1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 13 դեկտեմբերի 2018թ., 00:00
Ո՞ր մարզպետն է որքան ուզել, այնքան էլ «խփել» Զրուցել է Մակունցի հետ եւ հրաժարական տվել 2018-ի հարցումը՝ «ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն» «Ըստ մեղադրանքի՝ որովայնը մարմնի ո՞ր մասն ա». Ալեքսանդր Սարգսյանի որդու հարցը դատարանին Կաշառքի ստացում, փողերի լվացում. Արմեն Գեւորգյանը չի ընդունում մեղադրանքը Մոսկվայում կտեղադրվի Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Գերմանական Volkswagen ավտոմոբիլային կոնցեռնը մասնաճյուղ կհիմնի Թուրքիայում Աջ ղեկով ավտոմեքենաներ ներկրող վարորդները զայրացած են. նրանք կհավաքվեն Նիկոլ Փաշինյանի ամառանոցի մոտ Թրամփի հետ սեքսի մասին հայտարարած պոռնոաստղին դատարանը պարտավորեցրել է 293 հազար դոլար վճարել Թեքսասցի պատգամավորը այրվող մեքենայից դուրս է բերել վարորդին Կարգին Հայկոն Ավանի թաղապետ կնշանակի «դզող-փչողի» Իլհամ Ալիեւը ընդունել է ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ պետին Հարի Քեյնի տոնածառը. խաղակոշիկը՝ ամենավերեւում (Լուսանկար) Լեհաստանում բողոքի ցույցի են դուրս եկել վրդովված ֆերմերները Սանտայի ամենաոճային օգնականը. Մելանյա Թրամփը նվերներ է բաժանել երեխաներին (լուսանկարներ) Իմ քայլը ոչ միայն կառավարություն, այլև ընդդիմություն է լինելու Ստեպանենկոն Պետրոսյանից տասնյակ կտավներ է թաքցրել Կենդանաբանական այգում բեզոարյան այծին սատկած են գտել Մանվել Գրիգորյանի կալանքը երկարաձգվեց երկու ամսով Ես և գործարար ընկերս պատրաստ ենք 6 մլն դոլար փոխանցել պետությանը. Վաչագան Ղազարյան Թուրքիայի Մեջլիսում մեկ օրում երկու քաշքշուկ է տեղի ունեցել (լուսանկարներ) Դատարանը մերժել է Վաչագան Ղազարյանին գրավով ազատ արձակելու միջնորդությունը Բարսելոնան 100 հազար եվրոյով է տուգանել Դեմբելեին մարզումից ուշանալու համար Նիկոլ Փաշինյանը Չարենցավանի N 3 հիմնական դպրոցում է․ արդեն 10 օր է՝ այստեղ դասադուլ է Անհետացող տեսակ. Եվրոպայում սպիտակ տղամարդիկ ճանաչվել են որպես փոքրամասնություն Ալեքսիս Օհանյանը կիսվել է «Շախմատ» բրենդիի շիշը պատկերող լուսանկարով «Քաղաքացիական պայմանագիրը» վարչության նիստում քննարկել է ԱԺ նախագահի և փոխնախագահների թեկնածուների հարցը Իրանի ԱԳՆ-ն կոչ է արել քաղաքացիներին խուսափել Վրաստան մեկնելուց Դոնալդ Թրամփը 5 մլրդ դոլար է պահանջել Մեքսիկայի հետ սահմանին պատի շինարարության համար Յուվեցի Կարոյից տուժածները միավորվում են, որդիները՝ թաքնվում Լեոնարդո Դի Կապրիոյից խլել են «Օսկար»-ը Forbes-ը հրապարակել է ամենաբարձր վարձատրվող գրողների վարկանիշային ցանկը Թուրք փորձագետ. «Փաշինյանի «առանց նախապայմանի» արտահայտությունը անկեղծ չէ» Զգացե՛ք հայկական հյուրընկալության ոգին ու դրան բնորոշ ջերմությունը «Այաս-Կիլիկիա» ռեստորանում Արմեն Գևորգյանին կալանավորելու միջնորդության մասին հարցի քննարկումը հետաձգվեց Եվրախորհրդարանը կողմ է քվեարկել Ռումինիայի և Բուլղարիայի՝ Շենգենյան գոտուն միանալուն «Պարո՛ն Պուտին, դա պատերազմ է». Պորոշենկոն անդրադարձել է Կերչի նեղուցում տեղի ունեցած միջադեպին Ժողովուրդը կապստամբի, եթե ինձ իմպիչմենտ հայտարարեն Դատարանը քննում է Արմեն Գևորգյանին կալանավորելու մասին հարցը Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման համար հիմա կա նոր պլատֆորմ․ Սելինա Դողան «Մենք համբերատար ենք և անցյալի սխալ քաղաքականությունը չենք շարունակելու». Զոհրաբ Մնացականյանը՝ թուրք լրագրողներին Ուկրաինայի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում ընդգրկված հայազգի գործարարն օգնության խնդրանքով դիմել է Պյոտր Պորոշենկոյին (տեսանյութ) Իրանում Վրաստանի դեսպանին կանչել են ԱԳՆ «Աթոռ կավելացնենք». ԱԺ դահլիճում այդքան նստելու տեղ կա՞ Կրակոցներ Ստրասբուրգում. կասկածյալը տաքսիով փախուստի է դիմել դեպքի վայրից (լուսանկարներ, տեսանյութ) Գողացել են կինոյի և ժողովրդական արտիստ Կիմ Երիցյանի գերեզմանաքարը Time-ի վարկածով տարվա մարդ են ճանաչվել լրագրող պաշտպանները Ճամբարակի քաղաքապետն աշխատանքից հեռացրել է միակ գրադարանավարին՝ ճանապարհները նորոգելու պատրվակով ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ 22-ամյա աղջիկը հավակնում է գյուղապետ դառնալ Ուկրաինայի իշխանությունները Սերգեյ եւ Նիկոլայ Սարկիսովների նկատմամբ հետախուզում են հայտարարել Չեմպիոնների լիգա․ Խմբային փուլի վերջին խաղային օրվա անոնս Մատանին կարող է փոխարինել համակարգչային մկնիկին (Տեսանյութ) Սինգապուրում դատական գործ է հարուցվել 1 դոլար կաշառք վերցնելու համար Ամստերդամի առաջին կին քաղաքապետը մտածում է Կարմիր լապտերների թաղամասի տեղափոխման մասին Ալավերդու պղնձաձուլարանի աշխատակիցներն աշխատանքից ազատման ծանուցումներ են ստանում Հայկո Բաղդատին վիրավորելու համար թուրք պրոֆեսորի դեմ դատական հայց է ներկայացվելու Ընտրություններն ավարտվեցին խնդիրները մնացին Անհայտ մարզպետների ու անհայտ այլոց ռեյտինգային խրախճանքը Բարձիթողի վիճակ՝ ՔԿՀ-ներում. ձեւավորվել են տարբեր խմբավորումներ ԱԺ-ում մեծ «ուբոռկա» է սկսվել. «վիպ» համարները մասնատվում են Չինաստանում ձերբակալել են կանադացի նախկին դիվանագետի. Reuters Երկրի ընդերքի «զոմբի մանրէները» հարյուրավոր անգամներ ավելի ծանր են կշռում, քան բոլոր մարդիկ Բարսեղ Բեգլարյանին կդատի ՊՊԾ նախկին պետի որդին Նախկին իշխանություններից ովքեր են մասնակցել ընտրություններին, ովքեր՝ ոչ. Հետաքրքիր պատկեր Որ նախարարությունները կմիանան, եւ ինչ տեսք կունենա ԱԺ ղեկավար կազմը Բուլկի Արամը փախե՞լ է Զոհրաբ Մնացականյանի տապալված հանդիպումները, որոնց մասին ԱԳՆ-ն լռում է 2018 թվականին հաքերները կրիպտոարժույթների բորսաներից գողացել են մոտ 1 մլրդ դոլար Նոր Գեղիում լարված իրավիճակ չի հանդարտվում. բնակիչները երկու մասի են բաժանվել. գործին խառնվել է մարզպետը Քիմ Քարդաշյանը խոստովանել է, որ անտեսում է հիգիենան Ցտեսություն, թախիծ ( մաս 7-րդ ) Տարօրինակ դեպք՝ Ռուսաստանում․ Իվանովսկու շրջանում սև ձյուն է տեղացել Կինը տանն ունեցած պրինտերով տպել է եվրոներ ու գնումներ կատարել դրանցով Ռուսական «Տու-160» hրթիռակիրները ժամանել են Վենեսուելա. ԱՄՆ-ի արձագանքը Փաշինյանի համար սկսված բարդ փուլը, «կադրային քաղցը» ու Բաքվի ակնկալիքները. The Insider ՊԱԿ-ի լրտեսը. Գերմանիայում հայտնաբերվել է Պուտինին տրված հետախուզական վկայականը Ամբողջ աշխարհում 158 մլն մարդ ցանկանում է ԱՄՆ տեղափոխվել Եգիպտոսի իշխանություններն արգելել են դեղին անթև բաճկոնների վաճառքը երկրում Բրիտանիայում աշխատանքի արտասովոր հայտարարություն են հրապարակել
Հարցում

21-րդ դարում Հայաստանը դեռ աղբավայրեր է կառուցում, այն էլ` վարկերով

21-րդ դարում Հայաստանը դեռ աղբավայրեր է կառուցում, այն էլ` վարկերով: Այս մասին հայտարարություն է տարածել Հայկական բնապահպանական ճակատը:

Հաղորդագրության մեջ ասվում է.

«Հայաստանում իհարկե գոյություն ունեն մասնավոր ընկերություններ, որոնք զբաղվում են վերամշակմամբ՝ մեկը թղթի, մյուսը պոլիէթիլենային տոպրակների ու պլաստիկ շշերի, որոշները մարտկոցների, մետաղների եւ այլն: Ու թեեւ տեղային լուծումները ավելի լավ են, քան դրանց իսպառ բացակայությունը, այնուամենայնիվ, համակարգային մոտեցումը միակ տարբերակն է ոչ միայն աղբի վերամշակման խնդիրն արագորեն լուծելու, այլ նաեւ հանրության շրջանում աղբի հանդեպ զգուշավոր վերաբերմունք ձեւավորելու, աղբը տեսակավորելու, իրերը վերօգտագործելու նպատակով:

Իսկ արագ գործելն անհրաժեշտություն է, քանի որ արագ են նաեւ հողերի, ջրերի եւ օդի աղտոտման տեմպերը, ուստի եւ այս հարցին լուծում տալը բխում է բոլորիս՝ առողջ միջավայրում ապրելու կարիքից:

Սակայն Հայաստանում համակարգային, պետական մակարդակով ոչ միայն մինչ օրս չի տրվել լուծում աղբի վերամշակման խնդրին, այլեւ նորնորանոր վարկեր են տրամադրվում Հայաստանին «ավանդական» աղբավայր կառուցելու համար:

2015թ. հուլիսին Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկի եւ Երեւանի քաղաքապետարանի միջեւ ստորագրվել է վարկային պայմանագիր, որով բանկը տրամադրում է 8 միլիոն եվրոյի վարկ (քաղաքապետարանի ենթակայության տակ գտնվող մասնավոր ընկերությանը) Նուբարաշենի կողքին նոր աղբավայր կառուցելու համար: Լրացուցիչ 8 միլիոն եվրո վարկ տրամադրում է նաեւ Եվրոպական ներդրումային բանկը եւ եւս 8 միլիոն եվրո էլ տրամադրվում է ԵՄ Հարեւանության ներդրումային գործիքի կողմից գրանտի տեսքով: Նպատակն է` Նուբարաշենի չկարգավորվող աղբատեղին «տեխնիկական եւ բնապահպանական անթույլատրելի ստանդարտներից վերածել նոր սանիտարական աղբավայրի, որը կհամապատասխանի ԵՄ ստանդարտներին»: Ըստ ծրագրի նկարագրության՝ այս աղբավայրը նաեւ բնապահպանական օգուտ կտա, քանի որ կկրճատվի 3000 տոնա մեթան գազի արտանետումը, ինչը համարժեք է 60.000 տոնա ածխաթթու գազին: Մեթան գազի առաջացման պատճառը աղբավայրում պարբերաբար բռնկվող հրդեհներն են:

Նշենք, որ Նուբարաշենի ներկայիս աղբավայրը գործում է 1960-ականներից եւ այնտեղ կուտակված է մոտ 6-ից 8 միլիոն տոննա կոշտ թափոն: Տարեկան այս աղբավայր է տեղափոխվում 300-360 000 տոննա ծավալով թափոն:

Նոր սանիտարական աղբավայրը նախատեսվում է կառուցել գործող աղբավայրի անմիջական հարեւանությամբ՝ մոտ 29հա տարածքում: Այն նախատեսված է լինելու 28 տարվա համար եւ 40 մ բարձրությամբ առավելագույն լցման հասնելուց հետո ժամանակավոր մակերեսային մեկուսացում է նախատեսվում՝ 30 տարի հետսպասարկման փուլով (թափոնների կուտակման ավարտից հետո այս փուլում կարգավորվելու են աղբավայրից դուրս եկող արտահոսքերը՝ հող եւ ջուր հնարավոր ներթափանցումները կանխարգելելու համար):

Նոր աղբավայրի տարբերությունը հնից կայանում է նրանում, որ մեկուսացվելու է հիմքը, որպեսզի աղբի եւ հողի միջեւ չլինի շփում, բացի այդ պետք է լինեն սպասարկման կենտրոններ՝ աղբահավաք մեքենաների անիվների լվացման նպատակով, աղբավայրը պիտի լինի ցանկապատ եւ լուսավորված եւ այլն: Աղբավայրից արտահոսքերը հավաքվելու են դրա համար նախատեսված ռեզերվուարում: Իսկ թափոններից առաջացող գազերը հավաքվելու են գազահորերում եւ այրվելու են:

Չնայած որ նշված առավելությունները կարեւոր են, սակայն աղբահանության խնդիրը, ըստ էության, լուծում չի ստանում այս ծրագրով, քանի որ հիմնական բնապահպանական խնդիրները մնում են չլուծված. դրանք են՝ աղբի վերամշակման խնդիրը, այրվող գազը որպես այլընտրանքային էներգիայի աղբյուր չկիրառելը, վտանգավոր թափոնների խնդիրը, քանի որ այս աղբավայրը նախատեսված է լինելու քաղաքային եւ նմանատիպ այլ ոչ վտանգավոր թափոնների համար: Ծրագրում այդպես էլ նշված է, որ «աղբի վերամշակման ԵՄ պահանջը չի կարող կիրառվել այս մակարդակի ծրագրի համար, ուստի եւ սույն ծրագրի ազդեցությունից դուրս է համարվել»: Եվ դա այն դեպքում, երբ Նուբարաշենի կենցաղային աղբի 25%-ը բաղկացած է թափոններից, որոնք չեն կենսաքայքայվում, իսկ պլաստիկ թափոնների թիվը 1989թ.-ից ավելացել է 10 անգամ (աղբյուր):

Ինչ վերաբերում է այրվող գազերից էներգիայի արտադրման հնարավորությանը՝ ապա այս տարբերակը եւս մերժվել է՝ այս տարբերակի շահագործման եւ տեխնիկական սպասարկման բարձր ինքնարժեքի, թափոնների այրման դեպքում այրման արգասիքները հեռացնելու համար լրացուցիչ տարածք հատկացնելու պատճառով:

Այսինքն, թափոնները վերամշակելու համար, միգուցե նաեւ էներգիա ստանալու համապատասխան համակարգեր տեղադրելու համար՝ հետագայում լրացուցիչ գումարներ կպահանջվեն, ամենայն հավանականությամբ վարկերի տեսքով:

Մինչդեռ դեռեւս 2002 թ.-ից սկսած քաղաքապետարանի եւ ճապոնական «Շիմիձու» ընկերության միջեւ բանակցություններ էին ընթանում աղբավայրի 52.3 հա տարածքում իրականացնել կենսագազի օգտահանման եւ էլեկտրական էներգիայի արտադրման ծրագիր, որի շրջանակներում պետք է տեղադրվեր 1.4ՄՎտ հզորությամբ գազամխոցային շարժիչով էլեկտրաէներգիայի գեներատոր, որը կաշխատեր աղբավայրից ստացվող մեթան գազով: Այդ ծրագրով ոչ միայն բնապահպանական լուծում կտրվեր գազի արտանետումներին, քանի որ դրանց ծավալը կկրճատվեր 21 անգամ, այլեւ Հայաստանը կունենար սեփական վերականգվող հումքից էլեկտրաէներգիա, չհաշված տարեկան 550 հազար ԱՄՆ դոլար եկամուտը եւ տեղադրված համակարգը կառուցումից հետո անհատույց Երեւանի քաղաքապետարանին փոխանցելը: Ճապոնական կողմն էլ այդ կերպ Կիոտոյի արձանագրությամբ ստանձնած իր պարտավորությունները կիրականացներ՝ ուղղված մթնոլորտ ջերմոցային գազերի արտանետումների նվազեցման համար:

Սակայն հետագայում էկոնոմիկայի նախարարությունը վերապահումներ արեց ծրագրի իրականացման շուրջ՝ պատճառաբանելով, թե իբր ճապոնական ընկերությունը մենաշնորհային դիրք կունենա Նուբարաշենի աղբավայրում, որը կսահմանափակի աղբահանության բնագավառում այլ օպերատորների ներգրավման հնարավորությունը: Ընդ որում այս որոշման մեջ դեր է խաղացել նաեւ Համաշխարհային բանկը, ով գնահատել էր նման ծրագիրը որպես «ֆինանսական ռիսկերի բարձր աստիճան» պարունակող, եւ դա այն դեպքում երբ ճապոնական կողմն ինքն էր փակում ողջ ծախսերը (աղբյուր):

Արդեն 2009թ.-ին կնքված համաձայնագրի շրջանակներում ճապոնական ընկերությանը հատկացված մի փոքր հատվածում (7.5հա) ընկերությունը տեղադրել է աղբավայրում առաջացող կենսագազի հավաքման կայան, ուր սակայն գազը պարզապես հավաքվում ու այրվում է եւ դրանից չի արտադրվում էներգիա: Չնայած դրան՝ ՄԱԿ-ի տվյալների համաձայն՝ 2009-ից մինչ օրս Նուբարաշենում բիոգազի այրման միջոցով ածխաթթու գազի արտանետումները կրճատվել են ավելի քան 100.000 տոննայով: Ճապոնական ծրագրի լիարժեք իրականացման դեպքում այս թիվը կեռապատկվեր:

Նշենք, որ ճապոնական ընկերությունը նախնական ծրագրով ներդնելու էր 8մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ արդեն ծրագրի իրականացման ողջ ժամանակահատվածի՝ 16 տարիների ընթացքում հայկական կողմի հասույթը կազմելու էր 8մլն 800 հազար ԱՄՆ դոլար: Այսինքն, Նուբարաշենի աղբավայրի կենսագազի այրումից ստացած եկամուտները կայանի՝ 2002թ-ից ի վեր գործարկելու դեպքում արդեն 2018թ.-ին հայկական կողմն ինքնուրույն կարող էր սկսել 8մլն ԱՄՆ դոլար ներդնել նոր աղբավայր կառուցելու ծրագրում, կամ էլ աշխատեր վերամշակման կայանների ստեղծման ուղղությամբ:

Ավելին, 2014թ.-ին ՎԶԵԲ-ի տրամադրած 3.5 մլն եվրո վարկի փոխարեն, որով 8 նմանատիպ աղբավայր պետք է կառուցվի Կոտայք եւ Գեղարքունիք մարզերում, Հայաստանը կարող էր ինքնուրույն փակել ծախսերը:

Սակայն հայկական կողմը ոչ միայն առ այսօր հրաժարվում է ծրագրերից, որոնք լուծումներ կարող են տալ բնապահպանական խնդիրներին, այլեւ հրաժարվում է թեթեւացնել Հայաստանի առանց այն էլ ծանր վարկային բեռը: Հիշեցնենք, որ 2016թ.-ի դրությամբ ՀՀ պարտքը կազմում է 5.9 մլրդ ԱՄՆ դոլար, այսինքն ՀՆԱ-ի 55%-ը:

Հետաքրքրական է, որ 2013թ.-ին Հանրապետական կուսակցության Երեւանի ավագանու նախընտրական ծրագրում առկա է եղել աղբահանության խնդրին լուծումներ տալու դրույթը, որով նախատեսված էր 5 տարվա մեջ աղբի տեսակավորման եւ վերամշակման ձեռնարկություններ հիմնել: Չնայած նախընտրական ծրագիրը չի իրականացվել՝ միանշանակ կարելի է եզրակացնել, որ իշխող խումբը շատ լավ գիտակցում է խնդրին լուծում տալու կարեւորությունը, սակայն նրանց անգործությունն ու կամքի բացակայությունը թույլ են տալիս արձանագրել ներկայիս կառավարության պատճառով գլոբալ կլիմայական փոփոխություններում Հայաստանի բացասական ներդրումը, ինչպես նաեւ կառավարության կողմից մարդու՝ առողջ միջավայրում ապրելու իրավունքի խախտումը: Դե իսկ միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները Հայաստանի առջեւ խիստ պահաջներ չդնելու եւ ոչ կայուն ծրագրեր ֆինանսավորելու արդյունքում դառնում են ներկայիս կառավարության գործած իրավախախտումների մեղսակից:

website by Sargssyan