորություններ ունեցող 4-րդ նախագահը երկրի գործադիր իշխանությանն ու հանրությանը ներկայացներ տարբեր ոլորտների խորքային բարեփոխումների տեսլականներ։ Միայն այդ կերպ նա կարող էր ձեռք բերել իրական ֆունկցիոնալ նշանակություն։ Այդ դեպքում ապագա ՀՀ նախագահն ստանում է նոր և կարևոր դերակատարում՝ նա լինում է կարևորագույն օղակ՝ փոփոխությունների ծրագրեր առաջարկող՝ առանց կիրառման լիազորությունների։ Վարչապետն այսպիսով կարող է, մշտապես համադրելով կայունություն ապահովելու և փոփոխություններ իրականացնելու խնդիրները, բալանսավորել փոփոխությունների ծավալները, որակները, հերթականությունը և հանձնարարել դրանց մեկնարկը և կառավարելի ընթացքն իր կառավարությանը։ Այստեղ, իհարկե, կա մեծ հարցական՝ 4-րդ նախագահն իր մեջ ունենալու՞ է նման ցանկություն, առաքելություն։

Փոփոխության ծրագրերի, նախագծերի հաջորդ աղբյուրն այն համակարգն է, որը կարող է ստեղծել ապագա վարչապետը։ Սա բազմաթիվ երկրներում ընդունված մեխանիզմ է. ստեղծվում են երկրի ղեկավարի հետ ուղիղ աշխատող համակարգեր, որոնք գեներացնում են գաղափարներ, որոնք հասարակության հետ խոսում են ավելի ընկալելի, ոչպաշտոնական, ոչբյուրոկրատական լեզվով, և իրական լիազորությունների տիրապետող իշխանությանն անընդհատ ներկայացնում առաջարկներ, լուծումներ։

Եվ վերջապես՝ երկրի համար անհրաժեշտ փոփոխությունների պահանջը չի կարող շրջանցել իշխող ուժին՝ ՀՀԿ-ին։ Իշխանության կուսակցության պլանավորված բարեփոխումը, այդ թվում՝ նոր դեմքերի և նոր արժեքների ներգրավմամբ, այսօր բխում է պետության շահերից։

Վահե Հովհաննիսյան

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan